صبحها با صدای ساز پیرمرد همسایه از خواب بیدار میشوم. کار هرروزش است... صبح، ظهر، شب روی ایوان مینشیند؛ یا سنتور میزند یا سهتار. صبحها که صدایش بلند میشود فکر میکنم:«چه حوصلهای دارد این مرد!»و شبها از ذهنم میگذرد:«از کجا میآورد این آرامش ریختهشده در صدای سازش را؟»
انگار حالا که من با تمام خونسردی و مثبتنگریام از زندگیکردن در آرمانشهر بیعیبونقصم دستکشیدهام، دیدن آرامش و حوصلهاش را برنمیتابم. منی که قبلترها میشناختم، احتمالاً مدتها چشمهایش برق میزند با دیدن این پیرمرد. منِ امروز را اما، نمیشناسمش.
پونه مقیمی جایی در کتابش نوشته است:«تاریخ پر است از آدمهایی که هیچ نداشتهاند اما تصمیم گرفتهاند ادامه دهند». میخوانم و عمیقاً حسادت میکنم، به آنها که هیچ نداشتهاند، اما میتوانستند -تصمیم بگیرند-.
عجیب نیست؟ عجیب نیست که نشستهایم، بیآنکه تصمیمی بگیریم یا در تصمیمِ تصمیمگیرندگان نقشی داشتهباشیم، گذر عمر میبینیم و غم زمانه میخوریم و بیتوجه به اینکه چند بهار از عمرمان گذشته است منتظریم که کِی پردهنشینیِ سوگ نصیب ما میشود؟
در برشی از نامهی حسین دریابند به معشوقهاش، گلاویژ، خواندم:«من که پروازی هم نمیدانستم بالهایم شکست. مداوایی هم اگر باشد، دیگر طاقتی برای پرواز نیست». او در نامهای دیگر وضعیت را اینچنین تشریح میکرد:«اوضاع جاری دنیای پیرامون بسیار آشفته است. آینده آبستن اتفاقات بیشماریست گلاویژ. من بسیار خستهام. باید بروم. دوست ندارم به سرنوشت یا آینده فکر کنم. کجا بروم جز زیر سبزترین درختان بلوط چشمهای تو؟ ای کاش میشد، ای کاش...».
فکر کردم چقدر حال امروز ما، حال دریابند است، چهلوچهار سال پیش-آن زمان که عاشقانههایشان را اسلحهبهدست تحریر میکردند، حال آنکه برای ما نه اسلحهای ماندهاست، نه عاشقانهای، نه درخت بلوط سبزی که حسرت نشستن زیر آن را بخوریم.
دریابند در مرقومهای دیگر نوشته بود:«امیدوارم این جنگ تمام شود. ما به آزادی برای سوگواری نیاز داریم...». به این قسمت از نامه که رسیدم چشمِ سرم کور شد و زبانش لال. از اینجا به بعدش را با چشمِ دلم خواندم و با زبانِ قلبم زمزمه کردم:«...برای بیرون کشیدن تیغهایی که در گلویمان ماندهاند، التیام زخمهایی که دارویشان در آرامش مرهم است و در این احوال زهر...».
عجیب نیست که احوالات این مرد گمشده در گیرودارِ جنگهای چریکی، انقدر وصفِ امروز ماست؟ انگار شبهای ما نیز، هوای شبهای کردستانِ آن سالها را دارد... یلداییست برای خودش و کاش سحر اگر نمیشود، دست کم شبیه به شبهای پیرمرد همسایه باشد؛ آهنگین و آرام.