
در سالهای ابتدایی رونق هوش مصنوعی، مقایسه با حباب داتکام چندان منطقی به نظر نمیرسید. اما اکنون پس از سه سال، سطوح رو به رشد بدهی باعث شده این مقایسهها کمی واقعیتر به نظر برسند.
در ابتدا، شرکتهای ثروتمند فناوری کیف پولهای خود را باز کرده بودند تا در رقابت برای رهبری در زمینه هوش مصنوعی بر یکدیگر پیشی بگیرند. آنها پولی را خرج میکردند که عمدتاً از کسبوکارهای تبلیغاتی و محاسبات ابری تولید شده بود. هیچ ولخرجی مبتنی بر بدهی برای زیرساختهای محاسباتی و شبکهای وجود نداشت، مانند آنچه که حباب ۲.۵ دهه پیش را باد کرد.
در حالی که شرکتهای بزرگ فناوری همچنان در خط مقدم هوش مصنوعی قرار دارند و از وضعیت مالی مناسبی برخوردارند، گروهی از شرکتهای با اهرم مالی بالاتر عصر جدیدی را آغاز کردهاند که میتواند چهره این رونق را تغییر دهد.
تعدادی از شرکتهای کوچکتر - که برجستهترین آنها CoreWeave است - مدتی است که برای رسیدن به خط مقدم هوش مصنوعی بر تامین مالی خلاقانه تکیه کردهاند. اما اخیراً، جاهطلبیهای شرکتهایی مانند OpenAI آماده است تا اهرم مالی و قراردادهای کلان را به سطح کاملاً جدیدی برساند. OpenAI در حال آمادهسازی زمینه برای شبکهای از مراکز داده است که حداقل ۱ تریلیون دلار در طول چند سال آینده هزینه خواهد داشت. به عنوان بخشی از این تلاش، شرکت این ماه قراردادی ۳۰۰ میلیارد دلاری و پنج ساله امضا کرد که بر اساس آن Oracle باید زیرساخت محاسباتی هوش مصنوعی را راهاندازی کرده و آن را به OpenAI اجاره دهد.
برای انجام تعهدات خود در این قرارداد، Oracle باید قبل از دریافت کامل پول از OpenAI روی این زیرساخت هزینه کند - که این یعنی وامگیری زیاد. تحلیلگران KeyBanc Capital Markets در یادداشت اخیر خود تخمین زدند که Oracle باید سالانه ۲۵ میلیارد دلار طی چهار سال آینده وام بگیرد.
Oracle از قبل نیز اهرم مالی بالایی دارد. این شرکت در پایان آگوست حدود ۸۲ میلیارد دلار بدهی بلندمدت داشت و نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام آن حدود ۴۵۰ درصد بود. در مقایسه، این نسبت برای Alphabet (شرکت مادر گوگل) در آخرین فصل ۱۱.۵ درصد و برای مایکروسافت حدود ۳۳ درصد بود.
Oracle و سایر متقاضیان هوش مصنوعی کمبضاعتتر مانند CoreWeave اگر بخواهند در لیگ بزرگان بازی کنند، گزینهای جز وامگیری ندارند. Nebius Group، شرکت ابری هوش مصنوعی دیگری که مانند CoreWeave در نزدک فهرست شده، در سپتامبر به قراردادی ۱۹.۴ میلیارد دلاری برای تامین خدمات محاسباتی هوش مصنوعی به مایکروسافت رسید و اعلام کرد که سرمایهگذاری مورد نیاز را از طریق ترکیبی از جریان نقدی و بدهی تضمین شده در برابر قرارداد تامین خواهد کرد.
سرمایهگذاران تاکنون چندان نگران نبودهاند: سهام Oracle پس از اینکه شرکت افزایش عظیم درآمد پیشبینی شده ناشی از قرارداد OpenAI را فاش کرد، جهش کرد، حتی اگرچه برای تامین مالی آن سالها نقدینگی خواهد سوزاند. سهام CoreWeave از زمان ورود به بورس در مارس بیش از سه برابر شده، در حالی که Nebius پس از اخبار قرارداد مایکروسافت تقریباً ۵۰ درصد رشد کرد.
اما دلایلی برای شک در قابلیت این شرکتها برای انجام قراردادها و بازپرداخت بدهیهایشان وجود دارد. مطالعات متعدد اخیر نشان دادهاند که هوش مصنوعی آنقدر سریع که حامیانش ادعا میکنند، جا نمیافتد: بر اساس یک مطالعه، تنها ۳ درصد مصرفکنندگان برای آن پول پرداخت میکنند. پیشبینیهای هزینهکرد روی مراکز داده هوش مصنوعی که به تریلیونها دلار سالانه در طول چند سال آینده میرسد، بسیار خوشبینانه به نظر میرسد.
علیرغم هیاهو پیرامون شرکت، موقعیت OpenAI شکننده به نظر میرسد. به تخمین گیل لوریا، تحلیلگر D.A. Davidson، این شرکت باید تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار درآمد سالانه برسد تا هزینهکرد پیشبینی شده در قرارداد Oracle را توجیه کند - افزایش بزرگی نسبت به نرخ فعلی حدود ۱۲ میلیارد دلاری شرکت. OpenAI از SoftBank و Nvidia حمایت دارد که متعهد شده تا ۱۰۰ میلیارد دلار در روند توسعه سرمایهگذاری کند. این رقم بزرگ است، اما به هیچ وجه کافی نیست.
لوریا گفت: «اکثریت قریب به اتفاق ظرفیت مرکز داده Oracle اکنون به یک مشتری، OpenAI، وعده داده شده که خود سرمایه لازم برای انجام تعهدات متعدد خود را ندارد.»
Oracle ممکن است بتواند ریسک خود را با پیش بردن هزینهها تنها همزمان با شناسایی درآمد از OpenAI کاهش دهد. اما Moody's در یادداشتی در این ماه به ریسکهای «قابل توجه» اشاره کرد و به هزینه عظیم خرید تجهیزات و تامین زمین و برق اشاره کرد. این موسسه گفت: «چه اینها از طریق بدهی سنتی، اجاره یا ابزارهای تامین مالی پیچیده تامین شوند، رشد کلی تعهدات ترازنامه نیز فوقالعاده بزرگ خواهد بود.» Moody's در ژوئیه چشمانداز منفی به رتبه اعتباری Oracle داد.
احتمال معقولی وجود دارد که همه چیز درست پیش برود. Oracle ممکن است قراردادها و بدهی خود را مانند گذشته ماهرانه مدیریت کند. CoreWeave، Nebius و بازیگران دیگر نیز ممکن است موج نوآوری مالی را آغاز کنند که رشد هوش مصنوعی را تحریک کند.
اما حداقل به همان اندازه احتمال دارد که بسیاری از قراردادهای عظیم امروز به تعویق افتاده یا مجدداً مذاکره شوند، زیرا تقاضای نهایی برای خدمات هوش مصنوعی متناسب با توسعه زیرساخت رشد نمیکند. وکلا میگویند قراردادها نیز قابل انتقال هستند: اگر OpenAI دچار مشکل شود، Oracle میتواند زیرساخت خود را به شرکت پایدارتر دیگری اجاره دهد، البته اگر قرارداد چنین امکانی را فراهم کند.
چنین محاسبهای لزوماً ناقوس مرگ Oracle و همتایان پراهرم آن نخواهد بود. اما آزمون سختی برای مدل مالی نوظهور هوش مصنوعی خواهد بود - مدلی که روز به روز حبابیتر به نظر میرسد.