
آیه هفتم
صراطَ الَّذينَ اَنعَمتَ عَلَيهم غَيرِ المَغضوبِ عَلَيهم وَلاَ الضّالّين
راه کسانی که به آنان نعمت دادی؛ نه راه غضب شدگان و نه راه گمراهان
از نگاه المیزان:
این آیه به ما میآموزد که صراط مستقیم، مسیر میانه علم و عمل همراه با تواضع است؛ نه لجاجت دانسته (غضب شدگان) و نه جهل نادانسته (گمراهان).
سوال و جواب
◾️چرا از غضب و ضلالت به عنوان دو راه انحرافی نام برده؟چون انسان در مسیر هدایت، دو خطر بزرگ دارد: ۱. غضب = دانستن حق و سرپیچی از آن (که از تکبر و خودخواهی می آید) ۲. ضلالت = ندانستن حق و تلاش نکردن برای یافتن آن (که از سهلانگاری و غفلت میآید).
◾️چرا ندانستن از خدا یعنی ضلالت و گمراهی؟ چون گمراهی، ریشه بسیاری از بدیهاست. فرض کن کسی از تهران به سمت مشهد حرکت میکند، اما به جای جاده مشهد وارد جاده شمال میشود. او مقصد را اشتباه گرفته (فکر میکند مشهد آن طرف است). ماشینش خوب است، رانندگیش ماهرانه است، حتی مناظر جاده هم زیباست. اما هر چه بیشتر برود، از مقصد دورتر می شود. اگر کسی به او بگوید راه را اشتباه رفتی، ممکن است نپذیرد و بگوید نه من دارم درست میروم، ببین چقدر جاده قشنگ است.
◾️پس تفاوت (گمراه) با (دشمن خدا) چیست؟ گمراه (ضالّ): کسی که نمیداند راه درست کجاست، یا در شناخت اشتباه کرده است. مغضوب (غضبشده): کسی که میداند راه درست چیست، ولی از روی تکبر یا لجاجت، آن را نمیپذیرد و راه غلط را ادامه می دهد.
◾️چطور ممکن است کسی مقصد را اشتباه برود؟ دلایل مختلفی مثل نقشه غلط (آموزش اشتباه از کودکی)، نشانه های اشتباه (پیروی از فرهنگ غالب، نه حقیقت)، علایقِ شخصی (دوست دارد به شمال برود، پس به خودش تلقین می کند که مشهد همان شمال است)، غرور (فکر میکند آنقدر باهوش است که اشتباه نمی کند)

سورهی حمد، چکیده تمام قرآن است. هر روز در نماز، لااقل ۱۰ بار آن را میخوانی؛ یعنی هر روز ۱۰ بار تمام این مسیر تکامل را مرور میکنی:
از شناخت خدا تا اعلام بندگی تا طلب هدایت مداوم تا شناخت راه درست و پرهیز از انحراف.
خدایا
ما را از کسانی قرار بده که
علمشان به تواضع میانجامد،
عملشان به اخلاص،
و زندگیشان به آرامش نزدیکی تو.
پروردگارا
هر روز که این سوره را میخوانیم،
دلمان را تازه کن
و هر بار که میگوییم "اهدنا"،
قدمی به مقصود نهایی مان نزدیکتر کن.
به رحمت بیپایانت،
و به حق این سوره نورانی،
دعایمان را مستجاب کن.
آمین، یا رب العالمین 🌙