
آیه دوم
الحمدالله رب العالمین
ستایش مخصوص خدا، پروردگار جهانیان است.
تفسیرالمیزان به طور خلاصه
"حمد" یعنی ستایش و سپاسی که از روی عشق و آگاهی است، نه از روی ترس و عادت.
"رب" یعنی پرودگار، کسی که تربیت میکند، رشد میدهد و نقص را به کمال میرساند
"عالمین" یعنی همه جهان ها

سوال و جواب
منظور از جهان ها چیست؟ عالمین جمع عالم است و به همه موجودات که شامل انسانها، جنیان، فرشتگان، حیوانات، گیاهان، و حتی جهان های نادیده و مجرد مثل عالم برزخ، عالم ملکوت و ... میشود که نظامی مستقل و قوانین و ویژگی های خاص خود را دارند. خداوند که پرورش دهنده این جهانهاست؛ هرکدام را به اندازه ظرفیتش به سمت کمال هدایت میکند.
یعنی انسان هم یک عالَم است؟ بله انسان نیز یک جهان کوچک با همه پیچیدگیهایش هست.
بدن مانند زمین
روح مانند آسمان
عقل مانند خورشید
احساسات مانند دریاها و کوهها
و قلب مانند مرکز این جهان کوچک
پس "رب العامین" یعنی او پرورش دهنده این جهان کوچک درون تو نیز هست.
چرا خدا از ما میخواد که او را ستایش کنیم؟ مگر خدا بینیاز مطلق نیست؟ درواقع این ما هستیم که به حمد او نیاز داریم. خداوند با آوردن حمد نمیگوید مرا ستایش کن تا بزرگ شوم. میگوید: مرا ستایش کن تا تو بزرگ شوی. تا ببینی چه داری، تا بدانی چقدر سودمند هستی، تا از غفلت بیرون بیای. و این بزرگترین هدیهای است که در الحمدالله پنهان است. کسی که مدام برای نداشتههایش ناله میکند، همیشه خسته است. اما کسی که شکر نعمت های کوچک را به جا میآورد، حتی درمیان سختیها آرامش دارد.
پس ستایش نه برای بزرگی خدا که برای بزرگی نگاه خود من است.