
بیایید بیمعطلی و بدونِ تعارف حرف بزنیم: تنفر از تابستان یک «سلیقهی شخصی» نیست؛ یک چراغقوهی نئونی است که مستقیم به «زوالِ روان» اشاره میکند.
آدمهایی که به گرما پوزخند میزنند، کسانی که خودشان را الِیتِ «عاقل و روشنفکر» جا میزنند و شکنجهی روزهای بلندِ تابستان را تاب نمیآورند، فکر میکنند باهوشترین موجوداتِ روی زمیناند. آنها طومار درد دل مینویسند، به رطوبت لعنت میفرستند و در مقبرههای استریل و کولردارِ آپارتمانهایشان پناه میگیرند. آنها باور دارند که انزجارشان از گرما نشانهی ارتقای فکری و بلوغ است.
اما در واقعیت؟ آنها از بیمارترین روحهای سرگردانِ روی زمیناند.
تابستان فصلِ «برهنهشدنِ مطلق و بیمحابا» است. در ماههای سرد، به ما اجازه داده میشود که قایم شویم؛ اما تابستان این مکانیسمِ دفاعی را پودر میکند.
وقتی دما بالا میرود، ماشینِ شیمیاییِ بدنِ انسان دچار یک بیداریِ خشن و در عین حال زیبا میشود. هورمونها طغیان میکنند، دوپامین و اکسیتوسین سیستم را غرقِ خود میکنند و خون به سمت پوست هجوم میآورد. تابستان «صمیمیت» را طلب میکند. بدن را از حالتِ چمباتمهزده و دفاعی بیرون میکشد و پرت میکند وسطِ هوای آزاد. این فصلی است برای آدمهای بیمحابا، پرشور و تا مغز استخوان زنده.
با این حال، همین جماعتِ خودخواندهی «عاقل»، دقیقاً در همین نقطه دچار وحشتِ فلجکننده میشوند.
حقیقت این است که تنفر از تابستان ریشه در یک «بیماری مزمنِ معنوی» دارد. آنهایی که از تابستان متنفرند، از زندهبودن میترسند. نمیتوانند طغیانِ هورمونها، ضربانِ کوبندهی خون و تقاضای جهان برای صمیمیت را هضم کنند.
اینها همان کسانی هستند که بهمحضِ رسیدنِ زمستان، به گرمای تقلبی پناه میبرند: شومینههای مصنوعی را روشن میکنند، پتوهای سنگین را تا روی سر میکشند، کنار بخاری میخوابند و در یک خلسهی مصنوعی و مرگوار فرو میروند تا مبادا با واقعیتِ پرجنبوجوشِ حیات در تابستان روبهرو شوند. آنها عاشقانِ گرمای فیک، کورههای بستهی دیواری و کرختیِ عاطفیاند.
غرورِ یک «تابستانستیز» را تماشا کنید. طوری رفتار میکنند که انگار تحملِ یک بعدازظهرِ گرمِ تابستانی، توهینی به هویتِ فرکانسبالا و ظریفِ آنهاست. عرق کردن را یک شکستِ اخلاقی میدانند. در تاریکیِ اتاقهای دربسته مینشینند، مثل اشرافزادگانِ تلخکامِ فلاکت، قهوهی یخزده سر میکشند و از بالا به هرکسی که در این فصل عاشقی میکند یا به نورِ خورشید لبخند میزند، نگاه میکنند.
این یک مکانیسمِ دفاعیِ حقیرانه است. آنها با عقلانیکردنِ انزجارشان، تلاش میکنند خطِ صافِ نوار قلبِ روانپزشکیشان را به عنوان یک «انتخابِ سبک زندگی» بفروشند! آنها مثل بیمارانِ حبسشده در یک تیمارستاناند که استدلال میکنند خورشید یک ناظمِ بیرحم است، چون جرات کرده کثیفیِ روی کفِ زمین را روشن کند.
اگر کلماتم گزنده است، اگر قلبِ سرد و بدبینِ شما حینِ خواندنِ این سطور با خشمِ دفاعیِ پنهانی تپید، دلیلش این است که «تشخیص، کاملاً دقیق بوده است.»
تنفرِ شما از تابستان، یک علامتِ هشدارِ چشمکزن روی تابلوی فرسودگیِ درونتان است. شما از خورشید متنفر نیستید؛ از این متنفراید که آنقدر از نظر عاطفی پژمردهاید که نمیتوانید در زندگی غوطهور شوید.
بنابراین، اگر واقعاً آنقدر شکنجهشده و شکنندهاید که تابِ رویارویی با حقیقتِ سوزانِ تابستان را ندارید، لطفاً غرغرتان را جمع کنید، با همان غرورِ زخمیتان بروید و شومینهی مصنوعیتان را بغل کنید و بخوابید. شاید در تبعیدِ خودخواستهی خود، بالاخره بتوانید همان کرختیِ منجمدی که میپرستید را پیدا کنید.
تا آن زمان، در تاریکی و کنار شومینه بمانید. بقیهی ما کارهای خیلی مهمتری برای زندگی کردن در این تابستان داریم.
در کاوشهای پیشینمان در روانشناسیِ شهری، معماریِ نامرئیِ کنترل را نقشهبرداری کردیم:
چطور انسانها پشتِ کلاه ایمنی سنگر میگیرند تا بیرحم شوند (پارادوکس کلاه ایمنی)
چطور تجاوزِ حریمِ فاصله، قلمروِ پیادهروهای ما را دیکته میکند (پرخاشگریِ مجاورت)
و چرا ناامیدیِ خاموشِ قفسهای خانگی ما را وادار میکند در تقاطعهای شلوغ به چشمِ غریبهها خیره شویم (چرا به چشم غریبهها خیره میشویم؟)
اما امروز مجبور شدیم با پاتولوژیِ متفاوتی روبهرو شویم؛ پاتولوژیای که پشتِ عینکهای آفتابی، کولرهای گازی و نقابِ متکبرانه و حسابشدهی برتریِ فکری قایم شده است.
برای خواندن جستارها و یادداشتهای بیشتر، به کانال تلگرام من سر بزنید:
#روانشناسی #توسعه_فردی #فلسفه #جامعه_شناسی #تابستان #سلامت_روان #خویشتن