موضوع جالبی که این جنگ دوازده روزه باعث شد به آن علاقه پیدا کنم و چند خطی دربارهی آن مطالعه، تاریخ بود. نمیدانم چطور این ایده در سرم شکل گرفت، اما خیلی ناگهانی احساس کردم چقدر زیاد دربارهی تاریخ و به خصوص تاریخ کشور خودم هیچ چیزی نمیدانم. این جرقهای بود برای مطالعهی تاریخ و البته که هنوز روزهای زیادی از آن نگذشته و چیزهای زیادی هم نخواندهام. یادم میآید که وقتی کتاب همسایههای احمد محمود را خواندم، بیشترین چیزی که برایم جالب بود نزدیکی وقایع آن روزها (که مربوط به اوایل دهه سی شمسی است) با وقایع امروزی بود. فکر میکنم تابستان سال چهارصد و دو بود که کتاب را برای اولین بار خواندم.
بعد از آن به کتاب کپتن پدرام ابراهیمی برخوردم به نام "تاریخ روی تردمیل". چه اسم به جایی. اگر جابهجایی تاریخ را از فرمولهای ریاضی حساب کنیم صفر به دست میآید. شاید محیط زیادی را طی کرده باشد، اما در هر مقطعی از تاریخ که ایستاده باشی، میتوانی نظیر آن را در گذشته ببینی. به هرحال پدران و مادران ما هزاران سال در همین زمین زیستهاند و فکر میکنم چیزی برای ما باقی نمانده تا اولین تجربهکنندهی آن باشیم. اما ما یک قابلیتی داریم که آنها نداشتند و منحصر به خودمان است. آن هم اینکه میتوانیم تاریخ بخوانیم. میتوانم ببینیم دیگران چه کردند و در نتیجه چه اتفاقی برایشان افتاد. دقیقتر بگویم، یک نقشهی راه داریم. اما چرا هیچوقت این نقشه را از جیبمان درنمیآوریم و فکر میکنیم نیازی به نقشه نداریم؟
به هرحال چه خواندن تاریخ را از ایلامیان شروع کنید، یا از قاجاریان و حتی از پهلوی، تنها به یک چیز میرسید؛ آن هم اینکه تا بوده همین بوده و مردم همیشه در رنج، بلا و سختی بودهاند. چند روز پیش پادکستی دربارهی تاریخ گوش میکردم. پادکست تاریخ به روایت بنیامین. آقای بنیامین ابتدای کار واقعا حرف جالبی زدند. گفتند که اگر آدمهایی که در گذشته زندگی میکردند را به زمان حال میآوردیم، گمان میکردند که ما در بهشت زندگی میکنیم. چه آدمهایی که بخاطر سادهترین بیماریها یا قحطیها نمردند. اما امروز ما در شرایط بسیار بهتری زندگی میکنیم. حتی اگر خودمان این را متوجه نشده باشیم.
به همین دلیل فکر میکنم خواندن تاریخ کار جالبی باشد. اینکه بدانیم ما بدبختترین آدمهایی نیستیم که روی این کرهی خاکی زندگی میکنند. قبلتر از ما میلیونها انسان بودهاند که بسیار از ما وضع بدتری داشتهاند و زندگی ما برایشان بهشت است. پس شاید فرقی نمیکند چه زمانی یا در چه مکانی روی این کرهی خاکی بودهایم. ( به خصوص در همین خاکی که همیشه ایران بوده.) در هر صورت احتمالا زندگی سخت خواهد بود و چارهای برای آن نمیشود پیدا کرد. فقط شاید باید از همین یکی دو روزی که اینجا هستیم استفاده بکنیم و لذت ببریم. لذت ببرید؛ تا دیر نشده لذت ببرید.