
یکی از غنیترین و پربارترین موسیقیهای محلی و فولکلوریک ایران موسیقی شاد و یا آهنگ کردی کرمانشاهی غمگین منطقهی کردستان است. موسیقی در بین مردم کردستان یک اصل جدا نشدنی است و کردها موسیقیشان را جزئی از زندگی خود میدانند. آنها از موسیقی در بیشتر مراسمها و آیینهایشان مثل مراسمهای عزاداری، مراسمهای سوگواری سنتی، سوارکاریها، شبنشینیها و… استفاده میکنند و موسیقی در زندگی آنها ریشهای محکم و ناگسستنی دارد. با توجه به پراکندگی و تعدد کردنشینان در سراسر جهان، این موسیقی در غرب آسیا و منطقهی خاور میانه هم رواج دارد.
منظور از موسیقی کردی ترانهها و آهنگهایی است که به زبان کردی خوانده میشود و بیانگر تاریخ، فرهنگ، باورها و اعتقادات آنهاست.
محتوای موسیقی کردی
مفهوم و محتوای موسیقیهای کردی را میتوان به دو بخش تقسیم کرد:
۱. ترانههای برگرفته از افسانهها
افسانههای کردی چیزی است که موسیقی کردی با آن شکل گرفته است. در این بخش افسانهها به شکل ترانههای کردی اغلب حماسی درآمدهاند. یکی از معروفترین افراد که به این نوع موسیقی پرداخته، کاویس آغا است. ترانههای کاویس آغا اغلب حماسی و برگرفته از آثار گذشتگان است.
۲. داستانهای دلاورانه و عاشقانه
ترانههای این بخش خود به دو قسمت تقسیم میشود:
ترانههای قهرمانی: این ترانهها مربوط به دلاوریها و مبارزه طلبیهای یک قهرمان است.
ترانههای عاشقانه: این ترانهها مربوط به عشق و دلدادگی دو شخص است. از معروفترین ترانههای دلدادگی ترانه عرفانی «زنبیلفروش» و ترانههای «آس و حسن» و «خجه و سیامند» که در آنان سرگذشت دو عاشق و معشوق بیان میشود، را میتوان نام برد.
موسیقی بدون ساز
همان طور که از اسمش پیداست در این نوع موسیقی فقط از شعر و کلام استفاده میشود و از هیچ سازی استفاده نمیکنند. این نوع موسیقی به صورت مرثیه خوانی و ریتمیک است و اشعاری که درآن استفاده میشود، مسائل روز مره مردم را حکایت میکند؛ مثل شرح حال افراد و یا توصیف مسایل عاطفی، هنری، اقتصادی و سیاسی. همچنین در این اشعار، به دلبستگیهای افراد پرداخته میشود. به این شیوه از موسیقی، هوره گفته میشود و هر روستا و بخش با توجه به رسم و رسوم و سنتهای خویش، هوره مخصوص به خود را دارد. هوره دو بخش دارد:

۱. هوره ارکوازی که مسایلی که به آن اشاره شد، در آن بازگو میشود.
۲. هوره مور یا به اصطلاحی دیگر لاواندان، در سوگ و توصیف شخص از دست رفته سروده و اجرا میشود.
از دیگر سبکهای موسیقی معروف بدون ساز میتوان بیت و حیران را نام برد.