به قلم حسنا نیلفروشان، کلاس هشتم
«محسن»
امروز 9 مرداد سه روز تا رفتن ساره از خانه. یکی از کسالتآورترین و خشمگینترین روزهای تابستان امسال:
روز خوبی نبود. از صبح مطمئن بودم که خوب نخواهد بود، و تا همین الان که سردرد امانم را بریده، روی حرفم ایستادهام . البته وقتی دندهی چپ زودتر از راست فعالیت خود را آغاز کند، همین هم خواهد شد! امروز همه روزشان را با دندهی چپ شروع کرده بودند.
تمام اتفاقاتی که حول محور وقایع این چند وقت، عروسی ساره خانم، افتاد را که خودش بحث مفصلی است، و دلم نمیخواهد در موردش بگویم، به حساب نمیآورم. ولی خارج از آنها، از صبح، هر کجا که با مجید و مسعود میرفتیم، یا دعوا بود، یا بحث و مجادله! همه جا حرف از اوضاع و احوال هوا بود. هوا که نه، در اصل بویی که در هوا بود. هیچ فرضیه یا ایدهای نداشتم، و یا ندارم که این نسیم مشمئز کنندهی گند، از چه چیز، یا چیزهایی میتواند تشکیل شده باشد. فقط میدانم هر چه که هست، بی برو برگرد از هر بویی که تاکنون شنیده بودم، خرابتر، و غیر قابل تحملتر است!
نامش این است که تابستان است، وگرنه نه خبری از رهایی و آزادی از قید و بند کار هست، نه از خوشی و خوشحالی! البته، همه حق هم دارند نگران زمینهایشان و محصولات درونش باشند. چنین بویی با مواد درونش که ظاهرا نه سالم است نه قانونی در فضای آزاد رها میشود، مسلما اول از همه روی محصولات زمینها تاثیر میگذارد، که عملا یعنی خود خطر.
اعتراضی هم که همه به این جناب عرشنشین که گویا مدیریت کارخانه را بر عهده دارد وارد کردهاند، درست و به جاست. منتها کسی از اهالی زور به دادگاه کشیدن او را ندارد!
همهی دعواها هم سر همین بود. همه میدانستند هوای مسموم مستقیما مضر است و بعد از محصولات به مردم صدمه میزند. منتها عقل کبلایی محمد هم به جایی قد نداد برای جمع و جور کردن این اوضاع ناجور نابسامان! روز اولی که عرشنشین خودش را به همه معرفی کرد و خواستار همکاری با شرکت تولیدی «عرش» کرد، حضورش را اینقدر جدی و مزاحم نمیدیدم. حالا، عقیده دارم تاوان چنین روزهای مزخرفی از دومین تابستان دورهی راهنمایی را، میبایست هر طور که شده بپردازد!

«مجید»
9 مرداد – ساعت 12:32 شب
به جز داداش علی، همه خوابیدهاند. مثل همیشه احتمالا تا نصفهشب بیدار بماند و کتاب بخواند. دارم از خواب میمیرم و سردرد بدی دارم. روز بسیار پر استرسی گذشت. تا عصر که از محسن و مسعود جدا شدم برای آمدن به خانه، هیچ خبر خاصی به جز بحثهای پی در پی و گفت و گوهای متعدد ریشسفیدان با یکدیگر و وقایعی از این قبیل نداشتم. منتها تا در خانه باز شد، همهچیز بالکل برگشت و عوض شد! تا قبل از امروز فکر اینکه بابا دعوایی باشد و توان دعوا کردن داشته باشد هم از ذهنم نگذشته بود. که البته، دیدن چهرهی پر از کبودی و خستهی لم دادهشان به روی مبل، تمام آن تصورات را به سطل زباله مغز من فرستاد.
هم ساره و هم داداش علی، مشغول ماساژ و کرم مالیدن روی زخمهای دست و صورت و پای بابا بودند. آنقدر خسته و بیجان بود، که با چشمان بسته، و بدون هیچ حرف اضافهی دیگری، ناله میکرد. تا همین یک ربع پیش که همه مشغول جمع کردن خانه و آشپزخانه بودیم، یک نفر نپرسید چرا دعوا و چرا پای بابا آن میان باز شد. غریبترین سکوتی که تاکنون در جمع همیشه شلوغ خودمان دیده بودم!
شکی نداشتم که برای همه حقیقتی چون روز روشن و معلوم است، که یک سر این دعوا به این شرکت «عرش» ربط پیدا میکند و قصه سر گوجهها و اقلام دیگریست که کاشت امسال زمین ما، و محصولات زمینهای مردم بود. همه راست میگفتند. با بچهها که سری به زمین آقا صفا زدیم، از برگهای کمرنگ شده و شاخههای بیجان و خم شدهی سیب زمینیها مشخص بود بعد از ده روز چه بلایی به سرشان آمده با این بو و هوا...
از همان روز اول هم از صاحب کارخانه که فامیلش را هم به یاد ندارم، خوشم نیامد. به طرز دوستنداشتنی و بدی به همه نگاه میکرد. چشمان نیمهباز و کلافهاش که از «ب» بسماللهِ حرفهایش، مایهی یک خشم بیدلیل را فراهم کرد، دستانش که تمام مدت در جیب کت قهوهای رنگ و بلندش بود، کفشهایش که از ترس کثیف نشدنشان، دورتر از جمعیت مردم ایستاد! از همان اول چگونه بودنش را به ما نشان داده بود، حیف که دیر شناخته شد...

«مسعود»
9ام مرداد امسال هم گذشت.
آن روز که به بچهها میگفتم امسال تابستان مزخرفی خواهیم داشت، هیچکس حرفم را باور نکرد و همهشان فقط خندیدند! مدام با کف دست پشت کمر من بیچاره زدند، که چرا اینقدر فاز منفی میدهی و چرا بد به اتفاقات نگاه میکنی و از این سخنان تکراری . تصنعی افراد کوتهبین!
همیشه گفتهام و میگویم، دیدن واقعیت، بهترین راهحل برای دست و پنجه نرم کردن با بحرانها و مشکلات است. حالا اینکه دیگران علاقهای به رفع بحران ندارند، مشکل دیگری را مطرح میکند که قطعا به من ربطی ندارد!
تمام روز با همان ترکیب همیشگیمان، من و مجید و محسن، در کوچهها قدم زدیم و خودمان به این نتیجه رسیدیم، که حقیقتا آسمان همه جا یکرنگ شده است. هم از منظر مادی، یعنی رنگ واقعی هوا، که به آبی چرک و بینهایت زشتی بدل شده بود که به خودی خود مایهی دلسردی است. و هم از لحاظ نسبتا معنوی، که حال مردم و ساکنان بود، که به وضوح میتوانم بگویم سکوت راحتترین توضیح چنان فضای سخت و عمیقا کلافهای است! برای بار چندم از اینکه نمیتوانستیم کاری بکنیم که از این وضعیت رو به افسردگی فرار کنیم، عصبانی شدم.
شفافتر از این حقیقتی در زندگی ندیدم که بو از کارخانهی تازه ساخت عرش میآید. و اعصاب خرد کنتر از این هم تجربه نکردهام، که هیچ مدرکی برای اثباتش، نداریم!
نامردتر از این عرشنشین را تا به حال ندیده بودم. در روز روشن چنان همه را تهدید میکرد، که انگار در حال حفاظت از حق قانونی خودش است، و هر حرکت اضافهای توسط مردم، جلوی پول در آوردن او را میگیرد!
خوب زبان چربی دارد. خیلی به کارش میآید. وقتی پرسیدیم که این شرکت به این بزرگی هیچ پسماندی ندارد؟ در جواب با زبان نرمش خیلی تمیز و بدون هیچ نگرانیای پاسخ داد که به مدیریت شرکت اعتماد کنید، ما کارمان را بلدیم!
از دو هفته پیش که علنا شرکت عرش کارش را آغاز کرد، نه تنها به هیچکس اجاهی ورود ندادند، که سرتاسرش را با نگهبانان و محافظ پر کردهاند مبادا کسی وارد فضا شود. حتی خود این جناب مدیر هم برای صحبت با اهالی تا دم در آمد و حرف زد! (که واقعا بیادب بودنش را به همه اثبات کرد!)
هر چند وقتی با متینه مطرح کردم که احتمالا برای جلوگیری از کسب مدرک توسط ما چنین امکاناتی ترتیب داده، باز هم از عبارت بیریخت «جوگیرترین داداش دنیا» استفاده کرد که حرصم بدهد و از سرش بازم کند! مدرکی که نباشد، کسی شیر نمیشود برای هیولا زوزه بکشد.

«محسن»
امروز 10 مرداد – دو روز تا رفتن ساره از خانه. یک روز از عجایب عالم:
دلم نمیخواهد خیلی از اتفاقاتی که در مورد عروسی ساره بود، چیزی به یادگار بگذارم. چون تحمل همین شکلیاش برایم سخت است. دوست دارم زودتر از این برهه بگذریم و او هم پی زندگیاش برود...
در طی امروز، طبق معمول برنامهی همیشه با مجید و مسعود، امروز هر کس پی کار و زندگی خودش بود. یعنی قرار بود پی کار و زندگی خودمان باشیم! که البته، اتفاقاتی که در طی روز افتاد، بالکل برنامهمان را زیر سئوال برد.
عجیبترین بخش کار همان اول صبح بود که عزیز درست زمانی که داشتم پنیر خالی میخوردم،داخل آشپزخانه شد، ولی هیچ واکنشی نسبت به من نشان نداد! یک قالب بزرگ در دستم بود و داشتم سعی میکردم سریع بجوم که تمام شود، که یک آن مثل همیشه سرزده و بیخبر وارد شد. توقع داشتم مانند هر روز، سرم جیغ بکشد که پدر صلواتی، چرا پنیر خام میخوری و مگر میخواهی خنگ شوی و از این طور حرفها، که در کمال ناباوری و تعجب، نه تنها چنین نکرد، که چاقویپنیری را از کنار ظرف برداشت، و تکهای برای خودش برید! به عنوان اولین تجربهی نزدیک به مرگ، تا خفگی رفتم از بس پنیری که در گلویم پرید بزرگ بود. بعد از آن که اوضاع آرام شد هم، فکر میکنم نزدیک پنج بار یادآوری کردم که عزیز، پنیر خام میخورید ها! لای نان نیست، چیزی هم در کنارش نیست. خودِ خود پنیر خالی محلی، با آب نمک است خالص خود پنیر است! و عین پنج بار، به جای اینکه با لحن دعوا مانندی بگوید «تو کارت به کار خودت باشه»، هر دفعه تنها میگفت «خودم میدونم بچهجون، میدونم دارم چی میخورم»!
فکر کردم تحولاتی در این یک شب در او رخ داده، یا در تلویزیون و شبکههای مجازی که حرفهایشان را مثل وحی مُنزل قبول دارد، نظریهی من در آوردی جدیدی خوانده که حاکی از خنگ کننده نبودن پنیر بوده، که بعد از حدودا یک ربع، جیغ خشک و بلندی کشید که بابا و ساره را هم از اتاقش بیرون کشاند! یک سره فریاد میکشید که «کی به من پنیر خام خورونده؟!» و جملاتی مثل این، که اول کار بیشتر شبیه شوخی بود برایم تا یک واقعهی جدی! چون وقتی با دستان کفی خودم را به آشپزخانه رساندم، با ظرف خالی شدهی پنیر مواجه شدم.
بعد از آن، یعنی درست بعد از خوردن یک لیوان کامل آب قند، مدام ذهنم درگیر بود که چنین چیز غریبی چطور ممکن شده. مگر میشود با خیال راحت، پنیری که از زمانی که من یادم هست، از خودش دور میکرده بخورد، و بعد جیغ و ناله کند که چرا و کی به او خورانده؟!
نتوانستم در اوضاع قاراشمیش بعد از آن، چیزی بپرسم و تنها کاری که کردم این بود که خودم را از محل واقعه بیرون کشاندم . خانه را به قصد خانهی مسعود ترک کردم. منتها انگار برعکس عمل کردم. چون با بیرون آمدن از خانه، انگار تازه وارد میدان مین شدم.
همه انگار یک حالی شده بودند. به هر طرف نگاه میکردم، چشمم یک چیز غیرعادی میدید که توان به چالش کشیدنش با سئوالات را در خودم نمیدیدم.
رشید آقای بقالی، جلوی در مغازه، داشت تمام کاغذهای روی شیشه را زا جلوی مغازه میکند! همهی کاغذهای «نسیه نمیدهیم»، «لطفا برای قیمت اجناس چانهزنی نفرمایید» و حتی مهمترین کاغذش، یعنی «به لیست قیمتهای جایگزین بقالی رشید توجه فرمایید» را با هم و با یک دست، از شیشه کند و مچاله کرد. هیچ زمانی را به یاد ندارم که بدون ارجاع داده شدن به این کاغذ آخر، روانهی خانهام نکرده باشد برای گرفتن یک هزاری، یا دو هزاری بیشتر!
از کنار پیادهرو که رد شدم، حمیدکفاش هم امروز بوی دغال از دکانش نمیآمد. مایهی تعجب بود چون همیشه برای پررنگ کردن رنگ سیاه کفشهای مردانه، ذغال داغ شده را قاطی رنگ میکرد. با ابروهای بالار فته که پا به دکانش گذاشتم، به کنایه گفتم که امروز بوی ذغال از اینجا نمیآید! قبلترها چون این کار را عیب نمیدانست، فقط چشم ریز میکرد برایم. به عبارتی همان «برو بابا»ی خودمان. منتها این بار چنان تشری زد که مو به تنم سیخ شد! آنقدر که هر لحظه فکر میکردم الان است گوشم را بگیرد و بپیچاند! در آن هیر و ویر، حوالی سه بار یا بیشتر تهدیدم کرد که اگر نامم را به او بگویم، خدا میداند چطور مرا پیش چشمان پدرم ادب میکند که به او تهمت میزنم! اینکه گفت حرفم تهمت است را اگر نادیده بگیریم، با حافظهای که من از او سراغ دارم، عملا شدنی نبود که نام مرا که همسایهی کوچه به کوچهی مغازهاش بودم، نداند و فراموش کرده باشد!...
حیف که بیش از این نمیتوانم دعوت تختخواب را رد کنم، وگرنه باز هم بود موارد این چنینی در امروز!
«مجید»
10ام مرداد – ساعت 11:10 شب
وقت زیادی ندارم، ولی برای ثبت تاریخ، نوشتن امروز هم لازم است!
میبایست دوربین داداش علی را که پر از عکسهایی که با بچهها گرفتیم است، خالی کرده، و تحویلش بدهم. گفته بود دوربین را برای عروسی فردا شب لازم دارد. عروسی ساره خانم، خواهر بزرگتر محسن بود، که پدرش از داداش علی خواسته بود، عکاسی کند. عکسهای خودم را نشمردمشان که بدانم چند تا شد، اما اطمینان دارم که خیلی زیاد نیست.
با محسن و مسعود از اهالی عکس میگرفتیم. برای اثبات چنین وقایعی در تاریخ، باید از روی سند و مدرک صحبت کنیم. چرا که امروز همه به طرز شگفتیواری، غیر معمولتر و در شرایطی، عجیبتر از همیشه رفتار میکردند.
اگر بخواهم تعجببرانگیزترینهایش را بگویم، به حرکت دم صبح بابا و اتفاقات بعد از آن میرسم.
طبق معمول دوشنبهها، که در خانه را به صدا در میآورند برای گرفتن مقادیری پول، ان هم به اسم فقیر، امروز هم آمد و نه تنها همان مرد میانسال همیشگی بود، که دستش را روی زنگ گذاشته بود و کلهی صبح، یک سره زنگ میزد! همهی خانه با هم بلند شدیم و هراسان بیرون آمدیم که ببینیم کیست و چه میخواهد. تقریبا همه میتوانستیم احتمال بدهیم پشت در کیست و چه میخواهد. تصور میکردم احتمالا میایستیم تا خودش برود، کاری که در مواقع مراجعه چنین افرادی میکردیم. به استدلال این داستان، که سوا کردن دو نفر، یکی که درآمدش را از راه گدایی در میآورد، و کسی که واقعا گدا باشد، تقریبا شدنی نیست، و ما هم نمیخواهیم با پول دادن به گدایی که مقصودش مورد اول است، او را تایید کنیم، کلا این طور مواقع جوابی نمیدهیم تا فرد خودش از پشت در برود.
مطمئن بودم که بابا تا رفتن او، میزان زیادی حرص خواهد خورد و با وجدانش کلنجار خواهد گرفت، که از بازخورد بدتری که ممکن است از پول دادن به یک فرد سودجو به دست بیاید جلوگیری کند. همان طور که دکمههای بلوزش را میبست از اتاق خواب خارج شد، و یکراست به سمت شلوار بیرونش رفت. اول نفهمیدم دنبال چه میگردد. دستش را با کلید از جیب شلوار بیرون آورد و بدون اینکه بگذارد کسی جلویش را بگیرد، یکراست سراغ در حیاط رفت. نه من و نه داداش علی و مامان، در لحظهی اول نفهمیدیم چه کار میخواهد بکند. چنان با شدت در را باز کرد، که همه ترسیدیم! و بعد از آن، با دیدن چهرهی مرد میانسال، که یعنی حدسمان درست بود، دانستیم که از آنطور با شتاب باز کردن در، نیت خاصی نداشته و احتمالا با دست به سر کردن او، به داخل باز میگردد، که البته به داخل برگشت، ولی نه بعد از رفتن او، که برای بردن پول، برای او!
باز هم چون نفهمیدیم چه میخواهد که دستش را در جیب شلوارش میجنباند، منتظر شدیم. با بیرون آمدن مقدار فراوانی پول، که فکر میکنم تمام چیزی بود که در جیب داشت، همه در سکوت حیرت کردیم و فقط نگاه کردیم که برود و برگردد و بیمعطلی علت تغییر عقیدهی این چنینیاش را جویا شویم! کل این کار دو دقیقه بیشتر طول نکشید، و وقتی هم که برگشت به داخل و دوباره دکمههای بلوز روییاش را باز کرد، آنقدر چهرهی ملایم و آرامی داشت که کسی به خودش جرأت نداد چیزی بپرسد.
تا بعد از صبحانه همهچیز خوب بود. کسی چیزی نگفت و همه این تحول را فقط به ظاهر پذیرفتند. داشتیم بشقابها را جمع میکردیم، که مامان حرف خریدهای خانه را زمزمهوار در گوش داداش علی زد. که البته، هم شنیدم، و هم بابا. نفهمیدم چه شد که یک آن بابا خواست پول خرید را به علی بدهد، و دستش را به داخل همان جیب شلوارش که قبلا برای دادن پولهای درونش به مرد میانسال، خالیاش کرده بود برد و در کمال تحیر، چندین دقیقه داشت تمام شلوارهای روی جالباسی را به دقت میگشت!
تا پرسیدیم به دنبال چه میگردید، با فریاد داد کشید که «کی دست تو جیب من کرده؟» و «من این همه پول تو این جیبم داشتم، یهو کجا رفت؟!». هر چه توضیح دادیم که پولها را صبح به همان نیازمند دادید، و کسی دست در جیب شما نکرده، انگار که کلا آن بخش از امروز صبح را ندیده باشد، انکار میکرد و عصبانی شده بود!
با آب قند آرامش کردیم. هم خندهدار بود و هم غریب. هر چه فکر میکردم هم به نظرم نمیتوانست عادی باشد...
این قائله که تمام شد و دمدمای اذان همه به حالت اولیه برگشتند، مسعود تماس گرفت و گفت محسن هم آنجاست. حوصلهی بیرون رفتن را نداشتم، کما اینکه تقریبا مطمئن بودم چه خواهم دید و صحنهی امروز با دیروز تفاوتی نخواهد داشت. ولی درست وقتی پایم را از در بیرون گذاشتم و وارد کوچه شدم، متقاعد شدم که نه امروز مثل دیروز، نه مردم همان مردم، و یا حتی نه اتفاق دم صبح، واقعهای معمول بود! مهمترینشان هم، دیدن همان مرد میانسال بود، که بعد از حدودا سه ساعت بعد از رفتن از جلوی در خانهی ما، کاملا تغییر قیافه داده بود و داشت در کنار کمال آقای خراز، پارچهها را میبرید و اگر اشتباه ندیده باشم مرتب میکرد. هم از فرط ناباوری و مقداری هم به خاطر خندهدار بودن ماجرا، کمی طول کشید تا جلو بروم و از نزدیک ببینم.
از نزدیک که دیدم، چهرهاش خودش بود ولی گویا لباسهایش را نو کرده بود. رویم نمیشد بپرسم که چرا دست از کار قبلی، به این طرز ناگهانی کشیدی و با چه سرعتی هم کار پیدا کردی، ولی جوان دیگری که تاکنون ندیده بودمش، و گویا از هم محلهایهای جدید بود، چنین اجازهای به خودش داد و پرسید. در دل تشکر کردم که حرف دل مرا به زبان آورد و باز، از پاسخ میانسال دهانم باز ماند، که گفت گدایی نمیکرده و اصلا نیازی هم به چنین کار محقرانهای ندارد. چیزی نمانده بود یقهی جوان را بگیرد که کمال آقا اوضاع را به دست گرفت و جمع متفرق شد. نمیدانستم به چشمانم اعتماد کنم، یا به حرفهای او! لباسهایش که زمین تا آسمان با آنچه صبح پوشیده بود فرق داشت، ولی شکی نداشتم که این چهره همان مرد است! پس میتوان گفت که با توجه به آنچه از صبح گذشته بود، اینکه او هم به یاد نمیآورد، اتفاق غیر منطقی، و عجیبی بود!
با محسن و مسعود همین واقعهها را با دوربین عکاسی ثبت میکردیم. شکی نبود که منشا چنین چیزی، یک منبع عمومی بود که خیلیها با آن در ارتباط بودند. ولی چه چیزی این منبع است، هنوز مجهولی بزرگ است.

«مسعود»
10 مرداد هم گذشت.
یادم نیست دقیقا کی بود که محسن دم خانهی ما سبز شد. اصلا حال صحبت کردن با او را نداشتم. مخصوصا که امروز هیچ قراری با هم نداشتیم. تا خانهی ما دویده بود. فکر کردم اتفاق مهمی افتاده که اینطور با عجله تا اینجا آمده، که با شنیدن حرفهایش بیشتر از قبل از آمدنش کفری شدم. نمیدانستم باز داستان تخیلی به دست گرفته که این طور قشنگ چرتوپرت میگوید یا نه، ولی دلم نمیخواست گوش بدهم.
از چندین اتفاق حرف میزد که در تمامشان یک نفر، چیز یا کار مهمی را فراموش میکرد، و بعد واکنش خاصی نشان میداد! اکثرشان خیلی بهم شبیه بودند و به همین خاطر هم به نظرم بیشتر به قصه میمانست تا واقعیت. چندین بار گفتم بس کن و از قصهگویی بردار، که گوش نکرد و برعکس، بیشتر روی حرفهایش پافشاری کرد.
داشت دعوایمان میشد، که متینه صدایم زد برای بردن غذای بابا به زمین. باز جامانده بود. زیرلبی به محسن فهماندم که برود و خدایش را شکر کند که غذای بابا باز جامانده، وگرنه به خاطر حضور بیموقعش در چنین روز مسخرهای، هر چه در توانم بود میگذاشتم و به صورتش بادمجان و کدو هدیه میدادم!
گوشش بدهکار نبود. تا خود زمین دنبالم آمد. انگار میدانست در این روستا هر که را بزنم، زورم به او یک نفر نمیرسد! در تمام مدت حرف زد و حرفهای قبلش را تکرار کرد. چندین بار ماجراها را از اول به آخر گفت و همان طور هم بلند بلند با خودش فکر میکرد. تا زمانی که از جلوی کارخانه رد نشده بودیم، دلم نمیخواست حرفهایش را باور کنم. یعنی حتی ذرهای هم شک نداشتم که یا خواب دیده، یا دارد داستانهای کتابهای کودکانهاش را بازگو میکند. چون زمینها نزدیکترین مکانها به کارخانه هستند، جادهها عبور و مرورشان هم یکی است و هر وقت میرویم و میآییم باید سلامی به هم عرض کنیم. این بار همان طور که برمیگشتیم، برای اولین بار دو کامیون با مخازنی عجیب، که چیزی شبیه تانکر بود از در کارخانه وارد شدند! نه من و نه محسن نفهمیدیم چه هستند و یا چرا وارد کارخانه شدند، فقط سعی کردیم از همان دور نگاه کنیم، نه چیزی قابل شنیدن بود و نه چیز دقیقی قابل دیدن! تنها زمانی که کامیون چرخید، عبارت «کِشنده گاز» نمایان شد! هم خودم و هم محسن از تعجب خندهمان گرفت!
کِشندهی گاز در شرکت عرش، خودش یک سوژهی درست و حسابی بود برای گفتن و خندیدن. مشکوک بودم، ظنم بیشتر شد. فکرم حتی به این سمت هم رفت که ممکن است برای رد گم کنی مردم روستا، کامیون خبر کرده باشد، که مثلا ظاهرسازی کند. منتها خب وقتی خبر کرده، چه سودی دارد که نخواهد واقعا گازهای شرکت را با آنها خارج کند؟ چرا نباید چنین کاری بکند؟...
تا خود خانه ذهن هر دویمان درگیر و دهانمان بسته بود. نه او و نه من حرفی نمیزدیم. چون هیچ یک برایش پاسخی نداشتیم.
کاملا بیحس و پکر شده بودم. نمیدانم این چه کسالتی است که چند روز است گریبان مرا گرفته و ول نمیکند. کلید انداختم و در را باز کردم. محسن هم خودش را دعوت کرد تو و بدون معطلی روی لبهی باغچه نشست. تا آمدم کنارش بنشینم، صدای متینه که از آن طرف باغچه داشت با نرگسها که معتقد بود بوی صد تا بنفشه بهشان نمیرسد، عشق بازی میکرد و تمام ریههایش را از عطرشان پر میکرد، به گوشم خورد. داشت با تمام وجود نفس عمیق میکشید و باز با تمام وجود بیرون میداد. همین حرکت مرا به یاد بو انداخت. بوی گند و البته مزخرفی که ده روز بود امانمان را بریده بود، امروز نمیآمد! دوباره همهچیز را کنار هم گذاشتم. نه بو میآمد، و نه کسی دعوا میکرد. اتفاقات عجیبی افتاده بود. کامیون کِشندهی گاز... حرفهای محسن... گازهای شیمیایی...
نمیدانم چرا بعد از تماس با مجید، یاد عروسی پس فردا افتادم. عروسی خواهر محس...

«محسن»
امروز با چیزی که تصور میکردم، خیلی فرق دارد!
یک روز به روز موعود مانده و کل خانه قرار بود طبق پیشبینی و رسم و رسومات، در هیاهو باشد. منتها اوضاع از دیروز خندهدارتر است!
حافظهی کل اعضای خانه، حتی خود ساره هم، تبدیل به یک حافظهی لحظهای شده، یعنی اگر مطالب مهم را به من یا یادداشتهای روی در یخچال نسپارند، فراموش خواهند کرد! بامزگی ماجرا اینجاست که حالا، دوستان ساره هم اینجا هستند و چنین فراموش کاریهای لحظهای در آنها هم وجود دارد.
با گوشهای خودم شنیدم که چندتاییشان از هم میپرسند چرا به اینجا آمدهاند و با دیدن ساره کمی متعجب میشدند. حتی ساره بارها از دیدن لباس سفیدرنگ عروس در اتاقش، که من فقط پارچهاش را از آن فاصله تشخیص میدادمحیرت کرد و مدتی طول کشید تا به یاد بیاورد علت بودن چنان چیزی در اتاقش، چیست!
با مجید و مسعود قرار گذاشتیم که این داستان بین خودمان باشد و خودمان هم تلاش کنیم داستان را ریشهیابی و تا حدی کنترل کنیم. چون نود درصد، زمانی که بخواهیم به مردم اثبات کنیم با چنین چیزهایی دست و پنجه نرم میکنند، هیچ کس باورمان نخواهد کرد.
بعید میدانم داستان به خارج از روستا رفته باشد. چون طبق صحبتهای مسعود، قطعیترین علت، به شرکت عرش مرتبط میشود.
در همین افکار چرخ میخوردم و همان طور که یویوی کوچک را بازی میدادم، از اهل خانه خداحافظی کردم.
جوابی نیامد. سر همه به کاری گرم بود، و بیشتر مکالمهها سر فراموش کردن کار، کس، و یا چیزی بود. هر چند که زمان این فراموشی، معمولا بین پنج الی بیست دقیقه بود و بعد، یا با توضیح دیگران و یا تنها به وسیلهی بازگشت حافظهی خود افراد، همهچیز به حال عادی بر میگشت.
در خانه را بستم و یک راست سمت خانهی مسعود راه افتادم. تمام اهالی دعوت بودند به عروسی امشب. منتها نمیدانم چرا من پکر بودم!
قرارمان دم خانهی او بود. مجید گفته بود دیرتر میرسد. چون راه زیادی نبود، دویدم و سر کوچه، جلوی در خانه دیدمش.
مسعود
سرش را که برگرداند، لبخند نسبتا ماسیده و بیجانی تحویلم داد و سلام کرد. با لحن مچگیرانهای که میدانست میتواند با آن حالم را بگیرد به حرف آمد.
- چطوری آقای برادر عروس!... میبینم یه روز مونده به عروسی خواهر خانومت دمغ شدی!
- مزه نریز بابا، هیچ حوصلم سرجاش نیست امروز... کدوم برادریو دیدی که موقع رفتن خواهرش از خونه خوشحال باشه؟
پوزخند زد. با اینکه بازهم داشت سر به سرم میگذاشت ولی میفهمیدم این بار نمیخواهد حالگیری کند.
- جلوت وایساده!... روزشماری میکنم روزی برسه که نق نقای این آبجی خانوم، از سر ما باز شه، رو سر یکی دیگه پهن شه! باور کن جدی دارم میگم.
از حرفش هر دو باهم خندیدیم. هوای خوبی بود. همانجا جلوی در روی سکوهای کنار در نشستیم به انتظار مجید و به گپ و گقتمان ادامه دادیم. ظاهرا او هم امروز شاهد وقایع تکرار شوندهای در خانهشان بود. دروغ چرا، خیلی گوش نمیدادم چه میگوید و چه شده بود، ولی از هیجانی که در کلامش بود و از چهرهاش میدیدم، میفهمیدم احتمالا با پشامدهایی نظیر دیروز مواجه شده و همین، او را هیجانزده کرده. یعنی همان فراموشیهای در لحظهای که معلوم نیست از کجا سر و کلهشان بین همه مردم روستا پیدا شده.
به حرفهایش فقط یک لبخند خشک و خالی زدم. سکوت بینمان طولانی نشد، که مجید از سر کوچه دواندوان، خودش را به ما رساند. یک راست آمد و جلوی در؛ ایستاد به نفس نفس زدن.
- و علیک سلام.
مجید دستش را به نشانهی جواب بلند کرد و همان طور با لبخند کمرش را صاف کرد. بلافاصله خانهی مسعود اینها را به مقصد نامعلومی، ترک کردیم.
کمی که از همهمههای کوچههای شلوغ گذر کردیم، سر بحث اصلی دوباره باز شد. مسعود دست به کمر گرفته بود و همان طور که قدمهای بلندی بر میداشت به حرف آمد.
- عکسایی که از مردم گرفتیمو از تو دوربین داداشت پاک کردی مجید؟
- نه. دیشب حالشو نداشتم. یعنی، جای دوربین خالی کردن، یه کار دیگه داشتم میکردم... هر چند، علی صبح یادش نیومد!
خندهی کوتاهی به لبمان آمد، که زود رد شد و رفت. بلاتکلیفی بدی داشتیم. نه میدانستیم چه باید بکنیم، نه میتوانستیم باکسی حرف بزنیم، و تازه، مدارکمان، همان عکسهایی که دیروز گرفته بودیم هم، کامل نبودند.
دلم را به دریا زدم و حرفم را مطرح کردم.
- چیکار میخوایم بکنیم بچهها؟ اصلا معلوم هست؟
هر سه ایستادیم. تنها کسانی بودیم که از بیرون ماجرا به داستان نگاه میکردیم. باید همین جا تکلیفمان را با خودمان روشن میکردیم.
مجید قبل از مسعود، همان طور که دست به کمر گذاشته بود، ادامهی حرف مرا گرفت.
- خیلی واضح، یه برنامهی درست درمون میچینیم، تا ببینیم به کجا میرسیم، اول من میگم که...
هر کدامشان یک نظر میدادند. مسعود هم طبق معمول، زود جوشی میشد و دوباره فاز مخالفتش گل کرده بود. قبل از اینکه دعوایی سر بگیرد میان حرفهایشان پریدم.
- وایسین وایسین! اول باید دنبال چیزایی بگردیم که تو این مدت همه باهاش درگیر بودن... یه چیزی مثل آب...
مجید انگار که حواسش به چیزی که میگوید نباشد، با چشمانی محو که معلوم نبود کدام هدف را نگاه میکنند، میان کلام من پرید.
- یا مثلا هوا...
خواستم ادامهی حرفم را بگیرم و دوباره جملهام را جمع کنم.
- آره همین، یه چیزی تو...
مکث کردم. ناخواسته و بدون دلیل بین حرفم وقفه افتاد. به سمت مجید که انگار بالاخره خودش هم متوجهی حرفش شده بود کردم. مسعود فقط این میان با چهرهای عبوس منتظر توضیح بود.
- آلودگی هوا که اینجا سراغ ما نمیاد، بعدشم تو چلهی تابستون آلوگی هوا کجا بود اصلا؟
- بابا هوا!... همون بو، بوی شرکت همین عرشنشین خودمونو میگه، ده روزه مردم دارن همین بو رو تنفس میکنن، اصلا به زمینا و محصولای توشون نگاه میکنی معلومه حالشون خوش نیست، هیچ بلایی سر آدم نباید بیاد تو همچین هوایی؟!
- پس چرا ما چیزیمون نشده؟! ما مگه از همین هوا تنفس نکردیم؟...
باز سکوت بین همه حاکم شد. به حرکت افتادیم. ناخواسته به سمت جادهی منتهی به زمینها، و شرکت عرش میرفتیم. چیزی به ذهن هیچ کداممان نمیرسید. دنبال بهانهای بودم که حرفم را اثبات کنم،که مجید طوری هرسهمان را قانع کرد.
- من دیروز احسان و سروشم توی خیابون دیدم. در همون حد کوتاهی که حرف زدیم، گفتن اونام با همچین چیزایی مواجه شدن ولی خب، این طور به نظر میرسید که اتفاق کاملا عادی و معمولیای بود از چشمشون... خب میگم یعنی ممکنه، رو ماها اثر نذاشته باشه! ها؟
مثل همیشه مسعود از دندهی چپش جواب داد.
- بچهها؟! خواهشا بیخیال! مگه داستان فانتزیه؟... فقط رو بزرگا جواب میده؟ وا!
حس زمانی را داشتم که از حرفهای عزیز این طور برداشت میکردم که اجازه داده پنیر خام بخورم، ولی منظور دیگری داشته و من خوشخیالی کردهام.
اگر واقعا این وقایع تقصیر شرکت عرش بوده، چه دلیلی میتواند پشت تاثیر نداشتن آن گاز روی ما باشد؟ و اگر این بیماری فعلی، رفع نشود، چه بلایی سرمان میآمد؟... یک لحظه از این فکر مو به تنم سیخ شد!

- یه دقیقه وایسین!
هر دو به سمت من برگشتند.
- اگه هر روز داره آمار مشاهدات میدانیمون از موازد این شکلی بیشتر میشه... عروسی ساره چی میشه؟!
سرم شروع کرد به گزگز کردن. چشمانم یک آن درد بدی گرفت و همهچیز حال بدی به خود گرفت. اگر یک دفعه وسط عروسی کسی چیزی را فراموش کند...؟!
- خب گند میخوره تو همهچی که!...
- چیکار میشه کرد؟ ما که هنوز حتی علتشم درست نمیدونیم، خودت گفتی باید استراتژی حریفو...
گوش نمیدادم. یک لحظه به این فکر کردم که عروسی بهم خورده باشد و ساره وسط مجلس نشسته باشد به گریه... گوشهایم سوت بدی کشید. باید فکری میکردم. چیزی که نشان بدهد ماجرا از چه قرار است و اثبات کند هر نسبت و اتفاقی را...
- بعدا هم میشه در مورد اینکه ماجرا از کجا شروع شد فکر کرد، ولی فعلا باید به این فکر کنیم که چه جوری از خطرات احتمالی جلوگیری بشه!
***
- خب، نقشه اینه. دقیقا همون طوری که دیروز حوادث رو ثبت کردیم، اینم ثبت میکنیم! من میرم تو، مسعود از بیرون مراقبه یهو کسی میاد تو فیلم قطع شه، و مجیدم پشت سرم، پشت گلدون قائم میشه و با دوربین داداشش منتظر علامت من میمونه...
با حالت مجبور طوری به حرفهایم گوش میداد. پیدا بود که هم حوصله و هم حال برنامهی مرا ندارد. بیتوجه به قیافهی خستهاش ادامه دادم.
- من میرم و بابا در مورد مراسم عروسی حرف میزنم و توش همهچیو میگم، تو هم داری از صحبتای من فیلم میگیری آقا مجید! مفهومه؟! فکر کنم لازم باشه باری ایکه حرفی تو صحت فیلم نیاد، یه سر خونهی دومادمونم بریم. بعدش برای پخششم اگه لازم شد...
فکر اینجایش را نکرده بودم، ولی فعلا وقت فکر کردن به آن نبود.
بعدا یه فکری واسش میکنیم. حله؟
هر دو به ناچار تایید کردند و دنبال من راه افتادند. خودم هم نمیدانستم وقتی به خود عروسی اعتراض دارم، به چه علتی برای درست برگزار شدنش این همه از خودم و دیگران مایه میگذارم، ولی در آن موقعیت به تنها چیزی که نمیخواستم فکر کنم همین بود.
مدتی معطل شدیم تا مجید دوربین را به دست آورد. نپرسیدم، ولی از چهرهاش بعد برگشتن معلوم بود گرفتن دوربین کار بسیار مشکلی بوده!
- آمادهاین؟ دارم میرم تو...
- یه طوری حرف میزنه انگار میخواد چیکار کنه، میخوای دو تا جمله بگی دیگه!
- هیییس! من رفتم...
ساعت دوازده و نیم بود. طبق معمول همیشه، بابا این ساعت گلدانها را آب میداد و حیاط را تمیز میکرد.
پایم را به نیت دیدن چنین صحنهای به داخل گذاشتم، ولی حیاط خالی بود. از پنججره که نگاه کردم، داخل نشسته بود و چای میخورد!
نود درصد احتمال میدادم این یک کار را هم فراموش کرده، چیزی که حتی در زمانبندی مهمانی رفتنهای ما هم، تاثیرگذار بود را، امروز فراموش کرده بود!
به سمت مجید برگشتم. همان طور خمخم داشت مشتش را نشانم میداد؛ نمیفهمیدم چه میگوید ولی صورت سرخش از فاصلهای که بینمان بود، کاملا گویای همهچیز بود!
به هر شکلی بود، از خانه بیرونش کشیدم. خودم شلنگ آب را باز کردم و او را رو به روی گلدانی که مجید پشتش نشسته بود قرار دادم، واز روی قرارم با مجیدپایم را محکم به زمین کوبیدم که یعنی ضبط را شروع کند. صدای شلنگ آب پس زمینهی گفتگویمان بود.
- میگم که... بابا؟ پس یعنی فردا شب، ساره، دختر شما و خواهر من...
قرار این بود که به طرز واضح و مسخرهای اطلاعات را بگویم. باید کاملا روشن میشدند که منظورم کی، و یا چه کسانی هستند.
- و آقای جواد اکبری، فردا شب با رضایت کامل خانوادههاشون، با هم ازدواج میکنن. درسته؟
منتظر تایید شدم. خداخدا میکردم یک دفعه دوباره همهچیز از ذهنش نرود. برگشت و کاملا رو به دوربین شد.
- وا. بابا این چه سئوالیه؟ تازه الان فهمیدی؟ بله، آبجی خانوم شما، زن شده، داره زندگی خودشو، با پسر حاج آقا عبدالله، شروع میکنه، همهم راضین و خوشحال!... نکنه شما یه کاره مشکلی داری؟!
جملهی آخرش را ترسناک گفت. اوضاع خطری شده بود! پایم را دوباره به زمین کوبیدم که یعنی فیلم را قطع کند و منتظرم شود. بعد هم همان طور که سعی میکرم با لبخندهای معصومانه، حرفم را بپیچانم، سمت در حرکت کردم و به چند شماره خداحافظی کردم!
مسعود که ما را سالم و نسبتا آرام بیرون در دید، لبخندزنان نزدیک شد.
- فرمانده چی دستور میدین؟
- فعلا، پایان عملیات!.. خدا فردا شبم به خیر بگذرونه...

***
روز پر تشویشی شروع شده بود. عزیز از صبح، نزدیک سه بار علت شلوغی امروز را فقط از من پرسیده بود و ساره مدام از اینکه فراموش میکرد باید چه کارهایی انجام بدهد، گریه میکرد. نمیدانستم چه کار میتوانم بکنم! بابا اوضاع بهتری داشت. تنها مشکلی که تاکنون، یعنی از اول صبح تا الان پیش آمده بود، این بود که او دوبار نام داماد را از من پرسیده بود. من هم هر بار نام کاملش را به او میگفتم. هر چند، هنوز نتوانسته بودم او را به نام کوچک، یا خالی صدا بزنم. سال پیش او تنها یک هم محلهای ساده بود...
از این طرف خانه به آن طرف میرفتم و علاوه بر جمع و جور، هر کس هر چه از یاد میبرد، پاسخ میدادم، که البته، عمدهی سئوالات، حول علت این میزان از نگرانی و هیجان در جو خانه و، اتفاق امشب و، نام داماد و از این قبیل موارد بود! احساس جستجوگر گوگل را، حالا میفهمیدم. بیچاره چندین میلیون بار به هر سئوال تکراریای پاسخ داده و کلافه نشده؟...
مهمانان مراسم زیاد بودند، بیشتر اهالی روستا و اقوام داماد، که خب نیاز هم به مکان بزرگی داشت. قرار بود بعد از خواندن خطبهی رسمی عقد دائم، بعد از چندین ماه محرمیت، جشن کوچکی برگذار شود و بعد از شام، همهچیز تمام شود. دیروز از بابا شینده بودم که عرشنشین را هم دعوت کردهاند، هر چند فکر نمیکردیم بیاید.
به خاطر کارهای عروسی مدت زیادی بود که خیلی نمیتوانستم با مامان صحبت کنم. که خوشبختانه این از یاد بردنهای گاه و بیگاه، فرصت دیدارهای دوباره را هم برای ما فراهم کرده بود.
تا عصر که کار همه تمام شد و نوبت به حمام رفتن و آماده شدن من و بابا رسید، یکسر از این سو به آن سو و از یک طرف به طرف دیگر میدویدم. به جبران همهی روزهای قبل که اهل خانه کاری با من نداشتند، امروز خوب انتفام همه را یک جا گرفتند!
دوش آب گرم همهچیز را شست و با خود برد. همیشه حماما یک محل انرژیزایی کمنظیر برای من بود.
تا ساعت هشت، یعنی دقیقا زمانی که مراسم به طور رسمی در تنها باغ بزرگ روستا، باغ آقا رسولی، شروع شد، کارهای زیادی برای من بود، که باعث شد با تاخیر بیست دقیقهای بالاخره خودم را کنار مجید و مسعود بنشانم!
- خسته نباشی برادر زحمتکش!
همیشه، حتی در خستهکنندهترین لحظات، مثل حالا، تکه کنایههای مسعود، در عین آزاردهنگی، حال آدم را جا میآورد. مثل خودش جواب دادم.
- مونده نباشی رفیق برادر زحمتکش!
این بار مجید هم به خنده افتاد. حالا که اصل مراسم در حال انجام بود، من خسته بودم. دلم میخواست یک جا بنشینم و فقط تماشا کنم. از صمیم قلب دلم میخواست در همین مدت که فکر میکردم آنقدری طول نکشد هم، اتفاقی نیفتد و ماجرا به خوشی سر برسد. البته، این را فقط در سرم گفتم، نه بر زبان!
ولی نکشید که حاج آقا صدیق، طبق معمول اکثر افراد معمم، «یا الله» گویان وارد محوطه شد و بر صندلیای که برای عاقد در نظر گرفته شده بود، نشست. مدتی به سلام واحولپرسی گذشت. دمدمای هشت و نیم بود. بالاخره به اذن و اجازهی مهمانان، خطبه آغاز شد.
- بسم الله الرحمن الرحیم، قال رسول الله، النکاح و السنتی فمن رغب عن...
در تمام مدتی که خطبه خوانده میشد چشم هرسهمان به بابا، و آقا اکبری، پدر آقا جواد بود. اگر داستان از این بخش رد میشد، بقیهاش خیلی مهم نبود. فقط خطبه عقد باید خوانده میشد!
- عروس خانم، خانم ساره نیایشی، آبا بنده وکالت دارم شما رو به عقد جناب آقای جواد اکبری، به مهریهی معلوم، در بیاورم؟
- عروس رفته گلاب بی...
- یه لحظه، خانما یه لحظه لطفا!...
بابا از جا بلند شد!
هر سهمان انگار هر چه رویا در سر داشتیم یک باره ناپدید شده باشد، با چهرههایی ناباورانه، به او که از جا برخاسته و سکوت جمعیت را خواستار شده بود، نگاه کردیم.
- یه لحظه لطفا...
آب دهانم را سفت قورت دادم. قبل از اینکه بابا حرفی به زبان بیاورد، سرم را طرف مجید گرداندم.
- دوربین داداشت کجاست؟
-خونمون!... ولی نترس خلوته میتونم زود بیارمش.
از اضطراب و خشم، صورتم گر گرفته بود. با هول و ولا مجید را بلند کردم و با حالتی تهدید، گفتم برود و دوربین را بیاورد. خودم هم سفت سر جایم نشستم که ببینم بابا چه میخواهد بگوید.
- ببینم،کی گفته دختر من، با پسر این ازدواج کنه؟! اصلا کی گفته دختر من باید ازدواج کنه؟!... جناب آقای اکبری، میخواستی دخترمو بعد از عقد بفرستی از باباش اجازه بگیره! نکن مرد مومن، حرمت خودتو نگهدار!...
آقای اکبری از جا بلند شد! چشمانم درد گرفت. قبل از اینکه اکبری حرفی بزند، بابا دست ساره محکم گرفت و از پای سفره بلند کرد. چادر روی سرش مدام میچرخید و از آن زیر، صورت نگران و بغض کردهاش را میدیدم. ترسیدم، خیلی هم ترسیدم!
خواستم بلند شوم، که مسعود دستم را کشید.
- با چی میخوای فیلمو پخش کنی؟ از تو دوربین که نمیتونی درست نشون بدی!
- نمیدونم، بذار بیاره، یه کاریش میکنم...
دستم را رها کرد و میان معرکه رفتم. آقا اکبری همان طور که دستش را به ریشش میکشید، پوزخند زشتی زد و با لحن ترسناکتری به میدان آمد.
- یعنی میفرمایین، بنده، بیژن اکبری، صاحب بزرگترین مغازهی بازار، دختر شما رو بیاجازه خودت محرم پسرم کردم!... یعنی عملا، دخترتو دزدیدم، آره؟!...
- چه میدونم والا، فعلا که همهچی همینو داره میگه!
آقای اکبری عصبانیتر شد. کتش را که قبلا در دست گرفته بود روی یکی از مهمانها انداخت و آستینهای بلوزش را باز کرد. به ساره نگاه کردم که چیزی نمانده بود بغضش بترکد. برایم عجیب بود که چرا خودش یا آقا جواد دفاعی نمیکنند؟ ممکن بود همه با هم دوباره فراموش کرده باشند؟...
آقا اکبری با شتاب خاصی به صورت بابا نزدیک شد.
- بابا مرد ناحسابی، بابا پررو! یکی نیست بهت بگه تو که تو عاقل رفتارکردنت شائبه است، واسه چی دختر دمبختتو میاندازی به جون این و اون، که آخرش یقهشونو بگیری؟! مگه مردم بازیچهن؟
همین طور به سمت بابا پیش میآمد. نمیدانستم چه کنم. برگشتم بلکه مسعود را ببینم و او بگوید چه کنم. ولی نه تنها نبود، که با دیدن مهمانان خانوادهی داماد و اهالی روستا که تا حدی برافروخته و متعجب به تماشای صحنه نشسته بودند، بُعد دیگر داستان برایم روشن شد. قائله اگر به دعوا میکشید، مراسم بالکل منتفی میشد!
به اجبار نفس عمیقی کشیدم و قبل از آغاز یک دعوای درست و حسابی، خودم را بین هر دو انداختم.
- نهنه آقا اکبری، باور کنین نه! من الان میتونم توضیح بدم، شما یه دقیقه گوش بدین، خواهش میکنم یه لحظه همه گوش بدین!
با آن هیکل چاق و درشتش، نه زورم میرسید به عقب هلش بدهم، نه صدایم را میشنید از هیاهوی جمعیت. نه مهمانان کاری میکردند و نه زنها واکنش خاصی میدادند. هنوز دعوا جدی نشده بود و جمعیت فعلا فقط نگاه میکردند. چون کسی متوجهی داستان نمیشد، همهجا سکوت بود تا سر از ماجرا در بیاورند و بعد برای دعوا، یا آرام کردنش، جلو بیایند.
با تمام توان دوباره فریاد کشیدم.
- خواهش میکنم بشینین تا توضیح بدم آقایون!
آقا اکبری تقریبا یک قدم با صورت بابا فاصله داشت. مشتش را از کنار پهلویش میدیدم که الان مثل تیرکمان از بازویش به سمت صورت بابا رها میشود و بعد، در آیندهای نه چندان دور، ساره را میدیدم که در اتاقش نشسته و گریه میکند، به خاطر مراسمی که تنها به خاطر یک فراموشی لحظهای، از هم پاشیده بود... و البته، زندگی او هم، احتمالا!
در دلم به خدا التماس میکردم که مجید برسد تا شور جمعیت و این دو نفر بخوابد، نمیتوانستم مانع مشت اکبری شوم. دیگر نمیدانستم چه میشود. معصومانه به مهمانان که آرام آرام عصبانی و از جا بلند میشدند نگاه کردم. باز به دور و بر چشم انداختم. مسعود این وسط کجا رفته بود؟ دلم میخواست فریاد بکشم! همان طور که تلاش میکردم اوضاع، و مشت دست آقای اکبری را کنترل کنم، یک آن چشمم به حاج آقا صدیق افتاد که با دیدن میزان جدی بودن داستان، خودش را بین آن دو قرار داد و همه را متوقف کرد.
- آقایون، آقایون! من از شما میخوام که به حرمت این همه مهمون صبوری کنین. این حرفا که شما میزنین اصلا معنی نداره تو شب عروسی، من...
نمیشنیدم که چه میگوید. هر چه میگفت که میزان هیجان جمع را بخواباند، کافی بود.
چشم چرخاندم به دنبال مجید و مسعود که معلوم نبود هر یک کجا رفتهاند. سرم را گرفتم و از خستگی کمرم را گرفتم. حاج آقا داشت همه را به آرامش دعوت میکرد و میگفت بنشینند تا ببینیم چه میشود. همه که نشستند، سمت من آمد.
- آقای... آقا محسن بودی دیگه؟ درسته؟
- بله حاج آقا، خودمم.
- الان میگفتی توضیح میدی، میشه به من بگی داستان از چه قراره لطفا؟ من مطمئنم که هم بابای شما و هم آقای اکبری با هم اومدن مسجد پیش من، ولی الان نمیفهمم این ماجرا رو!
خدا را شکر کردم که در بین این بازار شام و به باد فراموشی سپرده شدن همهی حقایق، شاهد دیگری هم از غیب رسید که فعلا همهچیز را به یاد داشت. لبخندی پر شعف زدم و سر به تایید تکان دادم.
- بله آقا بله، شما درست میگین، من الان توضیحشو میدم به همه فقط باید این مج...
حرفم کامل نشد که مجید با کت قهوهای رنگش به دست و شی طوسی رنگی که به نظر میرسید دوربین باشد، از در وارد شد و با گذاشتن پایش به داخل محوطهی پایین، دستانش را به زانوانش گرفت. نفسش پس از چند ثانیه بالا آمد و با دیدن من دست تکان داد و خندهای کرد. چیزی ته دلم باعث بازگشت نیروهای از دست رفتهام شد. راضی و با عجله حاج آقا را پیچاندم و فقط گفتم الان میآیم و هرچه باید توضیح میدهم.
طبقهی پایین، زنهای دیگر روستا نشسته بودند. اقوام نزدیک عروس و داماد بالا و در ایوان باغ، و بقیه مهمانان، به تفکیک در حیاط پشتی، و جلوی در قرار داشتند. خانمها در حیاط پشتی، و آقایان در محوطهی جلوی در که بزرگ و جادار بود.
به محید که رسیدم، با هول ولا سلام کوتاهی گفتم و دوربین را از دستش گرفتم. هنوز نفس نفس میزد و پیدا بود که کل مسیر را دویده.
- چه طوری... میخوای پخشش...کنی؟
این سئوال توسط مسعود، قبل از آغاز ماجرا، و حتی دیروز، قبل از ضبط فیلم اصلی، مطرح شده بود. پاسخی برایش داشتم. دوربین را روشن کردم تا فیلم را پیدا کنم. با همان سر ِ در دوربین پاسخ دادم.
- نمیدونم، احتمالا فقط بابا و آقا اکبری ببین بس باشه، دعوا رو فقط اونا داشتن میکردن دیگه، همین کفایت میکنه...
نفس نفسهایش تقریبا تمام شده بود و درست حرفش را میزد. این بار آرزو کردم ای کاش اصلا حرف نمیزد!
- والا با این فامیل دومادی که من دارم میبینم، بعید میدونم فقط نشون دادنش به بابای خودت و آقای اکبری کافی باشه!...
راست میگفت، ولی واقعا دلم نمیخواست راست بگوید. کلافه شده بودم.
- خب چیکار کنم؟! من که از اون چیزا ندارم باهاش فیلمو بندازم رو دیوار!
- اگه پروژکتور منظورته، من آوردم!
صدای مسعود بود! اولین بار بود که از دیدنش اینقدر به وجد میآمدم و هیجانزده میشدم! کارتون بزرگی بغلش بود و با قیافهای سرخ و خسته، لبخند پیروزی میزد.
- ای الهی قربونت بره این برادر زحمتکش عروس! این چیزه رو تو از کجا گیر آوردی آخه؟
- خودمون پارسال برا مسجد خریدیما! کار کردن باهاشو خودم یادتون دادم!...
جعبه را زمین گذاشتم و سفت در آغوشش کشیدم. مجید هم باز سر تاسر دهانش را شکل هفت کرده بود و صدای خندهاش بلند بود.
با هم از پلهها بالا رفتیم. دوباره به همه چای داده بودند تا اوضاع آرام شود. چهرهی ساره همچنان غرق بغض بود. جای شکرش باقی بود که توانسته خودش را کنترل کند.
سیم برقی پیدا کردیم و دست به کار شدیم. مجبور بودیم زاویهی پخشاش را رو به دیوار پایین در، که تنها دیوار درست و حسابی و سفید رنگ کل محوطه بود بگذاریم. اصلا نگاه نمیکردم ببینم مسعود چه دارد میکند. خودش میبرید و میدوخت و تن دستگاه میکرد. مجید هم مشغول پیدا کردن فیلم بود و برعکس مسعود، چون بلد نبود، سخت مشغول بود و دکمههای مختلفی را فشار میداد.
- این جوری که تو دکمههای اینو میزنی، من بعید میدونم بتونی از خسارت دوربین قسر در بری!
- بابا خب چیکار کنم، نمیره، همین طوری مونده!
- خب از بس فشارش میدی دیگه.
منفهمیدم مسعود بعد از گفتن این جمله بلند شد تا به مجید کمک کند یا نه، من همه را صدا زدم، تا به دیوار پایین حیاط نگاه کنند. زنها هم از حیاط پشتی، در را باز کرده بودند و نگاه میکردند. یکی از تنها دفعاتی بود که داشتم با تمام وجود قلنج دستانم را میشکستم. جمعیت همچنان شلوغ بود، که صدای مسعود را از پشت سرم شنیدم.
- محسن آماده شد، بگو ساکت باشن.
سر تکان دادم. همهی هرآنچه در حنجرهام بود، گذاشتم و فریاد زدم.
- لطفا توجه کنین! مهمونای عزیز، توجه کنین! الان پخش میشه!
جمع به یک آرامش نسبی رسید. نفس عمیقی کشیدم و سر تکان دادم. مجید فیلم را «پلی» کرد. جملات خودم داشت نکرار میشد. که میگفتم جواد اکبری با رضایت کامل هر دو خانواده، به عقد خواهر من در خواهد آمد و بابا با چهرهای راضی سر تکان میداد. برگشتم و جمعیت را که پشت سرم با دقت فیلم را نگاه میکردند دیدم. همه در سکوت، و چاییها در حال سرد شدن بودند. پس از تایید کردن بابا، و رو به اتمام رفتن حرفهایش که در مورد مشکل داشتن من بود، توقع داشتم فیلم قطع شود. یعنی در واقع قطع کرد، منتها قطع نشد! فیلم و همان یک دقیقه صحبت من با بابا، دوباره پخش میشد.
برگشتم سمت مجید، با حرکت سر به او فهماندم که قطعش کند، ولی هر کاری که میکرد، اوضاع بدتر میشد! نگاهم را به پشت سرم، جایی که بابا و آقا اکبری، به همراه مامان و خانوادهی نزدیک داماد ما، نشسته بودند، بردم. حاج آقا با لبخند آمیخته به تعجب سر تکان میداد و با اینکه نمیشنیدم بابا و اکبری چه میگویند، از دیدن خندهشان راضی شدم. ساره هم خوشحال به نظر میرسید.
پخش فیلم برای بار دوم، در نزدیکای آخرش بود و چند ثانیه مانده بود، پیش مجید نشستم تا درستش کنم، که یک دفعه پیامی روی صفحه دیجیتال دوربین آمد، و فیلم قطع شد! نتوانستم آن را بخوانم چون خیلی سریع رفت، ولی بعد از آن، دوربین به صورت خودکار و بدون دستکاری ما کار میکرد. داشت تمام عکسهای قبلی درونش را نشان میداد، عکسهایی که ما از اهالی گرفته بودیم!
سر مجید جیغ آرامی کشیدم.
- چیکار داری میکنی بابا؟!
عکسها نوبت به نوبت رد میشدند، بدون اینکه ما بتوانیم متوقفش کنیم. مسعود دوربین را از دست هردویمان در آورد. با ناامیدی چندین تلاش کرد.
- هنگ کرده، من نمیدونم باید چیکارش کنم!
سرم را گرفتم و به صفحهی روی دیوار که داشت تمام عکسها را دانه به دانه نشان میداد نگاه کردم. همه رد سکوت عجیبی به تصاویر خیره شده بودند. خیال خودم را راحت کردم که شد آنچه نباید میشد و احتمالا امشب کتکی به زیبایی نوش جان خواهم کرد. با التماس رو به مجید کردم.
- برو داداشتو پیدا کن بیار بالا، لابد میدونه باید چیکار کنه این دوربینو!
سریع بلند شد و از پلهها پایین رفت. مسعود دوربین را زمین، کنار دستگاه گذاشت و همان طور که دستش را روی دهانش گذاشته بود، میخندید. خودم هم همراهیاش میکردم. همهی عکسهایی که برای ثبت شدن این ایام و روزها در تاریخ گرفته بودیم، از جمله بقالی رشید آقا، که از همان نوشتههای روی درش که مچاله شده گوشهای انداخته بود عکس گرفته بودیم، آز کفاشی حمید و رنگهای عادیاش که دیگر به خاطر ذغال برق نمیزدند، و حتی کامیونهای کِشندهی گاز، در کارخانهی عرش، که بعد از اینکه با مسعود دیدیمشان، با مجید و دوربین برادرش از آنها عکس گرفتیم، و خیلی از موارد دیگر که دیدیم و بایدحفظشان میکردیم، یکی یکی پخش میشند و ما همچنان نمیتوانستیم جلوی پخشش را بگیریم. سرم را گرفته بودم و سعی میکردم به خودم دلداری بدهم که یک شب اشکالی ندارد، چیزی نمیشود، این روزها هم خواهد گذشت و از یادها میرود، که یک آن صدای دیگری بلند شد.
سرم را پرخاندم و دیدم که فیلم دیگری از همان مواردی که برادر مجید خودش ضبط کرده بود، در حال پخش است. رو کردم به مسعود که او اوضاع را جمع کند!
- بابا اقلا بلندگوها رو خاموش کن، اینو از برق بکش، یه کاری بکن!
- میترسم یهو اتصالی کنه، بعد بسوزه! اینا که حساب کتاب نداره...
دوربین را نگاه کردم، هنوز هیچ دکمهای کار نمیکرد. چشمانم را مالیدم و با لبخندی ماسیدهتر از پیش به تصویر روی دیوار نگاه کردم.
فیلم را علی از محلهها گرفته بود. اول فیلم، ان طور که من شنیدم، گفته بود در حال امتحان کردن دوربین است و دارد از محلهی خودشان شروع روزمرگیها را ضبط میکند. تمام مدت با صدای لطیفش در فیلم حرف میزد.
- خب امروز، دوم مرداده، اینجا زمینهای خودمونه... اینم گوجههامونه که چقدر خوب رشد کردن!...
مدتی دوربین حرکت کرد. داشت به سمت همان جادههایی که ما درش قدم میردیم و منتهی به زمینهای زراعی و شرکت عرش بود میرفت.
- اینم شرکت تازه تاسیس عرشه، که همه میگن داره گاز مواد تخمیری خودشو توی هوا آزاد میکنه که اگه واقعی باشه، کار خلافه...
دوربین به عقب چرخید. صدای لخ لخ کشیدن کفشهای خودش، و نفس نفس زدنهایش به خاطر سر بالایی، به وضوح شنیده میشد.
به شرکت و دیوارهای محفظه دارش نزدیک شد. یادم هست که آن اوایل، نگهبانی کنار در و دیوارها نگذاشته بودند.
- خب، هیچی هم اینجا نیست که همهی گازهای اون تو رو با خودش ببره بیرون... اوف چه بوییم میده!
خندهام گرفت. او از شرکت عرش در روزهای اول کارش هم فیلم گرفته بود! عملا یعنی از قبل از زمانی که ما عکسها را گرفته بودیم و کامیونها آمده بودند!
فیلم کات شد و برگشت در خود روستا، از تمام مغازههای محله، در فیلمش بودند تا مردم و رهگذرانی که رد میشدند! نگاهی با مسعود رد و بدل کردم. او هم به چیزی که من فکر میکردم فکر میکرد. فیلم برادر مجید، دقیقا قبل و بعد عکسهای ما بود! روستا بعد از ده روز پیچیدن گاز شرکت عرش، تغییرات لحظهای زیاد و عجیبی کرده بود، که علی به کمک فیلمش، در ثبت آنها به ما کمک کرده بود! و به علاوه، حالا مدرکی داشتیم که میشد با آن، عرش را محکوم، و اوضاع را به حالت اولیه برگرداند...
برای اولین بار از اشتباهی که کرده بودیم خوشحال بودم. به محض تمام شدن فیلم برادر مجید، خودش و مجید رسیدند و دوربین و دستگاه و بلندگو بالاخره خاموش شدند. اول، نفهمیدم سکوتی که در جمع سایه انداخته بود، چه علتی دارد، ولی بلافاصله بعد از این فکر، فهمیدم که مردم و اهالی، متوجه چه چیزی شده بودند!...
«محسن»
22 مرداد. روز رفتن ساره، که روز خستهکنندهای بود:
خوابم میاید، نمیتوانم زیاد چیزی بنویسم.
بالاخره پس از حدود ده روز، ساره را راهی خانهی خودش کردیم. بعد از شب عروسی، رفتارش با من خیلی تفاوت کرده بود. کلا از بعد عروسی چیزهای زیادی تغییر کردند. یادم نیست که امروز بود یا دیروز ولی حمید کفاش آمد و تمام ذغالهایش را در همین کوچه به فروش گذاشت. هنگامی هم که از او پرسیدم چرا میفروشد، با خنده گفت چیزی که به درد آدم نمیخورد را که نباید نگه داشت!
شنیدن چنین حرفی از او برایم بامزه بود. هرچند، نمیدانستم به تاثیر شب عروسی است، یا خودش به چنین نتیجهای رسیده!
موقع رفتن ساره امروز برای اولین بار دامادمان را آقا جواد صدا زدم و او هم خندید. خوشم نیامد از اینکه دستی به سرم کشید و تشکر کرد ولی خب، بالاخره باید برادری کنم در حق خواهر بزرگتر.
خودمانیم، فکرش را هم نمیکردم یک فراموشی چنین دردسرهایی پیش بیاورد و اوضاع شهر را دستخوش چنین تغییراتی کند! من اگر بخواهم کامل و یکی یکی توضیح بدهم درست و قابل فهم نمیشود، ولی در همین حد بگویم که تمام صاحبان آن عکسهایی که آن شب در عروسی پخش شد، کلا باعث تغییر اوضاع و احوال روستا و مردم شدهاند. شاید باید گفت تازه تابستان امسال، از اینجا به بعد تابستان آزادی و رهایی است!
در این صورت شاید باید از شرکت عرشِ جناب آقای مهندس عرشنشین، که اگر اشتباه نکنم، و درست فهمیده باشم، فردا دادگاه دارد تشکر هم کرد!
امشب که خانه خالی از حضور ساره است، احتمالا بتوان بعد از چندین هفتهی پرتلاطم و شلوغ، یک شب آرام داشت و آرامتر خوابید!
«مجید»
امروز 22 مرداد – ساعت 1 بامداد
مشغول تماشای یک فیلم به همراه علی و بابا بودم. نمیدانم چه لذتی در دیر خوابیدن وجود دارد، که در هیچ نقص قانون دیگری پیدا نمیشود، و هر چه هم که بکنیم، باز این یک مورد را هیچ وقت نمیتوان از خیرش گذشت!
امروز که باز با محسن و مسعود در جادهی منتهی به زمینها و این دفعه، شرکت پلمب شدهی عرش راه میرفتیم، دوباره گوجههای زمین ما و محصولات دیر را که انگار نفسی تازه میکردند در هوای تمیزتر، به چشمم آمدند. بعد از مدت زمان نسبتا زیادی، بابا امشب خوب میخندید و خوشحال به نظر میرسید، ما هم شاممان را پس از این همه وقت، با آرامش از گلو پایین دادیم.
خدا میداند هنوز وقتی به یاد فیلمی که ناخواسته از علی در عروسی پخش شد میافتم، خندهام میگیرد از اینکه چنین سند ساده و حاضر و آمادهای کنار دستمان بوده و ما گرد جهان میگشتیم برای پیدا کردنش!
عرشنشین فردا محاکمه میشود. از چند روز پیش کلی دکتر و متخصص روستا را پر کردهاند برای فهمیدن ماجرایی که همهمان را درگیر کرده بود.
دکتر نوریان، همان دکتر نوری که مردم صدایش میزدند از وقتی وارد روستا شد، خودش تهیهی داروهایی که به در آوردن مردم از این حال کمک میکرد را تقبل کرده است. خیلی از مشکلات بهتر و حتی حل شدهاند.
حتی داداش علی عکسهایی که ما گرفته بودیم را کپی گرفت و به کبلایی محمد داد، تا دست او باشد و در وقایعی که همهمان با هم پشت سر گذاشتیم ثبت شده باقی بماند. اگر اشتباه نکنم، خیلی از دفاتر ثبت اتفاقات روستا، در خاندان و خانوادهی او شکل گرفته و حالا هم برای همین این چیزها را به او میدهند.
در چنین مواقعی که از چالش بزرگی عبور میکنم، همیشه یاد این شعر دوست عزیز، جناب سعدی میافتم که میگفت :
تا رنج تحمل نکنی، گنج نبینی
تا شب نرود صبح پدیدار نباشد!
«مسعود»
22ام مرداد هم گذشت.
این عروسی خواهر محسن هم ما را معطل کردهها! از آن شب به این طرف همهجا شلوغ شده، نمیدانم با دیدن فیلم علی، چه انقلابی در اهالی رخ داده که شیر شدند و برای هیولا، با خبر کردن پلیس و طرح شکایت و متخصص و این طور حرفها به روستا دندان تیز میکنند! نفهمیدم محسن نام چه کسی را آورد، ولی گفت حتی پای وکیل و وکیل کشی به داستان باز شده و خلاصه با آن همه فیلم و عکسی که از حضور کامیونهای گاز درست در دهم مرداد، و عکسی که ما گرفته بودیم، اوضاع به کام ماست!
خیلی دلم میخواست در روز محاکمه خودم هم به دادگاه بروم و بگویم تقاص تمام آن طاقچه بالاهایی که میگذاشتی چیزی بهتر از این هم نخواهد بود، ولی حیف که راهمان نمیدهند. تقریبا طرف حساب شکایتی که طرح شده، همه اهل روستا هستند و حاج آقا صدیق هم نقش مهمی در این میان، با اینکه اصلا از او انتظاری نوبد ایفا کرد.
جالبی ماجرا اینجاست که نه تنها رفتار همه با ما، که با امثال ما، یعنی سروش و احسان و بچههای دیگر، کاملا صد و هشتاد درجه عوض شده. آقا رشید بقال دیروز به همهمان پیشنهاد کار داد و گفت حقوقمان را هم تمام و کمال خواهد داد اگر درست برایش کار کنیم.
خدا را شکر که اوضاع بر وفق مراد میچرخد. البته فعلا.
شاید تابستانی که از اول به بچهها گفتم مزخرف است، آنقدرها هم، مزخرف نباشد!...