بسم الله الرحمن الرحیم
سیرهی حسنین(علیهماالسلام)
موضوع: فضای ذهنی مردم در قرن اول
استاد: حجت الاسلام مرتضی میرکو
در این جلسه در رابطه با یک ماشین جنگی(به تعبیر استاد میرکو) در زمان سالهای بعد پیامبر(ص) صحبت میکنیم و آن *حدیث* است.
بعد از پیامبر(ص) خلفا در ابتدا با گفتن جملاتی مانند اینکه کتاب خدا برای ما کافی است جلوی نشر احادیث پیامبر(ص) را توسط مردم گرفتند و بعدتر با رفتاری نوگرایانه بدعتهایی را در امور مختلف گذاشتند اما در همان زمانها نیز مجراهایی برای احادیث پیامبر(ص) برای تولید مشروعیت خود بازگذاشتند. عدهای امتیاز نقل حدیث داشتن. حتی بعضی از این احادیث دیگر از پیامبر(ص) نیست بلکه از صحابه است. صحابه نیز هر آن کسی است که پیامبر(ص) را دیده و مسلمان شده و نفاق یا کفر او رسمی نشده است. راویان اولیه اندک اندک قدرت پیدا کردند و کمکم مدرسهی حدیثی مدینه شکل گرفت.
دستههای مختلف احادیثی که ساخته شده و در ذهن مردم جا انداخته شده:
· احادیثی که مردم را از انجام رفتار اجتماعی باز میدارد.
مثلا پیامبر(ص) فرمودهاند که زمانی در امت من فتنه میشود، در این زمان کاری انجام نده و شمشیرت را بشکن!
· وجوب اطاعت از حاکم حتی اگر غیرعادل و فاسد باشد!
مثلا حتی از غیر پیامبر(ص) نقل میکنند که ما کراهت داشتیم که با امرا بجنگیم.
از پیامبر(ص) نقل میکنند که شما با یکسری امیر فاسد مواجه میشوید. هرکدام اطاعت از خدا کرد اجر میبیند و وظیفهی شما شکر است. هر کدام معصیت کردند وبالش به گردن آنهاست و وظیفهی شما صبر است!
· موت بدون اطاعت برابر با موت جاهلیت!
منظور از کسی که باید اطاعت شود همان امیر است.
· نفی مشروعیت اعتراض حتی بدون خروج. یعنی در قلب هم باید راضی بود!
از غیر پیامبر(ص) نقل میکنند که امرای خود را صب نکنید، برای آنها کم نگذارید، نسبت به آنها خشم نگیرید و تقوای خدایی پیشه کنید و صبر کنید و امر نزدیک است!
· ترغیب به جماعتگرایی.
هر کس خارج از جماعت شد بکشیدش چون مرتد شده!
بعدها اتفاقاتی میافتد و هرکس بخواهد جماعت را به هم بزند گردنش را بزنید هرکس میخواهد باشد.
· ساخت جایگاه قدسی برای سلطان
سلطان سایهی خداست در زمین!
بعد از حکومت امیرالمومنین(ع) یا به تعبیر استاد میرکو انقلاب حضرت(ع) نگاه مردم به حکومت تغییر کرد. حتی در زمان ده سالهی اول معاویه(در زمان امامت امام حسن(ع)) بودند مردمی که به راحتی آبروی حاکم را میبردند. یکی از دلایلی که حضرت(ع) کوفه را به عنوان پایتخت انتخاب میکند مقابله با دستگاه تبلیغاتی(محدثین مدنی) خلفاست. حضرت(ع) ریلی در کوفه قرار دادند که با وجود ضعف و قدرتش در زمانهای مختلف، در زمان امام صادق(ع) یاران امام(ع) را تشکیل دادند. هرچند که بعدا در زمان امام حسن(ع) و امامان بعدی در مدینه فضا بهتر شد و این احادیث مربوط به فتن دیگر در کتب صحاح نیامده است. البته که همین احادیث باعث میشود در زمان امام حسین(ع) بخش عمدهای از جامعه یخ زده و منفعل باشد ولی تمام یاران امام حسین(ع) به غیر از بنیهاشم، کوفی هستند. این محدثین مدنی بعد از تغییر حکومت به عباسیان رفتند در حکومت جدید و کار خودشان را ادامه دادند.
کوفه قبل از حضور امیرالمومنین(ع) چند بخش کلی داشت:
· قرا: کسانی که قرآن را برای مردم خوانده و توضیح میدهند. که بعدن به خوارج تبدیل میشوند.
· اشراف قریشی
· یمنیها
· الحمرا(ایرانیها)
این گروهها در زمانهای مختلف رفتارهای مختلفی دارند. بیشتر اشراف را معاویه در زمان حکومت امیرالمومنین(ع) میخرد. همچنین بخشی از یمنیها را. قرا دشمن اولشان معاویه است. در زمان حکومت معاویه 25000 نفر از کوفه کوچ داده شده به خراسان(بعدها به تشکیل حکومت عباسیان کمک میکنند) و جایگزین آنها عثمانیهایی(طرفداران و خونخواهان خلیفهی سوم) از شام میشوند که لشکر مقابل امام حسین(ع) در عاشورا را نیز عمده همین عثمانیها تشکیل میدهند.