سالها تصور میکردم همهی انسانها جهان را به یک شکل تجربه میکنند؛ فقط شدت احساساتشان با هم فرق دارد. اما هرچه بیشتر آدمها را مشاهده کردم، به این نتیجه رسیدم که شاید تفاوت، عمیقتر از این باشد.
به نظر میرسد برخی انسانها احساسمحور هستند و برخی دیگر معناگرا.
انسان احساسی، پیش از هر چیز، از خود میپرسد:
«الان چه حسی دارم؟»
او جهان را از دریچهی هیجان، عشق، خشم، غم و شادی تجربه میکند. اگر اتفاق تلخی بیفتد، نخستین واکنشش درد است؛ اگر عشق را تجربه کند، خودِ احساس برایش ارزشمند است.
اما انسان معناگرا سؤال دیگری دارد:
«این اتفاق چه معنایی دارد؟»
او بعد از تجربهی احساس، به دنبال الگو، علت و مفهوم میگردد. برای او مهم نیست فقط چه اتفاقی افتاده؛ مهمتر این است که آن اتفاق چه چیزی دربارهی انسان، روابط یا زندگی آشکار میکند.
برای مثال، اگر کسی به او خیانت کند، انسان احساسی بیشتر رنجِ ناشی از خیانت را تجربه میکند، اما انسان معناگرا ممکن است ساعتها دربارهی این فکر کند که چه سازوکار روانی یا چه الگوی انسانی میتواند چنین رفتاری را توضیح دهد.
هیچکدام از این دو شیوه بهتر یا بدتر نیستند. هر دو راهی برای مواجهه با جهاناند. بسیاری از ما نیز ترکیبی از هر دو هستیم؛ احساس میکنیم، سپس تلاش میکنیم برای آن احساس، معنا پیدا کنیم.
نکته: «انسان معناگرا» یک اصطلاح رسمی در روانشناسی شخصیت نیست. این نوشته، یک چارچوب مفهومی برای توصیف دو شیوهی متفاوتِ تجربه و تفسیر جهان است؛ نگاهی که میتواند آغازگر گفتوگو و تأمل باشد.