
مقیاسپذیری (Scalability) چه در زمینه مسائل مالی و چه در چارچوب استراتژیهای تجاری، توانایی یک شرکت را برای رشد بدون مانع در هنگام مواجهه با افزایش تقاضا با استفاده از ساختار یا منابع موجود است. ایده مقیاسپذیری در سال های اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته، زیرا که فناوری به دست آوردن مشتریان، گسترش بازارها و توسعه را برای کسبوکارها را آسانتر کرده است.
این مفهوم ارتباط نزدیکی با اصطلاح صرفهجویی در مقیاس (Economies of Scale) دارد که در آن شرکتهای خاصی قادر به کاهش هزینههای تولید و افزایش سودآوری با بیشتر شدن حجم کاری و تولید بیشتر هستند. در شرایطی که افزایش تولید باعث افزایش هزینهها و کاهش سود می شود، به آن عدم صرفه جویی در مقیاس (Diseconomies of Scale) گفته میشود.
نکات کلیدی:
مقیاس پذیری (Scalability)، یک ویژگی است که نشان میدهد تا چه میزان یک سیستم میتواند در مقیاس بزرگتر به صورت پایدار و مشابه گذشته فعالیت نماید.
به عبارت بهتر، این ویژگی در یک فرایند به توانمندی آن با تطبیق شرایط بزرگتر و بیشتر از گذشته اشاره دارد.
این شرایط میتواند شامل افزایش حجم کار، افزایش اجزاء سیستم و یا بزرگتر شدن بخشها باشد.
در نتیجه، مدل کسب و کار زمانی دارای ویژگی مقیاسپذیر است که:
برای یک کسب و کار سایبری که در آستانه راهاندازی است، مقیاس پذیری موضوعی است که باید ارزیابی شود.

استارتاپها به سرعت در حال رشد هستند. استارتاپها میتواند به هر شرکتی اطلاق شود که پتانسیل رشد سریع و دستیابی به یک بازار بزرگ، در زمانی کوتاه را داشته باشد.
برای اینکه استارتاپها بتواند به فروش در بازار بزرگ دست یابد، نیاز به یک مدل کسب و کار مقیاسپذیر دارد.
یک استارتاپ مقیاس پذیر باید این ویژگیها را داشته باشد:
هزینه جذب مشتری یا customer acquisition cost یکی از هزینههای اصلی هر کسبوکاری است. یک کسبوکار مقیاسپذیر، قبل از رشد به محصول مناسب در بازار دست مییابد. این رشد ارگانیک به استارتاپ کمک میکند تا هزینه جذب مشتری را کاهش دهد. به عبارت دیگر در صورت ایجاد یک بازار جدید، استارتاپ مقیاس پذیر به هزینههای عظیم بازاریابی و فروش نیازی ندارد.
نرمافزار و فناوری چیزی است که میتواند مکرراً و به طور همزمان توسط چندین نفر استفاده شود. میلیونها نفر میتوانند از نرمافزار مشابه با هزینههای ناچیز برای شرکت خودشان استفاده کنند.
بنیانگذار معمولاً سرمایه اولیه را برای استخدام مهندسین و ایجاد زیرساختهای مقیاسپذیر سرمایه گذاری میکند. همچین شرکتی حاشیه سود بینظیر دارد، اما معمولاً این سرمایه را در تحقیق و توسعه مداوم محصول، صرف میکند.
اگر بازار بیش از حد کوچک باشد، رشد کسبوکار غیرممکن است. اگر کل بازار هدف بزرگ باشد، کسبوکار نیاز به یک تکه کوچک از آن بازار را برای موفقیت خودش دارد.
کسبوکارهای مقیاسپذیر معمولاً بعد از ورود به بازار بزرگ توسط VC یا سرمایهگذار خطر پذیر حمایت میشوند.
اقتصاد مقیاسپذیر زمانی است که با افزایش مقیاس تولید یک محصول یا خدمات، میانگین هزینه تولید هر محصول کاهش یابد.
در واقع، اگر هزینههای عملیاتی (فروش، بازاریابی، مدیران، تحقیق و توسعه، و غیره) را اضافه کنید تا میزان درآمد بالا رود، کسبوکار شما مقیاسپذیر نیست. برای یک استارتاپ مقیاس پذیر با افزایش درآمد باید هزینههای عملیاتی کمتر و کمتر شود.
سازمان یک جریان فنی و یک جریان مدیریتی دارد. ساخت معماری فنی مناسب، اتوماتیک کردن برخی عملیات و داشتن سیستمهای مدیریت درست باعث کاهش تعداد کارمندان مورد نیاز برای تولید و پشتیبانی محصول میشود. هنگامی که شرکت شروع به کار کند، نباید بدهیهای فنی و مدیریت شما را از رشد شرکت با سرعتی که میخواهید، متوقف کند.
یک کسبوکار مقیاسپذیر قوی، قدرت افزایش قیمت را بدون از دست دادن کسبوکار خواهد داشت. کنترل قیمتها باعث می شود کسب و کار سود ناخالص و درآمد را افزایش دهد و این منجر میشود تا آنها یک مزیت رقابتی پایدار را برای حفظ رشدشان ایجاد کنند.
کسبوکارهایی که برای افزایش سود و درآمد به تائیدات مکرر نیاز دارند، مقیاسپذیر نیستند. ارزیابی کسبوکارهای بسیار قانونمند، دشوارتر است. ورود به کسبوکارهایی که قوانین زیادی دارند و این قوانین بر انجام کارهایشان تاثیر میگذارند، مشکل و پرهزینه است. از طرف دیگر هم، موانعی را برای ورود رقبای بالقوه ایجاد میکند.
هزینه تحویل خدمت یا محصول ناچیز است. در حال حاضر، با دسترسی به سرویس ابری و شبکه جهانی ما بیش از پیش، توانایی ایجاد نرمافزار را در ماشینهای ارزان قیمت داریم.
بسیاری از برنامههای نرمافزاری مدرن میتوانند به روش خودکار پشتیبانی شوند، که این امر میتواند هزینه کالاهای قابل فروش را به میزان قابل توجهی کاهش داده و از طرفی سود ناخالص آن بسیار جالب توجه باشد.
چیزی که باعث ایجاد یک استارتاپ مقیاس پذیر میشود، سرویس جذاب و مشتری پسند است که در نتیجه مانع از ریزش بیش از حد مشتری میشود. هر کسبوکاری ریزش تعدادی از مشتریان را در بر دارد، اما در برخی از آنها کمتر است. بهترین کسب وکارها ارزش حفظ مشتری را درک میکنند و در نتیجه راههای موثری برای مدیریت ریزش دارند.
کسبوکار مقیاسپذیر باید در هر دو سوی عرضه و تقاضا مقیاسپذیر باشد. مقیاسپذیری در قسمت عرضه مربوط به توانایی کسبوکار در استفاده از سرمایه، کار و منابع است که منجر به رشد استارتاپ میشود. مقیاس پذیری در قسمت تقاضا، ایجاد ساختاری است که در آن به تعامل مشتری با محصول و سایر کاربران محصول میپردازد.
کسبوکار مقیاسپذیر معمولاً از مالکیت یا انبار کردن هر کالا دوری میکند. اغلب این هماهنگکنندگان شبکه هستند که معاملات و تعاملات را در یک شبکه تسهیل میبخشند.

معمولا اصطلاحات رشد و مقیاسپذیری همزمان یا حتی بهجای یکدیگر بهکار میروند، اما واقعا تفاوت این دو را باید بدانیم. در دنیای کسبوکار، رشد به این معنی است که درآمدها و هزینههای شرکت با سرعتی بسیار مشابه افزایش پیدا کنند. بهعنوان مثال، وقتی مشتریان بیشتری جذب میکنید، برای پاسخگویی به آنها باید کارمندان بیشتری استخدام کنید. بنابراین، درآمد شما با تفاوتی جزئی درمقایسهبا هزینهها افزایش مییابد. درمقابل، وقتی از مقیاسپذیری صحبت میکنیم، وضعیت کاملا فرق میکند. زمانیکه کسبوکار به مقیاسپذیری میرسد، لزوما برای کسب درآمد بالاتر، هزینههای بیشتری متحمل نمیشوید. برای نمونه، شرکت گوگل را تصور کنید.
مقیاسپذیری به این معنا است که در مدتزمانی کوتاه، مشتریان بسیار زیادی جذب میکنید؛ اما درعینحال، برای خدمت به آنها با نرخ پایینتری سرمایهگذاری میکنید.
برای اینکه به یک مقیاس موفق برسید، رشد بالقوه برای شکوفایی کافی نیست – شما باید به درستی بستر را آماده کنید.
اگر برای پیشبرد کار خود به سطح بعدی جدی هستید، 7 اصل وجود دارد که باید در مرحله راه اندازی به آن توجه کنید:
اولین گام، تمایل به ایجاد یک نیاز در صنعت خود و یا حتی کل جامعه است. به عنوان بنیانگذار یا مدیرعامل، باید واقعاً بخواهید کسبوکار شما مقیاس پذیر شود. کارآفرینان جاه طلب باید اهداف رشد واقع بینانه ایجاد کرده و برنامه ها و اقدامات مشخصی در مورد چگونگی دستیابی به رشدشان تهیه کنند.
برای ایجاد یک کسبوکار موفق چیزی فراتر از بنیانگذار بودن میطلبد و مجموعه مهارتهای گسترده نیاز دارد. بنابراین اگر برای مقیاس کردن جدی هستید، بر روی رهبری خود کار کنید و تیمی با مهارتهای گسترده و مکمل بسازید. توصیه میشود افراد را بر اساس فرآیند انتخاب کنید و برای یافتن مربیان، کتاب بخوانید، استادان را بررسی کنید و برای بهبود توانایی های خود با رهبران مشابه ارتباط داشته باشید.
کسبوکار شما فقط زمانی میتواند مقیاس پذیر شود که افراد مناسب را داشته باشید. فقط افرادی را که برای انجام عملیات ضروری هستند استخدام کنید. افرادی مورد نیاز هستند که می توانند آنچه را که یک برنامه از پس آن بر نمی آید، انجام دهند، پر از ایده های خوب هستند و بیش از یک مهارت دارند. وقتی افرادی با مجموعه مهارت های چند وجهی یا مهارت هایی که بتوانند به کارهای مختلف بپردازند، استخدام کنید، می توانید در برابر تغییرات سریع، انعطاف پذیر و چابک بمانید.
همکاری نباید تنها در داخل شرکت شما محدود شود: ذهنیت رشد شما باید به مشارکت با افراد و سازمانهای خارج از کسبوکار نیز گسترش یابد. کارآفرینان باید شبکه ای از شرکا، مانند ارائه دهندگان خدمات، شرکای فروش، تأمین کنندگان و مشتریان، ایجاد کنند.
فرآیندهای استاندارد و قابل تکرار، وقت و منابع را آزاد می کند. اطمینان حاصل کنید که آنها را با تفویض اختیار اجرا می کنید. در ابتدا، ممکن است نیاز به برخی از سرمایه گذاریها در سیستم های (IT) و آموزش وجود داشته باشد اما در طولانی مدت این بخش هزینههای خود را پرداخت خواهد کرد. به زودی، شما میتوانید سریعتر به داده ها دسترسی پیدا کنید، سریعتر استخدام کنید، بازار بهتری داشته باشید، هزینهها را ساده تر پرداخت کنید و عملیات ساده ای برای یک مدل واقعاً مقیاس پذیر فراهم کنید.
هیچ کسب و کاری نمیتواند مقیاس بندی کند اگر کسی با آن آشنایی نداشته باشد. بنابراین بر روی بازاریابی تمرکز کنید تا مقیاس پذیری در پی آن برسد. دریابید کدام کانال های بازاریابی بیشترین میزان بازگشت سرمایه را برای شما به ارمغان می آورند. آزمایش و اجرا کنید زیرا هر شکل بازاریابی مقیاس پذیر نیست. بازاریابی مستقیم و تبلیغات دهان به دهان به تنهایی در بیشتر موارد کارآمد نیست، مخصوصاً وقتی در ابتدای شروع کاری هستید.
از داده ها برای تصمیمات خود استفاده کنید و هوشمندانه انتخاب کنید.
برای اینکه استارتاپ شما واقعاً مقیاس پذیر شود، باید بتواند بدون شما فعالیت کند. با برداشتن مسئولیت از روی دوش خود و غیبتهای سنجیده می توانید خود را معذور بدانید. وقتی که کسب و کار شما در هنگام خواب، استراحت یا نوآوری در کار، درآمد کسب می کند، احساس آزادی می کنید، کارمندان احساس قدرت میکنند و کسبوکار آماده رشد است.