
فناوری اطلاعات به معنی و مفهوم بسیار ساده یعنی علم استفاده از یک سری ابزار که این ابزار همان پردازش، نگهداری، جمع آوری، ذخیره، توزیع، انتقال، امنیت است که بر روی اطلاعات اعمال میشود. این تعریف برای کسانی که بخواهد با فناوری اطلاعات IT آشنا شوند؛ تعریفی مناسب و کاملاً ساده و شفاف است.
اطلاعات منشأ دانایی و بصیرت در انسان است و هدف از بکارگیری فناوری اطلاعات، افزایش آگاهی در انسان و نظم در اجراست.
سه محور اصلی در فناوری اطلاعات سخت افزار، نرم افزار و فکر افزار (مدیریت دانش) می باشد. به طور کلی با پدید آمدن این رشته، رشته کامپیوتر با تحولی عظیم روبرو شد و این در حالی است که فناوری اطلاعات سرآمد رشته کامپیوتر است و جایگاه کاملاً مستقل برای خود دارد.
هم اکنون نیز فناوری اطلاعات با شتابی فزاینده در حال تغییر جهان است و این تغییرات در کلیه عرصه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مشهود است. با این وجود فناوری اطلاعات هنوز در آغاز راه است.
فناوری اطلاعات را برای بیان یک تعریف ساده دیگر به سه کلمه تقسیم میکنم:
فناوری اطلاعات، علمی است که برای مدیریت و پردازش اطلاعات لازم است.

مدیران، استقرار، کارکرد و نظارت روزمره بر محیط IT، شامل سیستم ها، شبکه ها و برنامه های کاربردی را بر عهده دارند. مدیران اغلب وظایف دیگری مانند ارتقاء نرم افزار، آموزش کاربر، تهیه، امنیت، مدیریت داده ها و رعایت الزامات فرآیند کسب و کار را انجام می دهند.
کارکنان پشتیبانی در پاسخ به سوالات، جمع آوری اطلاعات و هدایت تلاش های عیب یابی سخت افزاری و نرم افزاری تخصص دارند. پشتیبانی فناوری اطلاعات اغلب شامل دارایی و مدیریت تغییر فناوری اطلاعات، کمک به مدیران در تهیه، پشتیبانی و بازیابی اطلاعات و برنامه ها، نظارت و تجزیه و تحلیل گزارشات و سایر ابزارهای نظارت بر عملکرد و پیروی از گردش کارها و فرایندهای پشتیبانی است.
مشاغل برای انجام کارها به نرم افزار های مختلفی متکی هستند. برخی از برنامه ها از طرف شخص ثالث تهیه و استقرار می شوند، مانند برنامه های سرور ایمیل. اما بسیاری از سازمانها تعدادی از توسعه دهندگان ماهر را در اختیار دارند که برنامه ها و رابط ها را برای ارائه قابلیت ها و خدمات مهم تجاری ایجاد می کنند. برنامه های کاربردی ممکن است در طیف گسترده ای از زبان های رایج کدگذاری شده و با برنامه های دیگر ادغام شوند تا تعاملات صاف و یکپارچه بین برنامه های مختلف ایجاد شود.
همچنین ممکن است توسعه دهندگان موظف به ایجاد وب سایت های تجاری تعاملی و ساخت برنامه های کاربردی تلفن همراه شوند. گرایش به الگوهای توسعه، توسعه دهندگان را ملزم می کند تا به طور فزاینده ای با عملیات فناوری اطلاعات مانند استقرار و نظارت بر برنامه ها مشارکت داشته باشند.
مشاغل موظف به رعایت الزامات مختلف مقررات دولتی و صنعتی هستند. کارکنان فناوری اطلاعات نقش مهمی در تأمین و نظارت بر دسترسی به داده ها و برنامه های کاربردی کسب و کار دارند تا اطمینان حاصل شود که چنین منابعی مطابق با سیاست های حاکم بر کسب و کار که مطابق با الزامات قانونی است مورد استفاده قرار می گیرد. چنین کارکنانی عمیقاً درگیر وظایف امنیتی هستند و به طور معمول با تیم های حقوقی و تجاری برای پیشگیری، تشخیص، تحقیق و گزارش تخلفات احتمالی تعامل دارند.
با توجه به رشد سريع فناوری اطلاعات در عرصه های مختلف و نياز و وابستگی روز افزون (به ويژه در سازمان های متوسط و بزرگ) به اين فناوری، يکی از وظايف مهم مديران IT در سازمانها، به هنگام کردن سازمان با اين تغييرات روز افزون است. به طوری که با حداقل هزينه، بهترين انتخاب را داشته باشند. طرح جامع فناوری اطلاعات سندی است که در آن پس از انجام بررسی های کارشناسانه ابتدا وضعيت موجود سازمان و سپس نيازها و برنامه های سازمان به منظور تامين کليه نيازهای اطلاعاتی به صورت هماهنگی با ماموريت و چشم انداز کلی سازمان تبيين می شود.
با توجه به اينکه فناوری اطلاعات هزينه های زيادی را به سازمان تحميل می کند مديران فناوری اطلاعات، بايستی در طرح جامع فناوری اطلاعات خود، مسائل اقتصادی را به دقت تشريح و عواقب آن را مورد بررسی قرار دهند تا در نهايت بتوانند بهترين گزينه را برای سازمان خود انتخاب کنند و هماهنگ با ساير برنامه های سازمان در راستای ايجاد ارزش افزوده قرار گيرند.
در فناوری اطلاعات، موارد زیر مورد توجه قرار می گیرد:
شامل:
1. پردازش اطلاعات processing
هر گونه عملیاتی که برای دادهها به منظور ایجاد اطلاعات انجام شود را پردازش می گویند. این عملیات شامل اطلاعات اولیه، ذخیره و بازیابی و تبدیل دادهها است. مثلاً فرایند محاسبه حقوق یا تهیه تراز مالی فرایندهای پردازش اطلاعات میباشند.
2. تبادل اطلاعات یا Communication
هر نوع عملیاتی که برای انتقال و تبادل اطلاعات انجام میشود، مانند ارسال فایلهای مختلف از یک رایانه به رایانه دیگر یا انتقال اطلاعات بین شبکهای و بین رایانه و سرور میزبان را تبادل اطلاعات می گویند.
3. تحلیل اطلاعات Analysis
عملیاتی که منجر به تحلیل هوشمند و هدفمند دادهها میشود را تحلیل اطلاعات می گویند. تحلیل داده با پردازش داده مقداری در نتیجه خروجی متفاوت است. مانند نرم افزارهای طراحی صنعتی و ساختمان.
4. ذخیره نمودن اطلاعات یا storage
ذخیره نمودن اطلاعات مثلاً بر روی هارد دیسک یا سی دی را ذخیره اطلاعات گویند که قابل بازیابی می باشد.

زیرساخت فناوری و ارتباطات نیازمند به کارگیری وسایل و تجهیزات ارتباطی و مخابراتی، رادیو و تلویزیون است. هدف اصلی این این زیر ساخت برقراری ارتباطات چند رسانهای، شبکههای انتقال داده، ذخیره سازی اطلاعات، فناوریهای رمز نگاری میباشد.
این زیرساخت ها شامل چند بخش مختلف است که عبارتند از:
اهمیت این زیرساختهای فناوری اطلاعات در افزایش مشاغل مرتبط با این فناوری است. نمونهای از مشاغل فناوری اطلاعات عبارتند از:
1. برنامه نویسی
2. طراحی وبسایت
3. مدیریت سایت
4. کار با سیستمها و شبکههای رایانهای
5. سیستمهای اطلاعاتی ادارات و سازمانها
6. تجارت الکترونیک و خیلی زمینههای دیگر که درآمد بسیار عالی دارند.
در حال حاضر اهمیت فناوری اطلاعات در تمام زمینههای زندگی و ارتباطات جهانی کارآمد و بسیار مؤثر است. روند کارها آسانتر و سریعتر و ارزانتر شده است. قابلیت دسترسی به انواع اطلاعات موجود در جهان از بهترین مزیتهای فناوری اطلاعات و ارتباطات میباشد.
فناوری اطلاعات متشکل از چهار عنصر اساسی (انسان، ساز و کار، ابزار، ساختار) است، به طوری که در این فناوری، اطلاعات از طریق زنجیره ارزشی که از بهم پیوستن این عناصر ایجاد میشود جریان یافته و پیوسته تعالی و تکامل سازمان را فرا راه خود قرار میدهد:
فناوری اطلاعات تقریبا تمام مفاهیم زیر را در برمیگیرد:
هرکدام از این رشتهها دارای گرایشهای ویژه خود هستند که در دانشگاههای ایران به شرح زیر اند:
گرایشهای رشته مهندسی فناوری اطلاعات:
گرایشهای رشته مدیریت فناوری اطلاعات: