فصل ۰ ؛ مقدمه
بیشک ریاضیات، برترین ابزار برای مودل سازی جهان و اتفاقاتیست که در اون رخ میده،اما از بین تمامی ریاضیات؛میشه گفت معادلات دیفرانسیل و انتگرال مهمترین و کاربردی ترین اونهاست.
اما اصلا بیاید تکلیفمون رو با این واژه ی <معادله> مشخص کنیم.
در ریاضیات،معادله به دو عبارت جبری گفته میشه که با یک عملگر مساوی، <معادل> گرفته میشن.
در فیزیک هم همینطوره،ما در فیزیک بین کمیت ها (چیز هایی قابل اندازه گیری که مقدار اونها با عدد قابل بیان است) ارتباط میبینی،و این ارتباط رو با علائم جبری،بیان میکنیم.
مثلا بین انرژی(E)،و جرم (M)این رابطه ی معروف بر قراره:(در اینجا C سرعت نور است که وقتی به توان ۲ برسد،یک عدد ثابت میشود،به همین دلیل به هنوان یک ضریب در نظر گرفته میشود)
[E=M.C^2]
معادله یعنی،یک کمیت،با دو یا چند کمیت دیگر< معادل> شوند.
اما وقتی حرف از معادلات دیفرانسیل و انتگرال به میان می آید که اولین بار نیوتن اون رو تبیین کرد(همزمان با یک ریاضی دان به نام لایب نیتس) ما با یک عنصر دیگه هم سر و کار داریم که به عنوان<کمیت دیفرانسیلی>شناخته میشه.
واژه Differential،(دیفرانسیل) یعنی چی؟
واژه <دیفرانسیل> از زبان فرانسوی différentiel وارد فارسی شده، و آن نیز از لاتین differentia به معنای «تفاوت» یا «اختلاف» گرفته شده است.
در فیزیک هم این مفهوم رو به عنوان تغییر یاد میکنند.
[در فیزیک ما تغییر هر کمیت نسبت به زمان رو،کمیت دیفرانسیلی مینامیم.]
البته این تعریف اگرچه درسته،اما معنی تخصصی اون این نیست،و کمی تخصصی تر است.
مشتق هم از همین مفهوم می آید.در اصل،در فیزیک تغییر هر کمیت نسبت به زمان رو مشتق اون کمیت مینامیم، به عنوان مثال شتاب،مشتق سرعت است:
a=v/t
یا یکم حرفه ای تر؛
a=d(v)/dt
( اگر با این شکل از ریاضیا در فیزیک آشنا نیستید،زیاد درگیر شکل ریاضی معادله ی بالا نشید،صرفا طرز نگارش این معادله با معادله ی قبلی متفاوته و در مفهوم خود چیزی بیش از اون نداره!تقریبا...یک جورایی...با کمی اغماض!)
واما،معادله ی دیفرانسیل؛
[معادله ای ست که در آن، یک تابع مجهول و مشتقات آن وجود دارد.]
مثلا اگر من بخوام به صورت ریاضی یک معادله ی دیفرانسیلی خیلی ساده رو نشان،از این معادله استفاده میکنم:
1) dy/dx=2x
2) dy/dx=y
البته اینجا نمیخوام بگم که این معادلات چطوری حل میشن یا وارد مفهوم اونها بشم. این ها فقط یک سری نمونه برای عادت کردن نگاه های شما بودند.
این یک مقدمه بود برای توضیح معادله ی دیفرانسیلی.
یادتونه گفته بودن که نیوتون اولین کسی بود که این معادلات رو تعریف کرد؟
من قراره طی یک سری مقاله،بهتون بگم که چطوری این کار روکرد.تمان سعیم رو میکنم که به بیان روان،طوری این مسائل دانشگاهی رو توضیح بدم که بچه های دبیرستانی هم اون رو متوجه بشن،اما به روش خود نیوتن این کار رو میکنم.
حتی با هم تعدادی از مسائل مربوط به نجوم رو که نیوتن با استفاده از این معادلات حل کرده بود،حل میکنیم و خلاصه...پا جای پای نیوتن میگذاریم.