
امروزه واژه هوشمند فقط برای گوشی موبایل یا ساعت هوشمند استفاده نمیشود. از لامپ و پریز برق گرفته تا دوربین امنیتی، قفل در، جاروبرقی، ترموستات، لوازم خانگی و حتی تجهیزات مدیریت انرژی، همگی میتوانند بخشی از یک اکوسیستم هوشمند باشند.
اما ابزار و تجهیزات هوشمند دقیقاً چه هستند؟ چند نوع دارند و هنگام خرید آنها باید به چه نکاتی توجه کنیم؟
در این مقاله از مجله اوپاکالا انواع تجهیزات هوشمند را بررسی میکنیم و با کاربرد هرکدام آشنا میشویم.
تجهیزات هوشمند به دستگاههایی گفته میشود که علاوه بر عملکرد معمول خود، میتوانند اطلاعات دریافت یا ارسال کنند، از طریق شبکه ارتباطی با دستگاههای دیگر ارتباط داشته باشند و در بسیاری از موارد از طریق اپلیکیشن، فرمان صوتی یا سیستمهای خودکار کنترل شوند.
برای مثال:
یک لامپ معمولی فقط روشن و خاموش میشود.
یک لامپ هوشمند میتواند از طریق اپلیکیشن کنترل شود، زمانبندی داشته باشد و در برخی مدلها شدت یا رنگ نور آن تغییر کند.
یک پریز هوشمند میتواند برق دستگاه متصل را از راه دور قطع و وصل کند.
یک سنسور حرکتی میتواند حرکت را تشخیص دهد و باعث روشن شدن چراغ یا فعال شدن سیستم امنیتی شود.
در واقع، هوشمند شدن تجهیزات بیشتر از آنکه به ظاهر دستگاه مربوط باشد، به قابلیت ارتباط، سنجش، کنترل و خودکارسازی آن مربوط است. وزارت انرژی آمریکا نیز در توضیح خانههای هوشمند، تجهیزاتی مانند پریزها، چراغها، لوازم خانگی و ترموستاتها را در کنار قابلیتهای سنجش و کنترل قرار میدهد.
تجهیزات هوشمند را میتوان بر اساس کاربرد در گروههای مختلفی قرار داد:
دستهنمونه تجهیزاتروشنایی هوشمندلامپ، کلید و دیمر هوشمندتجهیزات برقپریز، دوشاخه و محافظ هوشمندامنیتدوربین، قفل، سنسور در و پنجرهکنترل دماترموستات، کولر و سیستم گرمایش هوشمندلوازم خانگییخچال، لباسشویی، ظرفشویی، جاروبرقیسرگرمیتلویزیون، اسپیکر و تجهیزات صوتیسنسورهادما، رطوبت، حرکت، نور و نشت آبسلامت و پوشیدنیساعت و دستبند هوشمندمدیریت انرژیکنتور، سنسور مصرف و سیستم مدیریت انرژیخانه هوشمندهاب، کنترلر و تجهیزات ارتباطی
استاندارد Matter نیز طیف گستردهای از دستهها مانند روشنایی، قفلها، کنترل سیستم گرمایش و سرمایش، تجهیزات رسانهای، سنسورهای امنیتی و پردههای هوشمند را پوشش میدهد و در نسخههای جدیدتر، دستههایی مانند دوربین و مدیریت انرژی نیز به آن اضافه شدهاند.
یکی از سادهترین راههای ورود به دنیای خانه هوشمند، استفاده از روشنایی هوشمند است.
این تجهیزات شامل مواردی مانند:
لامپ هوشمند
چراغ هوشمند
کلید هوشمند
دیمر هوشمند
نوار LED هوشمند
سنسور نور
هستند.
بسته به مدل، میتوان امکاناتی مانند:
روشن و خاموش کردن از طریق موبایل
تنظیم شدت نور
تغییر رنگ
زمانبندی
ایجاد سناریو
کنترل صوتی
را در اختیار داشت.
برای مثال میتوانید تنظیم کنید که چراغ اتاق در ساعت مشخصی روشن شود یا با تشخیص حرکت، چراغ راهرو فعال شود.
پریز هوشمند یکی از کاربردیترین تجهیزات برای هوشمندسازی وسایل معمولی است.
تصور کنید یک چراغ، پنکه یا وسیله برقی معمولی دارید. با اتصال آن به یک پریز هوشمند، در برخی کاربردها میتوانید برق آن را از طریق اپلیکیشن یا برنامه زمانی کنترل کنید.
برخی مدلها قابلیتهایی مانند:
زمانبندی
کنترل از راه دور
سنجش مصرف برق
روشن و خاموش شدن خودکار
دارند.
استاندارد Matter نیز از انواع تجهیزات کنترل برق مانند پریزها و کلیدهای روشن/خاموش و دیمرها پشتیبانی میکند.
دوربینهای هوشمند یکی از شناختهشدهترین تجهیزات امنیتی هستند.
این دوربینها میتوانند تصاویر را ثبت کنند و در مدلهای مختلف امکاناتی مانند:
مشاهده از راه دور
تشخیص حرکت
اعلان روی موبایل
دید در شب
ضبط تصویر
تشخیص برخی رویدادها
ارتباط صوتی دوطرفه
ارائه دهند.
با گسترش استانداردهای خانه هوشمند، دوربینها نیز به یکی از دستههای مورد پشتیبانی اکوسیستمهای جدید تبدیل شدهاند؛ Matter 1.5 در سال ۲۰۲۵ پشتیبانی از دوربینها را به قابلیتهای استاندارد خود اضافه کرد.
قفل هوشمند میتواند جایگزین یا مکمل قفل سنتی باشد.
روشهای دسترسی بسته به مدل میتواند شامل:
رمز عبور
کارت یا تگ
اپلیکیشن موبایل
اثر انگشت
کلید فیزیکی
روشهای بیسیم
باشد.
یکی از مزیتهای مهم این تجهیزات امکان مدیریت دسترسی است. برای مثال در بعضی مدلها میتوان دسترسی افراد مختلف را مدیریت یا برای آنها کدهای متفاوت تعریف کرد.
البته در تجهیزات امنیتی، کیفیت ساخت، روش رمزنگاری، امکان استفاده در شرایط اضطراری و وابستگی دستگاه به اینترنت باید جدی گرفته شود.
سنسورها بخش بسیار مهمی از یک سیستم هوشمند هستند.
چون بسیاری از خودکارسازیها بدون سنسور امکانپذیر نیستند.
سنسور حرکت
سنسور دما
سنسور رطوبت
سنسور نور
سنسور باز و بسته شدن در
سنسور نشت آب
سنسور دود
سنسور مونوکسیدکربن
سنسور حضور
برای مثال:
سنسور حرکت → تشخیص حرکت → ارسال فرمان → روشن شدن چراغ
یا:
سنسور نشت آب → تشخیص آب → ارسال هشدار → اطلاع به کاربر
استانداردهای جدید خانه هوشمند نیز دستههایی مانند سنسورهای دما، حرکت، حضور، نشت آب و دود را در اکوسیستم تجهیزات متصل پوشش میدهند.
تجهیزات هوشمند کنترل دما میتوانند برای مدیریت گرمایش و سرمایش ساختمان استفاده شوند.
برای مثال:
ترموستات هوشمند
کنترلر کولر
کنترلر سیستم گرمایش
کنترلر فن
تجهیزات مدیریت HVAC
این تجهیزات میتوانند امکان کنترل دما، برنامهریزی زمانی و در برخی سیستمها مدیریت مصرف انرژی را فراهم کنند.
یکی از بزرگترین دستههای تجهیزات هوشمند، لوازم خانگی هستند.
نمونهها:
میتواند امکانات دیجیتال و قابلیتهای متصل مختلفی داشته باشد.
در برخی مدلها میتوان وضعیت شستوشو را از طریق اپلیکیشن مشاهده یا برنامه را مدیریت کرد.
میتواند امکان کنترل و پایش چرخه شستوشو را فراهم کند.
برخی مدلها قابلیت نقشهبرداری، برنامهریزی و کنترل از طریق اپلیکیشن دارند.
در بعضی مدلها کنترل و پایش وضعیت پخت از طریق سیستمهای دیجیتال و متصل امکانپذیر است.
استاندارد Matter نیز در نسخههای جدید خود پشتیبانی از برخی لوازم خانگی و تجهیزات مدیریت انرژی را گسترش داده است.
تلویزیون هوشمند احتمالاً یکی از آشناترین ابزارهای هوشمند برای کاربران است.
این تلویزیونها میتوانند به اینترنت متصل شوند و امکاناتی مانند:
اجرای سرویسهای استریم
نصب یا اجرای برنامهها
کنترل از طریق موبایل
اتصال به تجهیزات صوتی
دستیار صوتی در برخی مدلها
را ارائه کنند.
علاوه بر تلویزیون، اسپیکرهای هوشمند و تجهیزات صوتی متصل نیز بخشی از اکوسیستم سرگرمی هوشمند هستند.
تجهیزات هوشمند فقط به خانه محدود نمیشوند.
ساعتهای هوشمند و دستبندهای هوشمند نمونهای مهم از فناوری پوشیدنی هستند.
بسته به مدل، امکاناتی مانند:
نمایش اعلانها
تماس و پیام
پایش فعالیت
اندازهگیری برخی شاخصهای بدن
GPS
پایش خواب
کنترل موسیقی
در اختیار کاربر قرار میگیرد.
البته اطلاعات سلامت ارائهشده توسط پوشیدنیها همیشه نباید معادل تشخیص پزشکی در نظر گرفته شود.
یکی از حوزههای مهم تجهیزات هوشمند، مدیریت مصرف انرژی است.
این تجهیزات میتوانند شامل:
سنسور مصرف برق
کنتور هوشمند
کنترلر انرژی
پریز اندازهگیری مصرف
سیستم مدیریت انرژی خانه
تجهیزات مدیریت باتری و انرژی
باشند.
هدف آنها فقط نمایش میزان مصرف نیست؛ در سیستمهای پیشرفتهتر میتوان از دادهها برای مدیریت و بهینهسازی مصرف نیز استفاده کرد.
Matter 1.4 قابلیتهایی برای مدیریت انرژی دستگاهها اضافه کرد و نسخههای جدیدتر این استاندارد نیز امکانات مدیریت انرژی را گسترش دادهاند.
دنیای تجهیزات هوشمند حتی به آب و محیط اطراف نیز گسترش پیدا کرده است.
برای مثال:
سنسور نشت آب
شیر آب هوشمند
سنسور جریان آب
سنسور کیفیت هوا
سنسور رطوبت خاک
سیستم آبیاری هوشمند
میتوانند برای خانه، باغ، گلخانه یا ساختمان مورد استفاده قرار بگیرند.
وقتی تعداد تجهیزات هوشمند افزایش پیدا میکند، مدیریت آنها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اینجاست که Hub یا Controller اهمیت پیدا میکند.
هاب یا کنترلر میتواند نقش واسطهای میان تجهیزات مختلف و کاربر داشته باشد.
برای مثال:
سنسور حرکت → کنترلر → لامپ هوشمند
یا:
اپلیکیشن → کنترلر → تجهیزات خانه
البته همه سیستمهای هوشمند الزاماً به یک هاب اختصاصی نیاز ندارند و معماری سیستم به فناوری ارتباطی و محصولات مورد استفاده بستگی دارد.
یکی از مهمترین موضوعات هنگام خرید تجهیزات هوشمند، روش ارتباط آنها است.
برخی فناوریهای رایج عبارتاند از:
Wi-Fi
Bluetooth
Thread
Zigbee
Ethernet
برای مثال Matter یک پروتکل لایه کاربردی است که میتواند روی فناوریهایی مانند Wi-Fi، Ethernet، Thread و Bluetooth در فرایند راهاندازی و ارتباط دستگاهها تکیه کند.
بنابراین نباید تصور کرد که «Matter» همان Wi-Fi یا Bluetooth است؛ این فناوریها در لایههای متفاوتی از ارتباط دستگاهها قرار میگیرند.
اگر قصد خرید تجهیزات هوشمند دارید، احتمالاً با عبارت Matter مواجه خواهید شد.
Matter یک استاندارد صنعتی برای ایجاد سازگاری بهتر میان تجهیزات خانه هوشمند است. هدف آن این است که دستگاههای سازگار از برندهای مختلف بتوانند راحتتر در یک اکوسیستم با یکدیگر کار کنند.
البته وجود لوگوی Matter به این معنا نیست که تمام قابلیتهای یک محصول با همه پلتفرمها دقیقاً یکسان خواهد بود.
بنابراین هنگام خرید باید علاوه بر Matter، موارد زیر را نیز بررسی کنید:
سازگاری با اپلیکیشن
سازگاری با اکوسیستم موردنظر
نوع اتصال
قابلیتهای واقعی دستگاه
نیاز به هاب
پشتیبانی نرمافزاری
خرید تجهیزات هوشمند فقط به ظاهر یا تعداد قابلیتها محدود نمیشود.
اول بررسی کنید محصول با اکوسیستم فعلی شما سازگار است یا خیر.
Wi-Fi، Bluetooth، Thread و Zigbee هرکدام ویژگیهای متفاوتی دارند.
بعضی محصولات مستقیماً به Wi-Fi متصل میشوند، اما برخی تجهیزات به هاب یا کنترلر نیاز دارند.
برای دوربین، قفل، سنسور و سایر تجهیزات متصل، امنیت سایبری اهمیت ویژهای دارد.
بررسی کنید دستگاه چه اطلاعاتی جمعآوری میکند، اطلاعات کجا پردازش یا ذخیره میشوند و چه تنظیماتی برای کنترل دادهها در اختیار شما قرار دارد.
یک دستگاه هوشمند فقط سختافزار نیست؛ اپلیکیشن و بهروزرسانی نرمافزاری نیز بخشی از تجربه محصول هستند.
برای بعضی تجهیزات، قطع اینترنت میتواند قابلیتهای خاصی را محدود کند. بنابراین بهتر است بدانید دستگاه در حالت آفلاین چه امکاناتی دارد.
خیر.
هوشمند بودن یک محصول بهتنهایی به معنی مناسبتر بودن آن برای همه کاربران نیست.
برای مثال اگر فقط میخواهید یک چراغ را روشن و خاموش کنید، خرید لامپ بسیار پیچیده ممکن است ضرورت نداشته باشد.
اما اگر بخواهید:
چراغ + سنسور حرکت + پریز + دوربین + قفل + سیستم کنترل دما
را با سناریوهای خودکار مدیریت کنید، تجهیزات هوشمند میتوانند کاربرد بیشتری پیدا کنند.
بنابراین در مجله اوپاکالا پیشنهاد میکنیم قبل از خرید، ابتدا نیاز واقعی خود را مشخص کنید و سپس محصول مناسب را انتخاب کنید.
نیاز شماتجهیزات پیشنهادیکنترل چراغلامپ یا کلید هوشمندکنترل وسایل برقیپریز هوشمندافزایش امنیتدوربین و سنسور امنیتیکنترل ورودقفل هوشمندتشخیص حرکتسنسور حرکتیکنترل دماترموستات هوشمندکاهش مصرف انرژیپریز اندازهگیری و سیستم مدیریت انرژینظافت خودکارجاروبرقی رباتیکسرگرمیتلویزیون و اسپیکر هوشمندپایش فعالیتساعت یا دستبند هوشمندهوشمندسازی چند دستگاههاب یا کنترلر
آینده خانه هوشمند فقط به اضافه شدن دستگاههای بیشتر محدود نمیشود؛ هماهنگی میان دستگاهها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در سالهای اخیر، استانداردهایی مانند Matter برای افزایش سازگاری میان محصولات و برندهای مختلف توسعه یافتهاند. نسخههای جدید Matter نیز پشتیبانی از دستههای بیشتری مانند دوربین، تجهیزات مدیریت انرژی و برخی کاربردهای محیطی را گسترش دادهاند.
به همین دلیل احتمالاً در آینده، به جای اینکه هر وسیله یک سیستم کاملاً جداگانه داشته باشد، کاربران بیشتر به سمت اکوسیستمهای متصل و سناریوهای خودکار حرکت خواهند کرد.
انواع ابزار و تجهیزات هوشمند بسیار گسترده هستند و از یک لامپ یا پریز ساده تا دوربین امنیتی، قفل، سنسور، لوازم خانگی، ساعت هوشمند و سیستمهای مدیریت انرژی را شامل میشوند.
مهمترین دستهها عبارتاند از:
روشنایی هوشمند
پریز و تجهیزات برق
دوربین و تجهیزات امنیتی
قفل هوشمند
سنسورها
تجهیزات کنترل دما
لوازم خانگی هوشمند
تلویزیون و تجهیزات سرگرمی
پوشیدنیهای هوشمند
تجهیزات مدیریت انرژی
تجهیزات آب و محیط
هاب و کنترلرهای خانه هوشمند
در اوپاکالا هنگام بررسی تجهیزات هوشمند بهتر است فقط به عبارت «Smart» روی جعبه توجه نکنیم؛ سازگاری، امنیت، حریم خصوصی، نوع اتصال، پشتیبانی نرمافزاری و نیاز واقعی کاربر نیز باید در تصمیم خرید در نظر گرفته شوند.
دستگاهی است که علاوه بر عملکرد اصلی، میتواند از طریق سنسورها، شبکه، نرمافزار یا سیستمهای کنترلی اطلاعات دریافت و پردازش کند یا با تجهیزات دیگر ارتباط داشته باشد.
لامپ، کلید، پریز، سنسور، دوربین، قفل، ترموستات، لوازم خانگی، تلویزیون و هاب از تجهیزات رایج خانه هوشمند هستند.
همیشه نه. بعضی تجهیزات مستقیماً به شبکه متصل میشوند، اما برخی سیستمها برای ارتباط و مدیریت چند دستگاه به هاب یا کنترلر نیاز دارند.
Matter یک استاندارد ارتباطی در حوزه خانه هوشمند است که با هدف افزایش سازگاری و تعامل میان تجهیزات و اکوسیستمهای مختلف توسعه یافته است.
سطح امنیت به طراحی محصول، نرمافزار، روش ارتباط، بهروزرسانیها و نحوه استفاده بستگی دارد. بنابراین امنیت باید یکی از معیارهای اصلی خرید تجهیزات متصل باشد.