سلام به همه ویرگولی ها و طاقچه ای های عزیز
من برای مردادماه چالش کتابخوانی طاقچه دسته پیر طریقت ،کتاب ایران در جنگ جهانی دوم نوشته شیدا صابری را انتخاب کردم که اولین بار در سال 97 توسط انتشارات ققنوس به چاپ رسیده است. نویسنده در این کتاب ابتدا در پیشگفتار مطالبی مختصر درباره تاریخ معاصر ایران ارائه می دهد و یادآوری می کند که در تاریخ معاصر، کشورمان ایران روزگار سخت و پر فراز و نشیبی را از سر گذرانده است؛ به گونه ای که تاریخ معاصر ایران را سلطه نیروهای خارجی، جنگ، پیمان های زیانبار نظامی و اقتصادی، انقلاب و کودتا فراگرفته است. هم چنین مطالبی را درباره موقعیت سوق الجیشی ایران و عوامل دیگر که سبب درگیر شدن ایران در جنگ جهانی دوم می شود، ارائه می کند. در ادامه، کتاب از چهار فصل تشکیل شده است که از وقایع جنگ جهانی اول و علل و پیامد های آن شروع می شود و در ادامه به جنگ جهانی دوم و علل و پیامد های آن و چگونگی درگیر شدن ایران علیرغم اعلام بی طرفی اش، می پردازد. کتاب ایران در جنگ جهانی دوم، علاوه بر آن که محوریتش ایران در سال های 1318 تا 1324 می باشد، مطالب مفید و ارزنده ای را درباره تاریخچه جنگ جهانی اول و دوم، طرف های درگیر، متحدین و متفقین و چگونگی شکل گیری آن ها به صورت کاملا دقیق و به دور از هرگونه اضافه گویی می پردازد. لابلای مطالب کتاب، نویسنده گریزی هم به مکالمات سران کشورها می زند و این موضوع از دید بنده، خواندن کتاب را جذاب تر هم می کند. خواندن این کتاب را به همه کسانی که به تاریخ علاقمندند، توصیه می کنم و فکر می کنم بعد از خواندن کتاب، علاقه آن ها بیشتر هم خواهد شد. ایران در سال 1320 به صورت ناخواسته و طی یک عملیات نظامی، با وجود آن که اعلام بی طرفی کرده بود، تحت اشغال متفقین در می آید و انگلیس و شوروی از نان و غلات و اسکناس و راه آهن ایران برای پیشبرد اهداف خود در جنگ جهانی دوم استفاده می کنند. قحطی یکی از بدترین تأثیرات جنگ جهانی بود. این موضوع در کشورهای اروپایی مانند آلمان هم دیده می شد. کشورمان در خلال جنگ جهانی دوم، به چند دلیل تحت اشغال متفقین در آمد :هند مستعمره انگلیس بود و انگلیسی ها از این طریق میخواستند یک سپر دفاعی برای محافظت از هند و جلوگیری از از دست دادنش ایجاد کنند. از طرفی انگليس و شوروی برای جلوگیری از قدرت گرفتن آلمان، ایران را مکان مناسبی برای تقویت قوای خود و رساندن تجهیزات به یگدیگر می دیدند. به علاوه، مردم ایران از رضاشاه و حکومتش ناراضی بودند. خارجی ها هم این موضوع را می دانستند و همین عامل باعث شد ایران راحت تر به دست آن ها اشغال شود. این ها مطالبی بود که از خواندن کتاب دستگیرم شد و حس کردم برای کسانی که می خواهند خواندن کتاب را شروع کنند، می تواند جذاب باشد. در ادامه بخشی از کتاب را عینا می نویسم :
پس از استعفای رضاشاه و قرائت استعفانامه، مجلس صحنه نطقهای نمایندگانی شد که پس از شهریور ۱۳۲۰ زبان باز کرده بودند چه آنها که همواره منتقدش بودند اما زبانشان بسته شده بود و چه آنها که در دوره رضاشاه مدح او را میگفتند و برایش یقه میدراندند. حالا اما با گفتن «الخیر ما وقع» به انتقاد از دوره او میپرداختند، از جمله یعقوب انوار که گفت: «روزنامههای ما نباید مثل مرغِ منقارچیده در قفس آهنین باشند، تا کی ملت ایران باید صدا نداشته باشد که بگوید ظلم خانه مرا خراب کرده است؟» پس از یعقوب انوار، علی دشتی نطق کوتاهی کرد که در روزهای بعد موضوع اصلی حملات رادیو بیبیسی به شاه مستعفی شد. دشتی پس از ذکر مقدمهای درباره استبداد و حکومت مطلقه بیستساله از دولت خواست که بدون نظر مجلس به رضاشاه اجازه خروج از کشور ندهد. دشتی گفت:«مردم عجالتا میخواستند که این قسمت بهطور صحیح معلوم شود که حقوق افراد و دولت بهطور صحیح حفظ شده باشد. خلاصه وکلا میل دارند بفهمند تعدی و اجحافی به مالیه مملکت نشده است.» او حتی فروغی را مناسب زمامداری ندانست و به خاطر غصب املاک مردم یا نقض «حق غیرقابل انکار مالکیت خصوصی»، رضاشاه را تقبیح کرد و درباره جواهرات سلطنتی، اموال منقول و موجودیهای رضاشاه در بانکهای خارجی و حساب ذخیره کشور بهتفصیل بحث کرد و تقاضای رسیدگی داشت و اینکه «صد یا دویست نفر بروند آنجا و جواهرات را ببینند فایده ندارد، بلکه باید یک هیئتِ طرف اعتماد مجلس معین شود که آنها را تطبیق کند با ثبت آنها.» دشتی به محمدرضا پهلوی هم هشدار داد که اگر میخواهد تاجوتختش برقرار بماند نباید در مسائل حکومتی دخالت کند.
با آرزوی شادی و سلامتی برای همه کتابخوان ها و کتاب دوستان عزیز ???
