دوستان عزیزم چند روز گذشته دو پارت از کتاب "اصول داستان نویسی خلاق" به قلم "خانم بیت سیاح "را در خدمتتون بودم .
اگر یادتون باشد در پارت اول به روایتگری به عنوان یکی از اصول داستاننویسی اشاره کردم.
حالا نکتهای که مطرحه این است که در روایتگری باید به زاویهی دیدی،که روایت را تعریف میکنی خیلی دقت کنی.
غالبن راوی داستان از زبان اول شخص یا سومشخص یا دانایی کل داستان را روایت میکند. شما با کدام راحتترید؟
اگر خود شخصیت اصلی یا یکی از، شخصیتهای اصلی دیگر داستان، راوی باشد و داستان را تعریف کند، راوی ما اول شخص است .این نوع راوی ساده و صمیمی است اما محدود است یعنی ما فقط میتوانیم از زاویهی دید او ببینیم.
اما اگر کسی که داستان را تعریف میکند هیچکدام از شخصیت ها نباشد ولی محدود به یک کدام از، شخصیتها باشد راوی سوم شخص است.
اگر راوی باز هم خارج داستان باشد اما بتواند در ذهن همه شخصیتها حاضر باشد، راوی ما دانای کل است.
بهترین کار این است که از وسط ماجرا شروع کنی و فلش بک به گذشته را بین حوادث مرتبط جا بدهی .
البته داستانهای خوب زیادی هم هستند که از اول ماجرا به ترتیب نگارش شدند. مثل اکثر داستانهای آگاتا کریستی یا رمان شوهر آهوخانم.
چیزی که هیچوقت فراموش نباید کرد این است که شما نویسنده هستید، نه گویندهی خبر. پس چرا سریع میخواهی همهچیز را کف دست خواننده بگذاری؟
قدری داستان را کش بده. از اتفاقات بنویس. بگذار خواننده دنبال نشانهها بگردد، گرهها را خودش باز کند. حتمن از اینکار لذت بيشتري میبرد و از شما ممنون هم خواهد شد.
به نظرم باید طوری باشد که خواننده خودش یا با راهنماییهای شما طی روند داستان، یا بوسیلهی توضیحات کامل راوی تمام گرهها را باز کرده باشد و ادامهای در کار نباشد.
به هیچ وجه اصل غافل گیری نباید باعث شود پایانی را رقم بزنید که با سیر حوادث خیلی فاصله داشته باشد.
مثلن شما در داستان دختری آرام و بیحاشیه را معرفی میکنی که کمی هم محافظه کار است. این دختر در پایان داستان هر چقدر هم متحول گردد نمیتواند از برج ایفل خودش را برای عشقش پرت کند و بمیرد، نمیتواند. منطقی نیست.
پس حتمن حواسمان برای پایانبندی داستان به شخصیت کاراکترهای داستان و منطق ارائه شده در داستان هم باشد.
یکی از عناصر داستاننویسی استفاده از توصیف است. ما در داستان قرار است تصویری که در ذهن داریم برای خواننده تعریف کنیم.پس به توصیف اجزای آن تصویر نیازمندیم .
در اینجاست که ما به اهمیت مشاهده گری دقیق به عنوان چارچوب توصیفگری باید توجه کنیم و یک تمرین عالی برای تقویت مشاهدهگری جزئی نگاری است.
یک تمرین برای جزئینگاری میتواند این باشد که سعی کنی توجهت را فقط و فقط روی یک مورد حفظ کنی و در موردش بنویسی.
البته توصیفمان باید خیلی کاربردی در سیر حوادث داستان باشد وگرنه برای خواننده چه اهمیتی دارد که ریز به ریز جای وسایل آشپزخانه را بداند ولی اگر قتلی میخواهد اتفاق بیفتد بهتر نیست که جای سرویس چاقو از قبل معلوم شده باشد؟

به عنوان یک نویسنده حتمن باید روی دایره واژگانی خود کار کنید.
سئوالی که مطرح میشود این است که چگونه؟ اولین و کاربردیترین راه کلمهبرداری است.
باید در دل دیالوگهای کتابها به دنبال کلمات و واژههای زیبا بگردی و یادداشت برداری کنید.
اگر متنی و دیالوگی جالب است یادداشتش کن و در حین کتابخوانی حتمن از یادداشتبرداری غافل نشو.
زبان نوشتهی تو باید حال و هوای داستانت را نشان بدهد .آیا داستان درام است یا کمدی یا جنایی؟ نباید زبانشان با هم فرق کند؟
به زبان کتابهای خوبی که در ژانر مورد علاقهات نگارش شدهاند دقت کن در آن ژانر چقدر توصیف چقدر دیالوگ غالبن معمول است.
مثلن در بعضی کتابهای عارفانه شاید اصلن نیازی به دیالوگ نباشد و بیشتر صحبتها به صورت مونولوگ نگارش شود.
پس از این به بعد هرروز کلمههایی که صید کردی را بگذار جلوی چشمت، بعد سعی کن در نوشتهی بعدیت از آنها بهره ببری.
تمرین عالی دیگر این است که یک بیت یا نوشته را برداری و سعی کنی آن را به ده شکل دیگر بنویسی مثلن در غالب شعر طنز خاطره.
یعنی باید جان کلام را بتوانی در ظرفهای مختلف بریزی . و این یعنی نگارش جملههایی که از پنجره نگاه تو و از طریق واژههای تو همان مفهوم متن را منتقل میکنند .
