امروز در کشور دیگه کسی نیست که مشکل قطعی آب و برق را با پوست و خون خودش درک نکرده باشد.
چرا آب نداریم؟ کشور ما با داشتن دو کویر سوزان و بزرگ و سطح بارش باران زیر متوسط جهانی جز کشورهای خشک هست.
مردم با این شرایط خودشون را در ایام گذشته وفق داده بودند و برای این مسئله ساز و کار خودشون را داشتند.

در پادکست که دو فرهیخته کشور استاد محمد فاضلی و حجت میان آبادی داشتند به این مسئله خیلی قشنگ پرداختند.
یکی از دلایلی که مطرح میشود این است که طرحهایی که در کشورهای پرآب انجام میشود نباید در ایران انجام بشود مثلن طرح خودکفایی گندم که محصولی به شدت محتاج به آب است.
در قدیم مردم ایران با توجه به شرایطشون دنبال کشت محصولاتی بودند که آب زیادی نمیخواست مثل کاشت انواع گل زیبای کاکتوس در حیاط خانهها به جای کشت گل رز.
مردم ایران ذاتی فهمیده بودند که این خاک برای کشاورزی نیست بنابراین شروع به تجارت و کارهای هنری و صنایع کوچک و زود بازده رفتند مثل اشتغال به انواع هنرهای صنایع دستی وبافت انواع زیبایی از فرش و ... که درشهرهای کویری اصفهان شیراز یزد و کرمان و کاشان و یزد تجلی زیادی داشت .
مردم در قدیم صرفهجویی و قناعت را به عنوان یک فرهنگ مثبت و نه یک فرهنگ تهاجمی در وجود خود نهادینه کردند.

هنر قناعت یعنی استفاده کارآمد و بهینه و خلاق از شرایطی که در آن هستی در حالی که ارضاء روحی خوبی هم داری .
فرهنگ مصرفگرایی که بعد از قرن ۲۰ شیوع یافت کاملن با روح قناعت و صرفهجویی هدفمند در تعارض و ضدیت است و به عنوان یک ضد فرهنگ عمل میکند.
سئوال بزرگی که ممکن است در ذهن شما بیاید این است که نقش دولت در تامین آب شُرب مردم چه هست؟
دولتها اکثرن چون در یک دورهی زمانی محدود انتخاب میشوند و باید در پایان دوره دستاوردی برای ارائه اذهان مردم برای انتخابات بعدی داشته باشند خیلی به طرحهای نمایشی و به قول عامیانه تو چشم که نیاز به پارهکردن روبان برای نمایش و شوی تبلیغاتی دارد علاقه دارند.
و طرحهایی که احتیاج به صبر و سرمایهگذاری بلندمدت دارند اغلب اوقات مقهور دولتها واقع میشوند.
مثلن طرح پاکسازی سدها و لایه برداری آنها تا اگر بعد از چند سال یک سال پرآب داشتیم به علت عدم لایهروبی درست بتوانیم از ظرفیت آب باران استفاده کنیم.
و یا مثلن اصلاح ساختار هدایت آبهای فاضلاب شهری و صنعتی برای اینکه آبهای زیرزمینی را آلوده و غیرقابل استفاده نکنند.
گاهی هم اصلن میشود حل مشکل آب را بدون آب حل کرد،چگونه؟ خیلی ساده است و چیز جدیدی هم نیست هزاران سال مردم سعی کردند با هم یک در موضوعات غیرآبی یک اشتراکاتی پیدا کنند و با هم به یک منافع مشترکی برسند .

مثالی که میشود گفت سالها مردم یزد از کودی که مردم اصفهان از نگهداری پرنده ها تولید میکردند برای زمینهاشان استفاده میکردند حالا حتمن میگویید این کار چه مشکلی از آب آنها را حل میکرد .
وقتی مردم یزد و اصفهان با هم تشریک مساعی زیادی در بسیاری از حوزهها داشتند باعث میشد در حل مسئله آب خودشان خودجوش (نه به زور و ضرب دولت و سیاسی کردن و ایجاد حس تبعیض ) به هم کمک کنند .
قناتهای حرفهای و قشنگی که مردم یزد برای مردم اصفهان در قدیم حفر کردند یا کمکهای مالی مردم اصفهان برای ساخت حمامها و سردابها به مردم یزد نمونهای کوچک از این مسئله است و ثابت میکند خیلی از اوقات دخالت دولتها کار آب را از مسیر خودش بسیار دورتر کرده است.
نکته مهم بعدی نداشتن جسارت و شجاعت روبرو شدن دولتمردان با این قضیه است.
به هزار دلیل ما الان درجایی هستیم که روز صفر آبی برای بسیاری از نقاط کشور رسیده و برای بسیاری دیگر نزدیک است.
پس انکار این قضیه و فرار از واقعیتی که خیلیها در آن واقع شدند امکان ندارد.
پس باید :
یک: هم برای مردم و هم مسئولین مسئله کاملن تبین شود .
دوم : تجربهی کشورهای دیگران و تجربههای تاریخی در این جور مواقع بررسی و امکان سنجی عملی انجام شود.
سوم: ببینیم آیا راهکارهای مبتکرانهای در این حوزه وجود دارد؟
پنج: نظر دانشمندان حوزهی مسائل آب چه هست؟
شش: معطوف کردن سرمایهگذاری های بلندمدت و پر بازده در مسئله آب برای بقای نسلهای آتی و بقای سرزمینی.
هفت :کوتاه کردن دست رانت خواران و دلالان از این حوزه.
هشت: تراکم زدایی از شهرها و برگرداندن مردم به روستاها.

۱