هرگز فکر نمیکردم یک عکس قدیمی، دریچهای به دنیای اسرار ژنتیکی خانوادهام باشد. همه چیز از آن روز بارانی آغاز شد که در زیرزمین خانه پدربزرگ، صندوقچه قدیمی عکسها را پیدا کردم.

میان انبوه عکسهای سیاه و سفید، تصویری از مادربزرگم در جوانی توجهم را جلب کرد. چیزی در این عکس عجیب بود... لکهای سفید در موهای سیاهش، درست در همان جایی که من هم از نوجوانی با آن دست و پنجه نرم میکردم. برای سالها، این دسته موی سفید در میان موهای مشکیام مایه خجالت و آزارم بود. در مدرسه به من لقب -جادوگر- داده بودند و من بارها و بارها سعی کرده بودم با رنگ کردن آن را پنهان کنم. اما حالا، این عکس قدیمی نشان میداد که این "نقص" چیزی نبود جز میراثی ژنتیکی از مادربزرگم.
کنجکاویام برانگیخته شد. با پدرم تماس گرفتم و درباره این ویژگی ظاهری پرسیدم. او با خنده گفت: آه، نشان خانوادگی ماست! مادربزرگت همیشه میگفت این نشانه هوش و خلاقیت است.
تحقیقاتم مرا به سندرم «پیبالدیسم» یا «پولیوزیس» رساند. یک ویژگی ژنتیکی اتوزومال غالب که باعث میشود دستهای از موها در ناحیه پیشانی سفید شوند. این ویژگی نادر است و اغلب در خانوادهها به ارث میرسد.
این کشف مرا به سفری عمیقتر در تاریخ خانوادهام کشاند. با عمه بزرگم تماس گرفتم که از همه به مادربزرگم نزدیکتر بود. او داستانهای شگفتانگیزی تعریف کرد:
مادربزرگت به خاطر این دسته موی سفید شهرت داشت. در روستا میگفتند او تواناییهای خاصی دارد. او قصهگویی بینظیر بود و گاهی چیزهایی میدانست که انگار از آینده خبر داشت. مردم برای شنیدن داستانهایش از همه جا میآمدند.
به یاد آوردم که در کودکی چقدر به قصهگویی علاقه داشتم و چطور معلمهایم همیشه از قدرت تخیلم شگفتزده میشدند. آیا این هم ارتباطی با آن ژن داشت؟
کمکم دریافتم که این -نشان خانوادگی- چیزی فراتر از یک ویژگی ظاهری است. با جستجوی بیشتر در آلبومهای قدیمی، متوجه شدم این خصیصه ژنتیکی در پنج نسل خانواده ما قابل ردیابی است. جالبتر اینکه بسیاری از آنها در هنر، ادبیات یا موسیقی استعداد داشتند.
داستانهای بیشتری از خویشاوندان شنیدم: پدربزرگ مادربزرگم، یک نقاش برجسته بود. خالهای که هرگز ندیده بودم، شاعری با استعداد بود. و حالا من، با علاقهام به نویسندگی و هنر، گویا این میراث را ادامه میدادم.
آنچه سالها -نقص- میپنداشتم، اکنون نشانهای افتخارآمیز از تعلق به نسلی از هنرمندان و قصهگویان بود.
با این کشف، نگاهم به آن دسته موی سفید کاملاً تغییر کرد. دیگر آن را نمیپوشاندم. برعکس، آن را نمادی از هویت خانوادگیام میدانستم.
وقتی در دانشگاه، همکلاسیام با کنجکاوی پرسید "این رنگ موی طبیعی است؟"، با غرور پاسخ دادم: "بله، این نشان خانوادگی ماست. پنج نسل است که در خانواده ما به ارث میرسد."
دیگر آن پسر خجالتی نبودم که از تفاوتش شرمسار باشد. دریافته بودم که تفاوتهای ژنتیکی ما بخشی از داستان منحصربهفردمان است.
امروز، وقتی به آینده میاندیشم، امیدوارم این ژن خاص به فرزندانم نیز منتقل شود. نه فقط آن دسته موی سفید، بلکه خلاقیت، حساسیت هنری و قدرت روایتگری که به نظر میرسد با آن همراه است.
به آنها خواهم آموخت که این تنها یک ویژگی ظاهری نیست، بلکه پیوندی است با گذشته، با مادربزرگی که هرگز ندیدهاند اما روح هنرمندش در وجودشان جاری است.
این سفر کشف ژنتیکی به من آموخت که:
امروز، هر بار که در آینه به آن دسته موی سفید نگاه میکنم، تنها یک تار مو نمیبینم. نگاهم به چشمان مادربزرگم، دستهای پدربزرگ مادربزرگم و روح همه کسانی میافتد که این نشان را پیش از من حمل کردهاند.
ما همگی بیش از آنچه تصور میکنیم، داستانهای ژنتیکی با خود حمل میکنیم. گاهی فقط باید کمی عمیقتر نگاه کنیم تا آنها را کشف کنیم. و چه بسا، در این کشف، خود واقعیمان را نیز بیابیم.