اصل اول: قصه، ریشه هویت سینما
سینما در ایران باید ریشه در قصه داشته باشد. قصه نه فقط یک خط داستانی، بلکه بیان ناخودآگاه تاریخی، فرهنگی و روانی مردم است. هر فیلمی که از قصه فاصله بگیرد، از مردم و هویت جمعی جدا میشود.
اصل دوم: درونیسازی پیش از تکنیک
تکنیک، ابزار است؛ نه جوهر. کارگردان باید نخست قصه را درونی کند، آن را در ذهن و دل خود بجود، و سپس به زبان تصویر جاری سازد. بدون این درونیسازی، تکنیک صرفاً پوستهای توخالی خواهد بود.
اصل سوم: تصویر، زبان ناخودآگاه
سینما زبان تصویر است. هر قاب، حرکت دوربین، یا نورپردازی باید از دل حس درونی و تجربه زیسته کارگردان بیرون آید. تصویر زمانی صادق است که قصه از ناخودآگاه فیلمساز به ناخودآگاه مخاطب منتقل شود.
اصل چهارم: روایت، بازآفرینی جهان
سینماگر نباید قصه را فقط تعریف کند، بلکه باید جهان تازهای خلق کند که مخاطب در آن زندگی کند. روایت تصویری یعنی «تجسد بخشیدن» به قصه، نه توضیح دادن آن.
اصل پنجم: پیوند با سنت قصهگویی ایرانی
سینمای قصهگو باید ریشه در فرهنگ شفاهی و سنتهای ایرانی داشته باشد: نقالی، شاهنامهخوانی، تعزیه و مثنویخوانی. این سنتها منبعی زنده برای فرم، روایت و لحن سینمای ایرانیاند.
اصل ششم: مخاطب، شریک قصه است
مخاطب ایرانی با قصه زندگی میکند؛ او با قصه میخندد، میگرید، امید میسازد. سینماگر نباید مخاطب را تماشاچی منفعل بداند، بلکه او را شریک فعال در روند قصهگویی باید تصور کند.
اصل هفتم: بومی بودن، شرط جهانی شدن
تقلید از الگوهای غربی نه به هویت میانجامد و نه به موفقیت جهانی. اگر قصه ایرانی صادقانه و بومی باشد، جهان آن را خواهد فهمید. جهانی شدن از دل بومی بودن میروید، نه از تقلید سطحی.
اصل هشتم: قصه به مثابه مقاومت فرهنگی
در برابر سطحیسازی و تجاریسازی سینما، قصهگویی راه مقاومت است. قصه عمیق، انسان را با ریشههای خود پیوند میدهد و مانع فروپاشی فرهنگی میشود.
اصل نهم: صداقت، جان قصهگویی
هیچ تکنیکی جایگزین صداقت نمیشود. سینماگر اگر قصهای را از دل و جان باور نکرده باشد، هر قدر هم از جلوههای ویژه و فرم پیچیده استفاده کند، اثرش بیروح خواهد بود.
اصل دهم: قصهگویی بهمثابه آینده سینمای ایران
سینمای ایران اگر بخواهد زنده بماند و در جهان شنیده شود، باید به قصه بازگردد. آینده سینمای ما نه در تکرار فرمولهای جشنوارهای، بلکه در کشف دوباره توان قصهگویی تصویری نهفته است.
جمعبندی:
سینمای ایرانی در صورتی میتواند هویتی اصیل، مردمی و جهانی داشته باشد که قصه را به عنوان ریشه، روح و آینده خود درونی کند. هرچه از قصه فاصله بگیرد، به همان اندازه از مردم و از جهان دور خواهد شد.