
سندیّت دهه اول و دوم ایام فاطمیه
پیامبر اسلام(ص) در بیست و هشتم صفرسال ۱۱ه.ق رحلت کردند، در فرض ۷۵ روز، زمان شهادت حضرت زهرا(س) سیزدهم تا پانزدهم جمادی الاوّل، محسوب میشود که این زمان مشهور به دهه اول فاطمیه میشود و اگر فرض ۹۵ روز، را بپذیریم، در این صورت زمان شهادت حضرت زهرا(س) در سوم تا پنجم جمادی الثانی است و این ایام را فاطمیة دوم میخوانند؛ پس در کل ۶ روز است، ۳ روز در ماه جمادی الاول و ۳ روز در ماه جمادی الثانی است. اینکه چرا سه روز از هر ماه را گرفته اند، این احتمال وجود دارد که ماههای قمری از رحلت پیامبر(ص) تا شهادت حضرت زهرا(س)، ۲۹روز بوده باشند، حال آنکه در صورت کامل بودن ماههای قبل، روز شهادت ۱۳ جمادی الاول و یا سوم جمادی الثانی خواهد بود. چراکه طبق تقویم، حداکثر سه ماه قمری ۲۹ روزه و حداکثر ۴ ماه قمری ۳۰ روزه میتوانند پشت سر هم قرار گیرند. اما در اجتماع عامی، به دهه دوم جمادی الاول، از ۱۰ تا ۲۰ جمادی الاول که روایت ۷۵روز، که زمان شهادت حضرت واقع شده دهه فاطمیه اول و به دهه اول جمادی الثانی از ۱ تا ۱۰ جمادی الثانی، که مطابق روایت ۹۵روز که زمان شهادت حضرت واقع شده، دهه فاطمیه دوم گفته میشود.
نقل قولهای مختلف از اهل شیعه و اهل تسنن:
حضرت زهرا(س) از منظر علمای اهل سنت؛ بسیاری از منابع متقدم و متاخر اهل سنت به زندگانی حضرت زهرا(س) به عنوان یگانه دخت نبی مکرم اسلام توجه داشتهاند. این عمده توجهها به سالهای حیات حضرت بعد از رحلت پیامبر(ص) و نیز مباحث مرتبط با سقیفه بنی ساعده و موضوع بیعت گیری از حضرت امیر و نیز فدک میباشد. در منابع متعدد درباره کیفیت و چگونگی شهادت حضرت زهرا(س) نقلهای بسیار نزدیک به مکتب تشیع را گزارش کردهاند ولی زمان دقیق شهادت حضرت را مشخص نکردهاند. در مقابل برخی دیگر از منابع اهل سنت، گزارشهای مختلفی درباره زنده ماندن آن حضرت پس از پدر، از سه ماه تا ۸ ماه نقل کردند و در برابر این گزارش، عمدهترین گزارششان زنده بودن آن حضرت تا ۶ ماه است و این نقل هم عمدتا به دو راوی یعنی زُهری و عروه بن زبیر برمیگردد که از عایشه نقل کردهاند.
علمای شیعه و نقل ۹۰ روز؛ مجلسی، روایتی را از امام باقر(ع) نقل میکند که بر اساس آن شهادت حضرت ۹۰ روز بعد از رحلت حضرت رسول اتفاق افتاده است. صاحب کتاب «دلایل الامامه» به سلسله اسناد خود روایاتی از امام صادق(ع) نقل میکند که حضرت میفرماید: حضرت زهرا(س) در ماه جمادی الاخر روز سه شنبه، ۳ روز از ماه گذشته در سال ۱۱ هجری از دنیا رفتند. این دو روایت مبنای مورد اتخاذ غالب علمای شیعه می باشد. همچنین شیخ مفید در مسار الشیعه، بیرونی در آثار الباقیه، شیخ طوسی در مصباح المتهجد، شیخ طبرسی در اعلام الوری، ابن طاووس در اقبال الاعمال، کفعمی در مصباح، شیخ بهائی در توضیح المقاصد، بر شهادت آن حضرت در سوم جمادیالثانی تصریح دارند. افزون بر آن، ابن خزاز (متوفی قرن سوم) در کتاب کفایه الاثر، مطلبی از جابرعبدا… انصاری ذکر میکند که جابر، زنده بودن حضرت زهرا(س) را حدود سه ماه پس از پدر نقل کردهاند و جابر هم در زمان پیامبر و حضرت زهرا(س) زندگی میکرد.
علمای شیعه و نقل ۷۵ روز؛ کلینی از امام صادق(ع) روایت کرده که حضرت فرمودند:«به درستی که توقف فاطمه(ع) در این دنیا پس از پدر گرامیش ۷۵ روز بود.» این دسته از روایات هم مبنای نظر برخی از علمای شیعه از جمله مرحوم کلینی گردیده است.
دیدگاه رهبری؛ در فاطمیه سال گذشته حجت الاسلام ادیب یزدی در یکی از سخنرانیهای خود در خصوص نظر رهبر انقلاب درباره تاریخ شهادت حضرت زهرا(س) اظهاراتی کرد. این واعظ تهرانی درباره فاطمیه و زمان عزاداری برای حضرت زهرا(س) به بیان خاطره و نقل قولی از رهبر معظم انقلاب پرداخته و گفته بود: یادم میآید یک روز در محضر رهبر عالی قدر انقلاب بودم یکی از آقایان سوال کرد:
درباره شهادت حضرت فاطمه(س) بالاخره ۷۵ روز بعد از رحلت صحیح است یا ۹۵؟ رهبر عالی قدر پاسخ واقعا حکیمانهای دادند و فرمودند: برای شما چه فرقی میکند کدامیک صحیح باشد، خداوند خواست که مردم بیشتر به یاد مادر ما باشند و بیشتر برای مادر ما عزاداری و بیان فضائل ایشان را بکنند. وی افزوده بود: دقیقا همین نکتهای که حضرت آقا فرمودند مدنظر است. ایام فاطمیه نسبتا طولانی است به جهت این که فضائل حضرت زهرا(س) هم بی حد و حصر و بی اندازه است. فاطمه زهرا(س) ریشه، اصل و اساس ولایت و عصمت و حقیقت امامت است. هر قدر فضائل ایشان گفته شود اولا تمام شدنی نیست و ثانیا برکات بسیاری بر بیان فضائل فاطمی آمده است.
مهتاب صادقی | کارشناسی مکانیک بیوسیستم