ویرگول
ورودثبت نام
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
خواندن ۴ دقیقه·۵ سال پیش

نقش منبر در فرهنگ اجتماعی

منبر گذشتگان در دنیای مدرن امروزی

منبر جایگاهی است که خطبه یا خطابه از آن ایراد می‌شود. بسیاری از لغت‌دانان عرب، واژه منبر را از ریشه عربی نَبَرَ به معنای عالی و بلند دانسته‌اند. ابن منظور می‌گوید: محل ایراد خطبه توسط خطیب را به دلیل بلندی آن، منبر می‌گویند. سوال اینجا است که منبر از کجا آمده است؟ روایاتی نقل شده که محمد بن عبدالله، پس از هجرت از مکه به مدینه با تکیه بر درخت خرمایی به ایراد خطبه می‌پرداخت تا اینکه یکی از اصحاب پیشنهاد ساختن منبری را داد تا وی بر روی آن بنشیند و بدینوسیله هم مردم او را ببینند و هم او از ایستادن خسته نشود. در برخی دیگر از نقل‌ها آمده‌است که پیش از آن، سکّویی از گِل ساخته بودند که محمد بر روی آن می‌نشست و تنها در سال هفتم هجری قمری بود که پیامبر اسلام بر روی منبری چوبین می‌نشست. این منبرِ سه پله‌ای تا زمان حکومت معاویه بن ابوسفیان مورد استفاده بود. معاویه برای کسب وجهه و حق جلوه دادن خود، خواست تا منبر پیامبر را از مدینه به دمشق ببرد، اما مردم مدینه دست به اعتراض زدند و از این کار ممانعت کردند. بعدها نجّاری، شش پلّه بر همان منبر ساخت که مجموعاً نُه پلّه شد. این منبر بر اثر گذشت زمان از میان رفت و قسمتی از آن در قرن ششم قمری به عنوان تبرّک مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در سال ۶۵۴هجری قمری مسجدالنبی آتش گرفت و منبر سوخت. نوشته‌اند که سوخته منبر را در محلی که منبر فعلی قرار دارد، دفن کردند. در سال ۶۶۴ هجری قمری منبر جدیدی توسط حاکم مملوکی مصر، بیبرس، برای مسجد نبوی فرستاده شد. پس از آن در سال ۷۹۷ هجری قمری منبری دیگر و سپس در سال ۸۲۰ هجری قمری باز هم منبر دیگری نصب شد که در آتش‌سوزی سال ۸۸۶ هجری قمری از میان رفت. قایتبای، حاکم مصری در سال ۸۸۹، منبری فرستاد که آن نیز در سال ۹۹۸ با منبری که سلطان مراد یکم عثمانی فرستاد و تا به امروز باقی مانده، عوض شد. این منبر یکی از آثار ارزشمند هنری به‌شمار می‌آید. از دیرباز منبرها محلی برای سخنرانی و بیان آموزه­های دینی و آموزش سبک زندگی اسلامی بوده است. همچنین از منبرها برای شفاف سازی و بررسی برخی مسایل سیاسی و نظامی استفاده می­شد. این امر سبب شده بود که مردم از سخنان و بیانات خطبا و ادبا استقبال کنند و آن­ها را بپذیرند؛ هم اکنون نیز در مساجد و حسینیه­ها به اصطلاح منبرهایی برگزار می­شود که در آن­ها بیشتر سعی می­شود تا آموزه­های دینی و اسلامی بیان شود، همچنین سعی می­شود به بررسی ارزش­های انقلاب اسلامی نیز پرداخته شود. سخنرانان می­توانند از قشر روحانیت یا نخبگان علمی و مذهبی باشند که هر یک می­بایست مهارت بالایی در انتقال آموزه­ها داشته باشند. مخاطبین منبرها معمولا مردم عادی یا دانش آموزان و دانشجویان و یا طلبه­ها هستند. از طرفی گاها همان خطبا در محضر اساتید خود جمع شده و پای منبر ایشان به آموزش می­پردازند. آن­ها این آموزه­ها را دسته بندی کرده و در موقعیت‌های مختلف بسته به مخاطبی که دارند آن­ها را بیان می­کنند.

خیلی اوقات خطیبان و سخنرانان، خود روی موضوعی تحقیق کرده و نتایج آن را به اشتراک می­گذارند. در کل، منبرها محلی برای سخنرانی هستند که یک طرفه بوده و یک گوینده و یک شنونده دارد. امروزه شاهد این هستیم که هنوز مطالب و آموزش­هایی گفته می­شود که گاها برای عموم مردم کسل کننده و تکراری است. به بیان داستان­ها و روایاتی پرداخته می­شود که برای عموم مردم قابل هضم نبوده و یا تکراری می­باشند. در سخنرانی­ها گاها به مخاطب توجهی نمی­شود و مطالب برای آن قشر از جامعه مفید نیستند. در صورتی که یکی از واجبات زندگی امروز، آموزش سبک زندگی اسلامی و آشنایی مردم با راه و روش بهتر زیستن است که کمتر به آن­ها در منبرها پرداخته می­شود. می­دانیم که دین یعنی راه و رسم چگونه زیستن و قرآن کریم نیز کمتر از پنج درصد دستوری بوده و غالب آن به پیشنهاد و نشان دادن رسم زندگی پرداخته شده است. امروزه آمارها از افزایش میزان طلاق در کشور خبر می­دهند، مخصوصا در رده سنی بیست و پنج تا سی سال که این سال­ها بیشتر و بیشتر شده است. خب یکی از راه­های مقابله با این افزایش تصاعدی آموزش است و چه جایی بهتر از منبرها.

شاید سوال شود، امروزه میزان مشارکت جوان­ها پای منبر­ها به نسبت گذشته کمتر شده و کمتر جوانی علاقه‌مند است که به صحبت­های سخنرانان گوش دهد و مهم­تر از آن توجه کند. یکی از دلایل، اجتماعی و خوش منش نبودن برخی سخنرانان و همان بحث مطالب و موضوعات صحبت­ها است که تنها یک تامل در این امر و تحول در آن، می­تواند راهی برای ایجاد انگیزه و بازگشت جوانان به محافل و منبرها باشد. مخاطب ما در اینجا صرفا سخنرانان نیستند، بلکه خود جامعه و یا بانیان برپایی منبرها باید تقاضا کنند تا این مباحث در منبرها بیان شوند. مدارس و دانشگاه­ها بسته به آسیب­ها و معضلات موجود می­بایست از ادیبان و سخنرانان ماهر در آن زمینه­ها دعوت به عمل بیاورند، همچنین اماکن عمومی اعم از مساجد و حسینیه­­ها، می­توانند در کنار آموزه­های دینی به این سری مباحث نیز بپردازند و به رفع معضلات فرهنگی اجتماعی برآیند. در نهایت بهتر است، منبر­ها با گذشت زمان و بروز چالش­ها و معضلات جدید بروزتر شوند و با توجه به جامعه هدف دسته بندی گردند.

علی شهرابی | کارشناسی مکانیک بیوسیستم

۰
۱
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
بسیج دانشجویی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید