
سياستهاي غلط عامل جلوگيري از پيشرفت
هدف توسعه افزایش راندمان در کارها میباشد و امری لازم و پر اهمیت است، اما نیاز به برنامه دقیق و حساب شده دارد. کم نیستند پروژههایی که به اسم توسعه و پیشرفت کلید خوردند اما ناموفق و زیان بار بودند. ماشین آلات و ادوات کشاورزی در زمان حال جزء واجبات کشاورزی به شمار میروند و در فراوری اکثر محصولات کشاورزی نقش مستقیم و موثری دارند. اگر پیشرفتی در این حوضه وجود نداشت الان شاهد این بودیم که بشر با دست خالی و راندمان خیلی پایین مجبور به کشت و برداشت در زمینهای خود بود. حال سوالی که پیش میآید این است که چرا این پیشرفت درکشور ما متوقف شده و با علم روز پیش نمیرود؟
با یک نگاه به وضعیت مکانیزاسیون کشور میتوان فهمید که این حوزه با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکند، سیاست های غلط دولت باعث شده نه تنها در توسعه تراکتور پیشرفت نداشته باشیم بلکه در توزیع آن هم ضعف پیدا کرده و اختلاف فاحشی بین قیمت اعلام شده توسط شرکت تراکتورسازی با قیمتی که کشاورزان تراکتور را تهیه میکنند وجود دارد. عامل این اختلاف قیمت (حدود 200 میلیون تومان) دلالها هستند، دلالهایی که از عدم نظارت درست و سیاستهای غلط دولت و مرکز توسعه مکانیزاسیون سو استفاده کرده و به گرانیها دامن زدند. واسطهها یا فروشندگان تراکتور که تنها درصدی منطقی سود میکنند، دلال نیستند بلکه چرخه توزیع فروش ماشین آلات و ادوات کشاورزی که در دست مرکز توسعه مکانیزاسیون است باعث وجود این اختلالها شده است.
تا دو سه سال پیش کشاورزان به اتحادیه و نمایندگی خود مراجعه میکردند، اگر سرمایه کافی داشتند تراکتور تهیه میکردند، اگر هم سرمایهشان کافی نبود به بانک کشاورزی مراجعه میکردند و تسهیلات میگرفتند و نیاز خود را برطرف میکردند. تا وقتی سیستم توزیع به این صورت بود، بازار آرام بود اما از وقتی سیستم توزیع با دخالتهای مرکز توسعه مکانیزاسیون تغییر کرده، بازار که به هم ریخت هیچ، تراکتور هم کمیاب شد و صفهای طولانی به همراه داشته است؛ در صورتی که به گفته شرکت تراکتور سازی ایران، میزان تولید تراکتور در سال گذشته 22 هزار دستگاه بوده و نیاز بازار حدود 11 هزار. با یک تحلیل ساده میتوان فهمید که نباید کمبودی در بازار حس شود اما حقیقت، شرایط متفاوتی را نشان میدهد. کشاورزانی داریم که دو سال است در صف دریافت تراکتور هستند و دلالانی که با قیمتی حدود 2 برابر گرانتر از قیمت کارخانه در سریعترین زمان ممکن به شما تراکتور را تحویل میدهند.
عامل این آشوب و نابسامانی، سهمیه بندی و اهلیت سنجی غلطی است که مرکز توسعه اتخاذ و اجرا کرده است. سهمیه بندی برای یک کالا زمانی انجام میشود که ما با کمبود مواجه باشیم و عرضه ما کمتر از تقاضا باشد نه زمانی که تولید حدود 2 برابر تقاضا میباشد و در صادرات نیز موفق هستیم. از طرفی مرکز توسعه مکانیزاسیون خارج از قانون این تصمیم را گرفته و ورورد به سیستم توزیع جزء وظایف این مرکز نیست. البته که چند سالی است که این مرکز از وظایف و رسالتهای اصلی خود دور شده و سرگرم مسائل متفرقه است. رسالت این مرکز همانطور که از اسمش معلوم است، توسعه مکانیزاسیون و برنامه ریزی در همین راستا است اما بیشتر به مرکز توزیع تبدیل شده و بیشتر تمرکز و اعتبارات خود را خرج تراکتور میکند و مشغول تراکتوریزاسیون است تا مکانیزاسیون. هر تراکتور به 2 یا 3 دنباله بند نیاز دارد تا در مزرعه فعالیت کند، در نتیجه اعتبارات باید متناسب بین ادوات و تراکتور پخش شود اما شاهد این هستیم که در مرکز توسعه 70 الی 80 درصد اعتبارات مختص تراکتور میباشد.
با این همه تمرکز و توجه به تراکتور توسط این مرکز، مصرف کنندگان این کالا هم ضربه بزرگی از این مرکز خوردهاند. کمیاب شدن و گرانی و اهلیت سنجی غلط باعث نابودی کشاورزان خورد و تهدید امنیت غذایی کشور شده است. با توجه به شرایط موجود، امیدوار هستیم تا دولت مردمی و وزیرانی که نام انقلابی را برای خود برگزیدهاند، هرچه سریعتر به رسیدگی مشکلات بپردازند و با تصمیمات صحیح، وضعیت این حوزه مهم را سر و سامان دهند.
امیرمحمد وحیدی | کارشناسی علوم و مهندسی آب