
تاملاتي درباره شورش آبان 98
آبان ۹۸ مثل فتنه ۸۸ روایتی دارد که در حصار روایات گرفتار شده است، ماجرایی که فقط نقل آن میتواند تبیینهای بعضا غلط و خلاف آن را رسوا کند! آبانی که با وجود گذشت چند سال از وقوع اش، هنوز متولیان اصلی آن مجازات نشدهاند و ماجرا همچنان مظلوم مانده است. در شورش ۲۵-۲۷ آبان ۱۳۹۸ نقش فعال حاشیه نشینان و نوجوانان متولد دهه ۱۳۸۰ (۱۸ سال به پائین) جریانهای سیاسی اپوزیسیون داخل و خارج را به کلی غافلگیر کرد. جالب این است که تا قبل از آن جریان اصلی اپوزیسیون داخل کشور، که خود را مقید به قانون اساسی جمهوری اسلامی اعلام میکرد، پایگاه خود را «طبقه متوسط» میدانست. به همین دلیل، آنان شعارهای «عدالت طلبانه» به سود فرودستان را «پوپولیسم» میخواندند و بطور عمده از کلیات سیاستهای اقتصادی دولت حسن روحانی، برغم فشارهای سنگین آن بر مردم فرودست، حمایت میکردند.
اما بنیان نظری این چرخششان، تلاش برای پیوند زدن «جنبش طبقه متوسط» با «شورش فرودستان» بود. اعتراضات مردمی به گران شدن بنزین در پی اعلام ناگهانی آن (نیمه شب جمعه ۲۴ آبان ۱۳۹۸/ ۱۵ نوامبر ۲۰۱۹) آغاز شد، از اولین روز کاری هفته (شنبه) اوج گرفت ولی به سرعت به شورش کور توأم با تخریب اموال عمومی (وندالیسم) گرائید. ورود پررنگ بخشی از جوانان، به طور عمده از سکنه مناطق پیرامونی شهرهای بزرگ و رویکرد آنان به تخریب و غارت سبب شد که عامه مردم به سرعت خود را کنار بکشند. بدینسان مرکز ثقل آشوبها به مناطق حاشیهای انتقال یافت. سیاستهای موسوم به «تعدیل اقتصادی»، که از دهه ۱۳۷۰ در پایه عملکرد دولت هاشمی رفسنجانی قرار گرفت و تعمیق نابرابریهای طبقاتی ناشی از آن، به دلیل ماهیت برخی از این سیاستها یا اجرای ابتر این سیاستها، به همراه کاهش شدید ارزش پول ملی و گرانی روزافزون، در سالهای اخیر به بروز نارضایتی معیشتی عمیق در بخش مهمی از جامعه انجامید. موارد فراوان فسادهای مالی کلان نارضایتی معیشتی را به سمت اعتراض به فساد و ناکارآمدی در سیستم سوق داد و به نومیدی از بهبود اوضاع در بخشهایی از جامعه انجامید. در وضعیتی که فشارهای معیشتی در اوج بود، اجرای طرح افزایش قیمت بنزین، صرفنظر از درستی یا نادرستی آن، به دلیل تأثیر چشمگیر بر تشدید گرانی سایر کالاهای مورد نیاز مردم، باید با مقدمات و تدابیر جدی انجام میگرفت که نگرفت و این باعث ریخته شدن خون دست کم ۲۰۰ نفر از هموطنان شد، اما باید گفت که وضع سیاسی خاص ایران و منطقه در زمان اجرای این طرح ضرورت این تدبیر را مؤکد میکرد، زیرا روشن بود که هر حرکت نسنجیده و تحریکآمیز از این نوع میتواند اعتراض معیشتی را به سرعت به بحران بزرگی برای امنیت ملی بدل کند و چنین نیز شد.
ساجده امین فر | کارشناسی علوم دام