
آيا روند مذاكرات وين به نفع ايران است؟
با از سر گیری دوباره مذاکرات وین در بین جوامع دانشجویی و دیگر اقشار مردم این نگرانی به وجود آمد که
اشتباهات برجام دوباره تکرار نشود و این در حالی بود که با روی کار آمدن دولت جدید و با بیان رویکردهایشان نشان از عدم اعتماد به آمریکاییها و اروپاییها بود. این امر موجب میشد که رویکرد واقع بینانهای نسبت به توافق و تضمین وجود داشته باشد.
سخنان رهبر معظم انقلاب در مورد بدعهدی امریکا:
این تجربه [برجام] به ما نشان داد که ما در هیچ مسئلهای نمیتوانیم [با آمریکا] مثل یک طرف مورد اعتماد بنشینیم صحبت کنیم. انسان گاهی با دشمن هم حرف میزند امّا دشمنی که به حرف خودش پایبند باشد و انسان بتواند اعتماد کند که او به هر دلیلی زیر قول خود و زیر تعهّدات خود نخواهد زد. با این دشمن میشود حرف هم زد، بله؛ امّا وقتی ثابت شد که دشمن، دشمن نابکار است، دشمنی است که در عمل، از نقض عهد هیچ ابائی ندارد و نقض عهد میکند، بعد هم وقتی میگوییم آقا چرا [نقض عهد] کردی، باز لبخند میزند، باز زبان چرب و نرم را باز میکند و یک جوری توجیه میکند، با این [دشمن] نمیشود وارد مذاکره شد. اینکه بنده سالها است دائم تکرار میکنم که با آمریکا مذاکره نمیکنیم علّتش این است. این نشاندهندهی این است که [مشکلات] ما در این مسئله، در مسائل مربوط به منطقه، در مسائل گوناگونی که داریم، در مشکلاتی که با آمریکا و امثال آمریکا داریم، با مذاکره حل نمیشود؛ ما یک راهی باید خودمان انتخاب بکنیم، آن راهمان را برویم؛ بگذارید دشمن دنبال شما بدود. مسئولین سیاسی و دیپلماسی ما صریحاً میگویند که آمریکاییها میخواهند همه چیز را بگیرند، [امّا] هیچچیز ندهند! [اگر] یک قدم شما عقب رفتی، یک قدم جلو میآیند. اینکه ما مدام میگوییم مذاکره نمیکنیم، [ولی] بعضیها میگویند آقا مذاکره که اشکالی ندارد، اشکال مذاکره این است: شما را از راه صحیح خودت منحرف میکند، امتیاز را از شما میگیرد. وقتی مذاکره کردید یعنی یک امتیازی بدهید، یک امتیاز بگیرید دیگر؛ معنای مذاکره این است دیگر؛ مذاکره، نشستن و گعده کردن و حرف زدن و گفت و شنود و خنده و شوخی که نیست، مذاکره یعنی یک چیزی بده، یک چیزی بگیر و آنچه را باید بدهی از شما میگیرد، [امّا] آنچه را باید بدهد، به شما نمیدهد؛ زورگویی میکند؛ خب مستکبر یعنی همین، استکبار جهانی یعنی همین، یعنی زورگوییکردن، خودش را برتر دانستن، پایبند به حرف خود نبودن، خود را متعهّد ندانستن؛ این معنای استکبار است، وعدههایش را تخلّف میکند.
بیانیه 49 سناتور برای مخالفت با تلاش امریکا برای بازگشت به برجام :
تمامی نمایندههای جمهوریخواه در مجلس سنا به استثنای یک نماینده بیانیهای در مخالفت با تلاشهای دولت آمریکا برای بازگشت به برجام صادر کردند.
امیرعبداللهیان: تضمین قانونی طرف آمریکایی مهم است
حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان نیز در یکی از مصاحبههای اخیر خود به این موضوع اشاره داشت و تاکید کرد: تضمین حقوقی و قانونی نیز برای ما مهم است. طرف آمریکایی تاکید میکند که به هیچ وجه قادر نیست این توافق را در کنگره به تصویب برساند. برای ما تضمین قانونی طرف آمریکایی و طرف غربی هم مهم است. من حتی به همکارم آقای «علی باقری» گفتم در مذاکرات میتوانند به طرفهای غربی بگویند، اگر نمیتوانید به صورت قانون در مجلس خود این توافق را به تصویب برسانید، حداقل پارلمان کشورتان یا رئیس پارلمانهای کشورهایی که طرف مذاکرات برجامی ما هستند میتوانند در یک بیانیه سیاسی پایبندی خود را به این توافق و بازگشت به اجرای توافق برجام اعلام کنند.
از این رو، با توجه به تلاشهای گسترده جریانهای داخلی آمریکا برای ایراد ضربه به منافع ملت ایران، لازم است در صورت حصول هرگونه توافق در جریان مذاکرات وین، تضامین سیاسی، فنی و حقوقی محکمی در خصوص عدم تکرار رفتارهای خصمانه از سوی هر یک از مجالس یا دولت آینده آمریکا گرفته شده و مانع از تکرار خسارت پیشین شد.
روند مذاکرات وین:
خبرهای متناقضی درباره مذاکرات وین منتشر میشود. برخی دیپلماتهای غربی، مذاکرات را تمام شده و توافق را در دسترس میدانند. عجله، به وضوح در ادبیات برخی دیپلماتهای اروپایی دیده میشود که علت آن هم باید معلوم شود. برخی منابع میگویند توافقاتی در حدود 28 صفحه حاصل شده است. گفته میشود به نسبت 10 ماه قبل (مذاکرات دولت قبل)، اشخاص و نهادهای ایرانی بیشتری از تحریمها مستثنا شدهاند، یا مثلا قرار شده سانتریفیوژها اوراق نشوند و مازاد مواد غنیسازی شده، به روسیه منتقل شود. در این میان، نشریه انگلیسی دیلیمیل ادعا کرده: «دولت بایدن در حال بررسی حذف سپاه پاسداران از فهرست تروریسم است تا تهران را برای بازگشت به توافق متقاعد کند». همچنین علی واعظ «مسئول بخش ایران گروه بینالملل بحران» گفته: «دولت رئیسی امتیازهای بیشتری نسبت به دولت روحانی بهدست آورد. توافق کنونی برای ایران، بهتر از آن چیزی است که در تابستان گذشته روی میز مذاکرات وین بود». اما این قبیل ادعاها و گمانهزنیهای کلی سیاسی، بدون انتشار متن نهایی هیچ اعتباری ندارد. آنچه توافق خوب و بد برای ایران را از هم متمایز میکند و جزو خطوط قرمز میباشد، چند نکته است: نخست، لغو تحریمها به نحوی که خروجی آن، انتفاع اقتصادی پایدار ایران در حوزه تعاملات بانکی، فروش نفت و جذب سرمایهگذاری باشد. دوم، راستیآزمایی لغو تحریمها در ظرف زمانی لازم چند ماهه. سوم، تضمین معتبر درباره لغو تحریمها و عدم تکرار کلاهبرداری آمریکا ظرف شش سال گذشته. چهارم، بسته شدن مسیر بهانهجویی نیابتی آمریکا و اسرائیل از طریق بازیچه قرار دادن آژانس به بهانه مطالعات ادعایی ایران در حوزه هستهای. به عبارت دیگر، توافق خوب توافقی است که پرونده فضا سازی هستهای علیه ایران را ببندد و مسیر برخورداری اقتصادی ایران بدون شل و سفت کردن تحریمها را تضمین کند. یا به عبارت سوم، روند خدعه و عهدشکنی غرب پس از اجرای برجام، تکرار پذیر نباشد. هر قدر که این معیارها کمتر رعایت شده باشد، احتمال بازگشت به چاه بیسر و ته برجام بیشتر خواهد بود و خسارتهای گذشته قابل تکرار است. اقدام دیروز دولت بایدن در تمدید وضعیت اضطراری علیه ایران، حاکی از تداوم ساختار تحریمها است؛ همچنانکه ظاهراً تکلیف برخی تحریمها مانند کاتسا و آیسا و سیسادا و ویزا نیز ناروشن مانده است. بنابراین آمریکا بلافاصله پس از بازگشت غیر قابل لغو به برجام، انواع تحریمها با برچسبها و بهانههای دیگر (غیرهستهای) را ادامه خواهد داد که به معنای نقض اساسی امکان بهرهمندی ایران خواهد بود.
اکنون که قیمت نفت از مرز 117 دلار گذشته و گاز و بنزین هم رکوردهای کمرشکنی را تجربه میکنند، اورژانسیترین نیاز اروپا و آمریکا، آرامش دادن به بازار از طریق اعلام بازگشت نفت ایران به بازار است که میتواند ترمز انفجار قیمتی ناشی از جنگ اوکراین را بکشد و مانع از صعود قیمت، به بالای 150 دلاری شود که محافل غربی پیشبینی میکنند. در همین حال، رئیسجمهور آلمان تاکید کرده «جنگ اوکراین احتمالاً مدت زیادی طول میکشد و طولانی خواهد شد». بورسهای اروپایی هم در حال تجربه ریزشهای قابل توجه هستند. بنابراین آمریکا میخواهد از طریق توافق وین، دو امتیاز نقد و مهم را به دست آورد؛ «عضویت دوباره در برجام و دسترسی به مکانیسم تحریمی ماشه» و «کشیدن ترمز قیمت نفت». در مقابل، امتیازات ایران از توافق -در صورت عدم رعایت خطوط قرمز- میتواند موقتی و ناپایدار باشد.
از سوی دیگر، در حالی که گفته میشود «احتمالا نتیجه مذاکرات وین بعد از سفر گروسی به ایران و توافق با آژانس اعلام میشود» و «تا برجام اجرا نشود، ایران اطلاعات دوربینها را به آژانس نمیدهد»، مدیرکل آژانس میگوید «پروندههای باقیمانده ایران در آژانس همچنان باز است و هرگز این پروندهها را به دلایل سیاسی نمیبندیم». گشوده ماندن مسیر ادعاهای آژانس، میتواند بازی 18 ساله مار و پله با آژانس را که صرفاً به عنوان گماشته بیاختیار غرب عمل میکند، باز هم احیا کند و ما را با همه اعتمادسازیها و هزینههای گزاف، به نقطه صفر بازی برگرداند. اجمالاً اینکه قالب حقوقی و سیاسی برجام، بر ضد منافع ایران تنظیم شده و با حفظ نامعادلههایی مثل «تعهدات نقد/ نسیه»، «عدم توازن تعهدات» و «نا معلوم بودن تکلیف و تضمین تعهدات غرب در قبال تعهدات روشن و مصداقی و برگشت ناپذیر ایران»، همچنان بر ضد ایران عمل خواهد کرد. چاره کار این است که ایران با انگشت گذاشتن بر عبرتهای کلاهبرداری غرب، «لغو کامل و موثر تحریمها، راستی آزمایی چند ماهه، اخذ تضمین معتبر، تقدم انجام تعهدات غرب بر تعهدات ایران، و نگاه داشتن مواد غنی شده در داخل کشور، تحت نظارت آژانس (به جای خروج از کشور)» تاکید کند.
سعید زیدی | کارشناسی ماشینهای صنایع غذایی