میگویند گلادیاتورهای روم باستان برای بقا میجنگیدند؛ برای زنده ماندن.
اما چند متر بالاتر از سرشان، برای دیگران چیزی جز سرگرمی نبود.
اینجا، نقطهٔ تلاقیِ مرگ و سرگرمی است.
با شروع مسابقات، سکوها پر میشدند و جایی برای اخلاق، انسانیت و رحم باقی نمیماند. نجوای آزادی و آزادگی، میان طبلِ بردگی و فریادِ پیروزی گم میشد و ناشنیده میماند.
گلادیاتورها تمرین میکردند تا بجنگند؛
میجنگیدند تا زنده بمانند؛
و زنده میماندند تا دوباره بجنگند.
زندگیشان چرخهای بود که راه خروجی نداشت.
حتی رفاقتشان هم تا رسیدن زمان تلخ رقابت دوام داشت؛ رقابتی بر سر جان.
شبها کنار هم، روزها مقابل هم.
و این تقابل، چه اشکها و چه خونها که به دنبال خود نریخته است.
اما یک سؤال:
این میدانها هنوز پابرجا هستند؟
گلادیاتورها هنوز میجنگند؟
بله.
بیشمار مسابقه در میدانهایی وسیعتر، و بیشمار گلادیاتور که هنوز میجنگند.
مسابقه همان مسابقه است؛ فقط شکلش تغییر کرده و پیچیدهتر شده.
شمشیرها عوض شدهاند.
میدانها عوض شدهاند.
جایزهها عوض شدهاند.
اما چیزی در بنیاد ما تغییر نکرده است.
گلادیاتور همان است و میدان همان.
گلادیاتور کلاسیک سخت تمرین میکرد تا خوب بجنگد؛ خوب میجنگید تا زنده بماند، و زنده میماند تا دوباره بجنگد.
گلادیاتور مدرن اما در میدان دیگری گرفتار همان چرخه است؛
برای رسیدن میدود، به مقصد که میرسد، مقصدی بالاتر پیش پایش میگذارند.
بیشتر کار میکند تا بیشتر داشته باشد، بیشتر میخواهد تا عقب نماند، و درست وقتی خیال میکند به خط پایان رسیده، خط دیگری کمی دورتر کشیده میشود.
رسیدن، در میدان مدرن پایان نیست؛ آغازِ مسابقهای تازه است.
چرا انسان، پس از رسیدن به چیزی که برایش جنگیده، خیلی زود چیز دیگری برای خواستن پیدا میکند؟
چرا «کافی» بودن اینقدر دشوار است؟
مگر نمیدانیم که مرگ، دیر یا زود، همهچیز را از ما خواهد گرفت؟
عجیب همینجاست.
انسان میداند که فرصت زندگی محدود است، اما خواستنهایش را بینهایت میکند.
اگر خوب به خودمان و اطرافمان نگاه کنیم، دیگر گلادیاتورهایی با بدنهای ورزیده و زخمی نمیبینیم.
کولوسئومها فرو ریختهاند.
اما میدانها هنوز پابرجایند.
فقط شکلشان عوض شده است.
امروز میلیاردها گلادیاتور مدرن داریم؛ با سلاحهایی که دیگر از جنس آهن نیستند.
یکی از پرطرفدارترین و کارآمدترین سلاحهای گلادیاتور مدرن، ثروت است؛ شمشیری که گاهی از هر تیغهای برندهتر است.
و شهرت، سپری است در دست او.
دانشگاه، یکی از میدانهاست؛ جایی برای رقابت بر سر نمره، رتبه و جایگاه.
خیابان، میدان دیگری است؛ برای ماشین بهتر.
محله، برای خانهٔ بهتر.
محیط کار، برای جایگاه بالاتر.
و گاهی حتی ظاهر، هوش، لباس، تعداد دنبالکنندهها، میزان درآمد و سبک زندگی هم به میدان رقابت تبدیل میشوند.
همهچیز میتواند به یک مسابقه تبدیل شود.
و نام این مسابقه را گذاشتهایم:
موفقیت.
اما عجیب اینجاست که حتی موفقیت هم پایان نیست.
میرسی، اما پایان نمییابد.
برنده میشوی، اما مسابقه تمام نمیشود.
به چیزی که میخواستی میرسی و کمی بعد، چیز دیگری میخواهی.
خانهٔ بهتر.
ماشین بهتر.
درآمد بیشتر.
جایگاه بالاتر.
شهرت بیشتر.
و باز هم بیشتر.
پول بد نیست.
خانهٔ بهتر بد نیست.
زیباتر بودن بد نیست.
موفقیت هم بد نیست.
مسئله از جایی آغاز میشود که دیگر نمیدانیم کدامیک را برای زندگی میخواهیم و کدامیک را برای پیروز شدن.
اگر همسایهمان ماشین بهتری نداشت، باز هم همان ماشین را میخواستیم؟
اگر هیچکس نمیدانست چقدر درآمد داریم، باز هم برای بیشتر داشتن تلاش میکردیم؟
اگر قرار نبود کسی ما را با دیگری مقایسه کند، باز هم اینقدر برای زیباتر بودن، ثروتمندتر بودن، باهوشتر بودن یا موفقتر بودن میجنگیدیم؟
شاید مسئله این نیست که انسان چرا بینهایت میخواهد.
شاید سؤال مهمتر این است:
با این میل بینهایت، چه چیزی را انتخاب میکنیم؟
اگر انسان بینهایتطلب است و هیچ نقطهای نمیتواند برای همیشه عطش خواستن او را خاموش کند، چرا باید این میل بیپایان را فقط با «بیشتر داشتن» پر کنیم؟
چرا از آنچه خوب است بیشتر نخواهیم؟
چرا بیشتر دانستن، بیشتر دوست داشتن، بیشتر آفریدن، بیشتر دیدن، بیشتر تجربه کردن و بیشتر فهمیدن را جایگزین بیشتر داشتن نکنیم؟
شاید انسان به دنبال بینهایت است؛
اما هر چیزی که «بیشتر» باشد، الزاماً ارزشمندتر نیست.
شاید مسئله این نیست که چقدر میتوانیم به دست بیاوریم؛
مسئله این است که با این همه خواستن، چه چیزی را برای پر کردن جاهای خالی درونمان انتخاب میکنیم.
و دوباره به میدان برمیگردیم.
کودکی که از همان سالهای نخست با دیگری مقایسه میشود.
نوجوانی که باید نمرهٔ بیشتری بگیرد.
جوانی که باید دانشگاه بهتری برود.
بعد شغلی بهتر.
درآمد بیشتر.
خانهٔ بهتر.
ماشین بهتر.
جایگاه بالاتر.
و در نهایت، موفقیتی که قرار است ثابت کند از دیگری جلوتر هستیم.
رسیدن، به جای پایان راه، تبدیل میشود به آغاز مسابقهای تازه.
پس چرا؟
چرا باید خط پایانی وجود داشته باشد که دیگری برایمان کشیده باشد؟
چرا باید بجنگیم؟
چرا سلاح برداشتیم؟
چرا میدان را پذیرفتیم؟
چرا شکست خوردن را اینقدر ترسناک و برنده شدن را اینقدر خواستنی کردهایم؟
چرا پس از رسیدن، باز هم باید بدویم؟
چرا «بیشتر» همیشه باید معنای «بهتر» داشته باشد؟
و اگر روزی هیچکس از ما نپرسد چه داریم، کجا هستیم، چقدر موفقیم و چقدر از دیگری جلوتر رفتهایم، چه چیزی از خواستههایمان باقی میماند؟
ما میدانیم که این میدان، روزی برای هرکداممان تمام خواهد شد.
با این حال باز هم میدویم.
جمع میکنیم.
میسازیم.
میجنگیم.
و از یک میدان به میدان دیگر میرویم.
شاید انسان برای رسیدن به بینهایت آفریده نشده باشد؛
فقط موجودی است که میتواند بینهایت بخواهد.
پس شاید آخرین پرسش این نباشد که:
چقدر بردهایم؟
بلکه این باشد:
گلادیاتورها هنوز زندهاند.
فقط شمشیرهایشان را نمیبینیم.