
کارآمدی؛ گمشده شرق مازندران
دکتر حسن خلیل خلیلی
وکیل پایه یک دادگستری
کارآمدی به معنای اثربخشی و نزدیکی به هدف و در اصطلاح عبارتند از کارآیی لازم برای دستیابی به اهداف تعیین شده می باشد.
کارآمدی در یک کشور؛ با سه شاخصه مهم ارتباط مستقیم دارد:
۱. قوانین کارآمد؛
۲. نیروهای انسانی کارآمد؛
۳. ساختار حکمرانی کارآمد.
برخی بر این باورند که باید قوانین فعلی را تغییر داد تا به کارآمدی دست یافت، اما واقعیت این است که ما امروز، بیش از آنکه نیازمند تغییر قوانین باشیم، نیازمند تربیت نیروهای انسانی متعهد و متخصص و به تعبیر دیگر نیازمند تربیت نیروهای انسانی کارآمد هستیم. نیروی انسانی کارآمد، نبض اصلی شکل گیری توسعه و پیشرفت در جامعه است.
با ملاحظه کنشگران سیاسی و مدیران فعلی در رده های بالایی و میانی اداره کشور، برای همگان مشخص و محرز است که علیرغم مدارک بالای دانشگاهی، در زمینه تربیت نیروی انسانی کارآمد برای اداره کشور خوب عمل نشده است در حالی که، کارآمدی در گرو بهسازی دانش، اطلاعات و مهارت های منابع انسانی است.
امروز بخش اعظم مشکلات اقتصادی کشور به دلیل عدم تربیت اقتصاددانانی بوده که علاوه بر تحصیلات آکادمیک، لااقل یک بنگاه اقتصادی ولو کوچک را اداره کرده باشند و صرفا متکی بر آموزه های تئوریک مبتنی بر اقتصاد غیربومی شده غرب نباشند. بد نیست به رزومه مدیران اقتصادی کشور در دولتهای اخیر توجه گردد. تجربه در کنار دانش و اطلاعات، کلید یادگیری کارآمد و اثربخش می باشد.
در حوزه سیاست خارجی، تجارت خارجی و مذاکرات بین المللی نیز همین مسأله کاملا مشهود است.
در قوه مقننه، با وجود ضعف در ساز و کار انتخاباتی (نه لزوما قوانین)، مواجه با افرادی در سمت نمایندگی ملت هستیم که بسیاری از آنان با بدیهی ترین فنون قانون گذاری بیگانه اند!
این مسأله در نظام قضایی و آموزشی نیز به صورت معضل جدی قلمداد می گردد.
بنابراین، ضعف کارآمدی در نظام اداری و اقتصادی و تقنینی کشور ناشی از ضعف تربیت نیروهای انسانی کارآمد است نه ضعف قوانین. آموزش و تربیت نیروی انسانی به عنوان رکن رکین توسعه پایدار ضروری است که باید مورد بازنگری جدی سیاستگذاران کلان قرار گیرد.
اجرای قوانین، مستلزم حضور آدمهای تربیت شده و کارآمد است. قوانین خوب اگر خوب اجراء نشوند، بی خاصیت و بی اثر خـواهند شد.
نکته دوم، ایرادات وارد بر ساختار کلی حکمرانی است که نیاز به تجدیدنظر اساسی در شکل و محتوا دارد. ساختار حکمرانی مطلوب به صورت یک مجموعه کامل و هموار می تواند بستر مناسبی را برای توسعه ایجاد نماید.
فراموش نکنیم که آدم های کارآمد، گنجینه هایی هستند که هم مبدع قوانین کارآمدند و هم خالق ساختار کارآمد.
با این توصیف؛ مهمترین نقیصه در شرق مازندران نیز که آنرا از کلانشهرهای عقب نگهداشته، اجازه و فرصت توسعه را نیافته، «ناکارآمدی منتخبین و مدیران» آن است و تا این نقیصه مرتفع نشود، شرق مازندران توسعه نخواهد یافت.
شرق مازندران از عدم وجود انسجام در بین نیروهای انسانی توانمند آسیب دیده و تا این نقیصه برطرف نشود، توانمندان و دلسوزان در حاشیه قرار میگیرند و آدمهای پوپولیستی سکاندار می مانند.
هم افزایی و تشکیل شبکه ای از آدمهای توانا و دانا، مهمترین و عملیاتی ترین اقدام برای جلوگیری از سقوط بیش از پیش شرق علیرغم دارا بودن منابع و امکانات انسانی و طبیعی است.