ویرگول
ورودثبت نام
دکتر حسن خلیل خلیلی
دکتر حسن خلیل خلیلی
دکتر حسن خلیل خلیلی
دکتر حسن خلیل خلیلی
خواندن ۳ دقیقه·۵ سال پیش

اصولگرایی و نفی تفکر انتقادی!

اصولگرایی و نفی تفکر انتقادی!


دکتر حسن خلیل خلیلی

وکیل پایه یک دادگستری

اصولگرایان افرادی هستند که معتقد به یک سلسله آرمانها و عقاید مقدسی هستند که این عقاید ریشه در مذهب و دین آنها دارد و آنها حاضر نیستند بر سر این اصول معامله و یا از آنها عدول کنند.

اما یک سوال اساسی وجود دارد که چرا اصولگرایان معمولا از انتخابهای خویش پشیمانند؟ اینک و پس از سه دهه تقریبا برای مردم ایران عادی شده که بعد از هر مقطع، اصولگرایان نسبت به انتخاب گذشته خویش پشیمانند. این موضوع را در ارتباط با رویکرد اصولگرایان نسبت به هاشمی رفسنجانی، ناطق نوری، خانواده لاریجانی و احمدی نژاد و... شاهدیم. ابتدا حامیان دو آتشه، به طوری که هیچ کس اجازه و امکان کوچکترین نقدی نسبت به این اشخاص را ندارد والا تکفیر می شود، اما بعدها ناگهان از چشم اصولگرایان می افتد و ازین پس، عناوین و برچسبهای مختلف از لیبرال گرفته تا منافق، نثارش می شود! هاشمی در مقطعی توسط اکبر گنجی «عالیجناب سرخ پوش» توصیف شد و برخی از نیروهای خط انقلاب او را «گورباچف ایران» نامیدند، اما اصولگرایان با رفتارهای چکشی، این منتقدین را به حاشیه و زندان اوین و... راهی کردند. اینک، همان حرف و حدیثها ولو بدتر را خودشان نثارش می کنند!

در مورد ناطق نوری در سال ۱۳۷۶، با القاب «مالک اشتر علی» و «ذوب در ولایت» توصیفش کردند و اینک او در نقطه مقابل اصولگرایان ایستاده است! خاندان لاریجانی در مقطعی محبوب اصولگرایان بودند، اما اینک منفورند. این مسأله را در مورد احمدی نژاد نیز شاهدیم.


اگر بخواهیم این مسأله را آسیب شناسی کنیم، به چه نتیجه ای می رسیم؟ و علل و عوامل این اشتباهات چیست؟


به نظر می رسد که «عدم شناخت»، عامل اصلی این رفتارهای ضد و نقیض اصولگرایان است. در مقطعی که به آنان القاء می شود که این فرد همه چیزش خوب است، آنان هم تقریبا بدون تحقیق می پذیرند و بعد هم که به آنان القاء می شود، بد است باز هم بدون تحقیق می پذیرند. البته در جمع خویش و بدون بررسی نظرات مخالف، تحقیقاتی هم ممکن است صورت گیرد اما در مجموع، بخشنامه ای عمل کردن، رویه ای است که آفات زیادی را برای اصولگرایان به دنبال داشته است. امروز شاهد ضعیف و ضعیف تر شدن طیف اصولگرایان و کاهش نفوذ آنان در جامعه هستیم. به نظر می رسد که رابطه تنگاتنگی بین این دو وجود دارد. به همان میزان که تحقیق و جستجوگری در طیف اصولگرایان کمتر است، و بساط نقد در این محفل سیاسی جایگاه کمتری دارد، به همان نسبت نیز قدرت تحلیل و رشد آنان پایین تر است. بسته نگهداشتن فضای فکری در طیف اصولگرایان، تک صدایی و پذیرش بخشنامه ای مسائل، عامل اصلی ضعف در این طیف به شمار می رود.


این روش، باعث می شود که: اولا، نسل جوان و پویا و جستجوگر که به دنبال پرسشگری و نقد وضع موجودند، از آنان فاصله بگیرند و به مرور به مخالفین آنان تبدیل شوند؛ ثانیا، آن بخش از جامعه که پیرو آنان است نیز پویایی و شکوفایی لازم را نداشته باشد، زیرا عادت به جستجوگری و تفکر انتقادی نداشته و راه پویایی و تحرک را بسته است.


اصولگرایی، اگرچه به معنای پایبندی به اصول و ارزشهای بنیادین است، اما باب گفتگو و نقد را از درون نباید مسدود سازد. انسداد تفکر انتقادی مانع بیداری، آگاهی و رشد عقلانی است. به نظر می رسد اصولگرایی برای ادامه حیات سیاسی- اجتماعی خویش محتاج بازنگری در نحوه سلوک اجتماعی و سیاسی و تغییر در رویکرد خویش نسبت به پذیرش مسائل سیاسی و اجتماعی می باشد. هر چقدر باب بحث و گفتگوی انتقادی در جامعه جوان اصولگرا بیشتر باشد، توانمندی و هشیاری آنان بیشتر خواهد بود و در آینده با طیف جوان و پویای اصولگرا مواجه خواهیم بود تا ناچار نباشند مانند اخلاف خویش، مدام نسبت به مواضع گذشته خود اعلام اشتباه کنند.

۱
۰
دکتر حسن خلیل خلیلی
دکتر حسن خلیل خلیلی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید