در ادامه «منظره دریا با کوسهها و رقصنده» را مورد بررسی قرار میدهیم :
منظره دریا با کوسهها و رقصنده
این اثر زیبا از مجموعه نمایشنامههای پندراگون، در جشنواره شکسپیر اورگان که شهرت جهانی دارد، با استقبال منتقدان مواجه شد و تمام بلیتهایش به فروش رفت. داستان این نمایش در یک خانهی ییلاقی ساحلی اتفاق میافتد. مرد جوانی که در آنجا زندگی میکند، زن جوان گمشدهای را از اقیانوس بیرون کشیده است. خیلی زود، زن خود را در دام زندگی مرد میبیند و بین نیازش به آرامش در جایی و اطمینانش به اینکه تمام روابط انسانی در نهایت به کابوس تبدیل میشوند، گیر افتاده است. کشمکش بین رویکرد مداراجویانه و طنزآمیز مرد به زندگی و استراتژی سوءظن و حملهی زن، به نوعی جنگ بر سر عشق و آفرینش تبدیل میشود که هیچکدام نمیتوانند از آن دست بکشند و از پسِ باختن آن برآیند. این یک داستان عاشقانهی نامتعارف و شگفتانگیز است.
کتاب منظره دریا با کوسه ها و رقصنده حاوی نمایشنامهای درباره عشق و اعتماد است. دان نیگرو در این اثر آشنایی غیرمعمول دو انسان را روایت میکند؛ یکی زخمخورده و هراسان و دیگری دلباخته و عاشق. «تریسی» (حدوداً ۲۰ساله) و «بن» (حدوداً ۳۰ساله) شخصیتهای این اثر نمایشی هستند. این نمایشنامه در یک خانه ساحلی قدیمی واقع در دماغه کاد میگذرد.
نیگرو در منظرهی دریا با کوسهها و رقصنده موج عشق، خاطرات و خیانت را به دماغهی کاد در شرقیترین قسمت ماساچوست در شمال شرقی ایالات متحده میکشاند. نمایش به دو بازی قسمت شده و در مجموع 5 صحنه دارد، صحنههای اول و دوم در بازی اول و صحنههای سوم و چهارم و پنجم در بازی دوم. منظرهی دریا از نمایشهای دو شخصیتی نیگرو است و نویسنده ما را با بن که در کتابخانه کار میکند و دارد رمانی مینویسد، و تریسی در خانهی ساحلی قدیمی در دماغهی کاد همراه میکند. با ردوبدل شدن چند جمله میفهمیم که بن تریسی را از آب گرفته و همین آشنایی نامعمول نوید رابطه و تجربهای نامعمول را میدهد. پیشتر که میرویم چارهای جز موافقت با بن برایمان نمیماند: تریسی آدم خاصی است. با شک و تقریباً مثل حیوانی وحشی بن را برانداز میکند و هیچ خوشش نمیآید که در موضع ضعف قرار گرفته و یکی دیگر او را از آب گرفتهاست. تریسی بهگفتهی خودش در شناخت آدمها خیلی باهوش است و از روی نشانههای موجود میتواند طرف مقابلش را خوب ارزیابی کند. در ضمن زمانی که در نیویورک بوده هر روز اول صبح به صدای پرندهها گوش میکرده ـ و ظاهراً جز او کسی صدای پرندهها را نمیشنیده. تریسی اصرار دارد که وقتی بن او را از آب گرفته، یعنی ساعت 3 صبح، در اصل در حال رقصیدن در اقیانوس بوده، و میخواهد هر طور شده این را به نجاتدهندهاش بقبولاند. آشنایی که بهزور یک ساعت از آن میگذرد، کمکم تبدیل به دعوا و درگیری لفظی میشود و با وجود خویشتنداری ظاهری بن، تریسی به جایی که از آن آمده، به اقیانوس، برگردد. برای تریسی که مطمئن است تمامی روابط انسانی درنهایت تبدیل به کابوسی مرگبار میشود و شعار ظاهر نجیب باطن کثیف را فریاد میزند، ماندن در خانهی ساحلیِ بن و وارد زندگی او شدن عین اسارت است و همین استیصال و تقلایی دردناک و عصبی را به دنبال خود میآورد. تضاد نگاه مسامحهگرانهی بن به زندگی و میل او به برقراری ارتباط و استراتژی تریسی که بر مبنای ظن و بدبینی و حمله به طرف مقابل است، در ادامه جنگی بر سر عشق و آفرینش را رقم میزند که هم تریسی و هم بن میخواهند پیروز آن باشند، و این قصهی عاشقانهی آنهاست. تریسی باور دارد هیچکس نیست که آنقدرها هم بیقصه باشد، و از بن میخواهد که قصه بگوید. اما بالاخره تریسی است که اول قصهاش را تعریف میکند و یکی از بهترین قسمتهای نمایش رقم میخورد و توانمندی نیگرو در استفاده از ایماژها و زبان را به رخ میکشد، قصهی درخشان و طولانی زندگی دختر باهوش و تا حدی شروریکه میتواند صدای پرندهها را بشنود و عاشق کوسهها میشود، دختری که به روح اقیانوسها فکر میکند و از سر اجبار چیزهایی هم میدزدد، البته رابینهود وار و از ثروتمندها. قصهی بن مختصرومفید است، قصهی مرد جوانی که شبهنگام در ساحل قدم میزده و پرندهی زخمیای را میبیند که در اقیانوس غوطهور است، پرندهی غواصی که کوسهها زخمیاش کردهاند. بازی دوم با صحنهی سوم آغاز میشود، حالا دیگر 2 ماه از آشنایی غریب بن و تریسی گذشته. تریسی باردار است و همین آتش بحث و فکرمشغولی و درگیری ذهنی هر دو را شعلهور میکند. تریسی دیدگاه بن را دربارهی سقط جنین سنتی میداند اما بن انگار دغدغهی دیگری دارد: میترسد که با از دست رفتن بچه رابطهی آنها هم از بین برود. در صحنهی آخر پیچیدگی ذهن و خواستهی واقعی تریسی و ناتوانی او در اعتماد به بن و حتی به خود، رابطهی آن دو را پیچیدهتر هم میکند.
در این نمایشنامه به عشق و اعتماد به شیوهای بسیار نامتعارف نگاه میشود. اگرچه بن و تریسی به یکدیگر اهمیت میدهند و بن ظاهراً عشق خود را به تریسی نشان میدهد، اما اتفاقات گذشته در زندگی تریسی، اعتماد به او را برای او دشوار میکند. او دائماً بین نیازش به عشق و ترس از دردی که ایجاد میکند، گیر کرده است. او با اعتماد به بن به اندازهای که بتواند با او درد دل کند و عمیقترین و پنهانترین ترسهایش را با او در میان بگذارد، گامی مهم در جهت ایجاد رابطهای پایدار با او برداشته است. اما اینکه آیا اعتمادی بین زن و مرد واقعاً امکانپذیر است یا خیر، در پایان نمایش، همچنان یک سوال بیپاسخ باقی میماند.
به طور کلی این اثر را میتوان در باب عشق، تنهایی و پوچی دانست که با روایتی دلنشین به مفاهیم پیچیده روابط انسانی میپردازد. موضوعاتی مثل عشق، اعتماد، تنهایی، پوچی، مرگ و معنای زندگی بافته شده در تاروپود نمایشنامه مخاطب را به تفکر وامیدارد، همچنین روایت ساده، ملموس و جذاب کشاکش این دو نفر که ترس، لذت، پذیرش، دوست داشتن و نیز پیچیدگیهای روابط عاطفی را تجربه میکنند، باعث میشود مخاطب بدون خستگی نمایش را دنبال کند و در انتها با حالِ خوبی به عمق ماجرا پی ببرد.
این نمایش اولین بار در بهار ۱۹۷۴ در تئاتر بارن دانشگاه ماساچوست در امهرست، به کارگردانی ماریا بدنریک، روی صحنه رفت. در تابستان ۱۹۸۴، این نمایش در تئاتر قوی سیاه در جشنواره شکسپیر اورگان، به کارگردانی دنیس بیگلو، به روی صحنه رفت.
در نقدی که به اجرای این نمایشنامه در آوریل ۲۰۱۳ نوشته شده، اینطور آمده است :
«منظره دریا با کوسهها و رقصنده» که توسط نمایشنامهنویس آمریکایی دان نیگرو در سال ۱۹۷۴ نوشته شده است، مخاطبان را به دو اردوگاه مجزا تقسیم میکند: کسانی که بن (بلیک کاتبرتسون) کارمند کتابخانه/رماننویس آینده را یک انسان مقدس میدانند که در تریسی (مورگانا وایلی) که از نظر احساسی به هم ریخته است، چیز زیبایی میبیند و کسانی که او را یک آدم بیعرضه میدانند، کسی که به اعتراف خودش میگوید: «رنج برای من خوب است».
در هر صورت، دیدن این صحنه سخت است. تریسی مثل بچهای است که هیچوقت از گروه «دوهای وحشتناک» بزرگتر نشده؛ اول ساندویچ نمیخواهد، بعد میخواهد. اسمش را به بن نمیگوید و بعد میگوید. میخواهد برایش داستان تعریف کند و بعد میگوید «احمقانه» است.
این نمایش به کارگردانی نیک سارتور برای تئاتر SHIFT، اجرایی عالی از یک نمایشنامه دشوار است. به تصویر کشیدن بن و تریسی نمیتواند آسان باشد. حتماً مواقعی وجود دارد که کاتبرتسون احساس میکند یا میخواهد ویلی را مسخره کند یا به مزخرفاتی که از دهانش بیرون میآید بخندد. «چیزی با روکش طلا روی چوب»؟ اما شخصیت صبور و مهربان بن میدرخشد - حداقل تا زمانی که شک میکنیم که بن به اندازه تریسی خراب و ناکارآمد است. ویلی کار سختی دارد. او از یک سطح آزاردهنده شروع میکند و از آنجا با چند ترک در زره تریسی، اوج میگیرد.
نیگرو به تأثیر ساموئل بکت اذعان میکند و این تأثیر هیچوقت به اندازه پایان نمایش که یادآور نمایشنامه «در انتظار گودو» است، آشکار نیست: «من میروم. من میروم.»
یک شب موفق در تئاتر، شبی است که تماشاگران آنقدر معطل کنند و بحث کنند تا اینکه مسئولین تئاتر آنها را بیرون کنند. نمایش «منظره دریا با کوسهها و رقصنده» قطعاً همین کار را میکند. آیا بن، همانطور است که جوئل الکینز، منتقد تئاتر لسآنجلس، پرسید، «با تحمل سوءاستفادهاش، عزت نفس پایین خود را نشان میدهد یا بلوغ شگفتانگیزی در درک آن دارد؟» آیا زندگی برای تریسی آنقدر سخت بوده که باید او را در آغوش بگیریم و تکانش دهیم تا بخوابد؟ مشخص نیست!