دان نیگرو
دان نیگرو نمایشنامهنویس معاصر، در ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۹ متولد شد و در حال حاضر در نزدیکی مالورن، اوهایو زندگی میکند .
او مدرک لیسانس در رشته زبان انگلیسی را از دانشگاه ایالتی اوهایو در سال ۱۹۷۱ و مدرک کارشناسی ارشد هنرهای زیبا در رشته هنرهای نمایشی را از کارگاه نمایشنامهنویسان دانشگاه آیووا در سال ۱۹۷۹ دریافت کرد. او در مقاطع مختلف در دانشگاه ایالتی اوهایو، دانشگاه ماساچوست امهرست، دانشگاه ایالتی ایندیانا، دانشگاه آیووا و دانشگاه ایالتی کنت، ادبیات تطبیقی، ادبیات نمایشی و نمایشنامهنویسی تدریس کرده است.
او علاوه بر نمایشنامهنویسی به فیلمنامهنویسی و رماننویسی نیز مشغول است. نیگرو فیلمنامه فیلم «بوفالوی آمریکایی» را بر اساس نمایشنامهاش با همین نام به رشته تحریر درآورده است.
افتخارات داخلی و خارجی
نیگرو برندهی کمکهزینهی نویسندگی نمایشنامه از بنیاد ملی هنر (برای فیشر کینگ)، دو بار فینالیست جایزهی ملی نمایشنامه از بنیاد تئاتر رپرتوار ملی (برای آنیما موندی و غزلهای تاریک بانو )، برندهی کمکهزینه از بنیاد مری رابرتز راینهارت (برای تره اوت ) و شورای هنر اوهایو و دو بار نویسندهی مقیم جیمز تربر در خانهی تربر در کلمبوس بوده است. آثار او به زبانهای فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی، آلمانی، اوکراینی، بلغاری، لهستانی، یونانی، روسی، هلندی، لیتوانیایی و چینی ترجمه شده است.
«سینسیناتی»، به کارگردانی جان کلنسی و با بازی نانسی والش، جوایز فرینج فرست و روح فرینج را در جشنواره فرینج ادینبورگ و جایزهی بهترین فرینج را در جشنواره فرینج آدلاید استرالیا دریافت کرد و سپس تور آن را در انگلستان، ایرلند و ولز از آن خود کرد. «سینسیناتی» همچنین در لندن با بازی میا تاگانو و با دستیاری کارگردانی جان بارتون تولید شد. «منظره دریا با کوسهها و رقصنده» توسط تئاتر سیرنا در ورشو، «لوسیا مد» توسط تئاتر جولیوس اسلواکی در کراکوف و «ترانههای عاشقانه گروتسک» برای مجموعه تئاتر تلویزیون لهستان و سنت سوبر تهیه شده است؛ که برای اولین بار در تئاتر WPA در نیویورک تولید شد. گوتیک مریخی نیز به سفارش تئاتر استودیو انسمبل در نیویورک ساخته شد. تئاتر دل فانتاسما نمایش «دخترانگی قهرمانان زن شکسپیر» را در مکزیکوسیتی و جاهای دیگر تهیه کرده است و نمایشنامههای او همچنین در لندن، وین، مسکو، پراگ، تهران، هنگ کنگ و پکن و در بلژیک، ایتالیا، ایرلند، ولز، اسپانیا، سوئیس، لیتوانی، نروژ، فنلاند، اسلوونی، استونی، مولداوی، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، آفریقای جنوبی، هند و آلمان به روی صحنه رفته است.
نمایشنامههای او در مکانهای آزمایشی بیشماری در نیویورک به روی صحنه رفتهاند و در جشنواره Planet Connections در نیویورک، جشنواره شکسپیر اورگان (Oregon Shakespeare Festival)، تئاتر مککارتر (McCarter Theatre)، تئاتر Actors Theatre of Louisville، کمپانی کپیتال رپرتوری (Capital Repertory)، تئاتر هیپوتتیکال (Hypothetical Theatre)، کمپانی Berkeley Stage، کمپانی منهتن کلاس (Manhattan Class)، کمپانی People's Light and Theatre، تئاتر رپرتوری میلواکی (Milwaukee Repertory)، تئاتر ایکس (Theatre X)، کاباره شدوباکس (Shadowbox Cabaret)، تئاتر هادسون گیلد (Hudson Guild)، Inertia Productions، Gravity & Glass، رنسانس تئاترورکس (Renaissance Theatreworks)، کمپانی تئاتر Look At The Fish، کمپانی تئاتر Apothecary، کمپانی تئاتر استرین (Strain Theatre)، تئاتر WPA، تئاتر سکرت رز (Secret Rose)، تئاتر Mildred’s Umbrella، آزمایشگاه سیرکل (Circle Rep Lab) و بسیاری دیگر اجرا شدهاند. در نوامبر ۲۰۱۲، نسخه اسپانیایی «منظره دریا با کوسهها و رقصنده » با ترجمه تاتو الکساندر و با حضور او و برونو بیچیر، در تئاتر ال گرانرو در مکزیکوسیتی به روی صحنه رفت. همچنین الکساندر در «تاریخچه شیطان» با ترجمه اسپانیایی که در مکزیک تور برگزار کرد، و به زبان انگلیسی در نیویورک حضور داشت، ظاهر شد. این نمایش در سال ۲۰۱۳ در مکزیکوسیتی دوباره اجرا شد و سپس در مکزیک به نمایش درآمد. در ژوئن ۲۰۱۳، نمایشهای «مارینا» و «ماتا هاری» در نیویورک توسط شرکت تئاتر نایلون فیوژن (Nylon Fusion) به روی صحنه رفتند، هر دو نمایش با بازی تاتیانا کوت و به کارگردانی ایوت دومنگ بودند. از جمله تولیدات برنده جایزه بارش برف در برلین، نمایشنامههای چاپلین، مارینا و ماتا هاری . بسیاری از تولیدات نیویورکی او برای بازیگر تاتیانا کوت و تهیهکننده/مجری/کارگردان ایوت دومنگ نوشته شده و در آنها حضور داشتهاند. در پاییز ۲۰۱۵، «گورگونها» توسط تئاتر درام پتروزاودسک و تئاتر درام یلتس در روسیه تولید شد. در سال ۲۰۱۶، «گورگونها» توسط تئاتر آگلون ویما در آتن، یونان تولید شد. همچنین در سال ۲۰۱۶، «دون جیووانی» توسط تئاتر درام یرمولووا در مسکو تولید شد و «نبوکادنصر» در تئاتر ونه در تایلین، استونی، به روی صحنه رفت. در نوامبر ۲۰۱۷، «ماندلستام» در تئاتر رومن ویکتوک در مسکو به کارگردانی آقای ویکتوک به روی صحنه رفت. تولیدات روسی و استونیایی توسط ویکتور وبر به روسی ترجمه شدند. نمایشنامههای او اغلب در کیف، اودسا، میکولایف و شهرهای سراسر اوکراین اجرا میشوند. در سال ۲۰۲۴، سه نمایشنامه او، «کلاغ» ، «مادالنا» و «قصههای حیوانات »، در رپرتوار تئاتر چخوف در کیشیناو، مولداوی، با ترجمههای ویکتور وبر، به کارگردانی یوسف شاتس، ارائه شدند. فیلم « عمارت» با بازی پیتر اوتول، بر اساس نمایشنامه «کلاغ» او ساخته شده است .
در سالهای اخیر، ترجمههای روسی ویکتور وبر از بسیاری از نمایشنامههای نیگرو در سراسر روسیه و سایر کشورهای اروپای شرقی به روی صحنه رفته است. از جمله این آثار میتوان به اجرای قابل توجه نمایشنامه ماندلشتام نیگرو در تئاتر رومن ویکتوک در مسکو اشاره کرد که در تئاتر سلستینز در لیون فرانسه به روی صحنه رفته است. همچنین میتوان به نمایشهای آناییس در خانه آینهها، تاریکی مانند یک رویا، هنری و الن، دون جیووانی و کلاغهای وحشی در مسکو، کلاغهای وحشی در مینسک، بلاروس، گورگونها در سن پترزبورگ، مسکو و در کیف، اوکراین، ایفیگنیا در کیف، مادالنا در کیسناو، مولداوی و قصههای حیوانات در تئاتر فونتانکا در سن پترزبورگ و سراسر روسیه و در هلسینکی،فنلاند، نبوکدنصر در استونی و نمایشهای مختلف در بسیاری از تئاترهای دیگر روسیه اشاره کرد.
نیگرو نویسنده بیش از ۵۰۰ نمایشنامه است. ساموئل فرنچ ۲۰۱ نمایشنامه از او را در ۵۸ جلد منتشر کرده است و ۲۲۶ نمایشنامه دیگر نیز به صورت نسخه خطی در وبسایت تئاتر کنکورد (Concord Theatricals) موجود است. انتشارات نکست استیج پرس ۱۳ نمایشنامه از او را در ۵ جلد منتشر کرده است. «هزارتو: نمایشنامههای دان نیگرو» و «هزارتو ۲: نمایشنامههای دان نیگرو ۲۰۰۱-۲۰۱۱» ، هر دو نوشتهی جیم مکگی، نقشه راه و مروری بر آثار گردآوریشدهی نیگرو ارائه میدهند. آثار او همچنین توسط انتشارات Next Stage Press، Theatre Communications Group ،Applause Books و Smith & Kraus منتشر شده است. مجموعه دان نیگرو در موسسه تحقیقات تئاتر جروم لارنس و رابرت ای. لی در دانشگاه ایالتی اوهایو، مخزن رو به رشدی از نسخههای خطی و سایر مطالب اوست. «بهترین نمایشنامههای ده دقیقهای» ، «بهترین مونولوگها» و مجموعههای دیگر لارنس هاربیسون که هر سال منتشر میشوند .
در ادامه به برخی از آثار دان نیگرو اشاره میکنیم :
نمایشنامههای بلند
رویاهای یک قلعه شوم - ژول ورن یک کرگدن میخورد – فینیکس - سایهها - قتلهای وینکلی - ققنوس (ژوئیه ۲۰۰۵)
شهر شبهای وحشتناک (نوامبر ۲۰۰۵)
خائنین (مه ۲۰۰۶)
پوشکین (اکتبر ۲۰۰۷)
غول (ژانویه ۲۰۰۸)
رونها (آوریل ۲۰۰۸)
قصههای حیوانات (۲۰۰۸)
نسل گمشده (آوریل ۲۰۰۹)
کنت مونت کریستو در قلعه دیف (ژوئن ۲۰۱۰)
مورد عجیب (ژوئیه ۲۰۱۰)
فانتومها - اغوا - اشباح (مه ۲۰۱۱)
سهگانهی یونانی (سپتامبر ۲۰۱۱)
آناتومیها (ژوئن ۲۰۱۲)
بارش برف در برلین (سپتامبر ۲۰۱۳)
شبها در کافه سگهای ولگرد ( نوامبر ۲۰۱۴)
لورلی ( مه ۲۰۱۵)
الهه باران مرگبار (سپتامبر ۲۰۱۵)
اونگین و تاتیانا در اودسا (فوریه ۲۰۱۶)
داستایوفسکی (آوریل ۲۰۱۶)
سرزمین بایر (آگوست ۲۰۱۶)
ونوس بوتیچلی (مارس ۲۰۱۷)
هرج و مرج (ژوئن ۲۰۱۷)
اسرار در پراگ (اکتبر ۲۰۱۸)
سورئالیستها (مه ۲۰۱۹)
خون وین (سپتامبر ۲۰۱۹)
نمایشنامههای کوتاه
راسپوتین (نوامبر ۲۰۰۵)
فیلم نوآر - فاندوگل - آلاچیق - گورگونها - هاگریدِن - رواندا - میلههای برقگیر - آخرین هتل هلندی - باد در میان نیزارها - ناظران (نوامبر ۲۰۰۶)
کریتریکس - دروری لین - ماجراهای بیشتر تام و هاک (اکتبر ۲۰۰۷)
میراثی برای دیوانگان - برای دختران زیبا چه باید بکنم؟ - نامههایی از کبک به پراویدنس در باران - مصائب مرلین و ویوین در جنگل بروسلیاند (ژوئیه ۲۰۰۸)
مرلین بستنی میخورد - گونههای درخت توت - شب بارانی در لیندی - بز - زیر درختان انار - پس اینجا گورستان فیلهاست (نوامبر ۲۰۰۸)
آندرومدا برهنه به صخرهاش زنجیر شده - ویلیام روچ در ولی فورج - ولی فورج - خاطره احساسی - شیفته (ژانویه ۲۰۰۹)
بابل - پودینگ آلو - دریای بالتیک - روباه بربری - گرند کیمن - سرزمین ارواح - جغد دختر نانوا بود (ژوئیه ۲۰۰۹)
دون جیووانی - نمایشگاه - لوپی رای - میستریوم - اکسپوزیسیون - شبح - راز - به شکاف توجه کنید/مراقب شکاف باشید - عضوی از شوخی بینهایت/رفیق شوخی بیپایان - شب سال نو در هتل شبانهروزی فلاورز (ژوئن ۲۰۱۰)
بورنئو - دارکپول - یک صورت بکش، یک خوک برنده شو - قتل در انبار سرخ - نسبیت - دروازهبان - پیانوها (مه ۲۰۱۱)
هولوگرام - اپلدورن - دریاچه گریم - آخوندک دعاگو - شب (اوت ۲۰۱۱)
خانه سرگرمی - رویای لو فانو - نیمه تابستان - اورچارد هیل - اتین قرمز (دسامبر ۲۰۱۱)
کاپیتان راکتها در مقابل مغزخواران بین کهکشانی - سورتمه سواری - ماکیاولی (ژوئن ۲۰۱۲)
ماتا هاری (سپتامبر ۲۰۱۳)
تیر چراغ برق - پنطیکاست - رادیو زامبی (ژانویه ۲۰۱۴)
آنابل لی - گلوکنشپیل - لاندرو - تراون (آوریل ۲۰۱۴)
ایوان جلویی - توهم - ورونا - نفرین مرد گرگنما - چارلی و الهه میمون سیبری - ایستگاه گرند سنترال - در جنگل رفتهها (مه ۲۰۱۵)
هنر فوگ - ملکه دواگر در خانه فلاپ (ژوئن ۲۰۱۷)
پاپ کورن در اودسا (ژوئیه ۲۰۱۷)
هامپتی دامپتی - نیکتزین دیالهیس - خاطره باران سبز - پینوکیو - روسالکا - پیراندلو (فوریه ۲۰۱۸)
کیپ کاد - مردان مرده به ماه لبخند میزنند - داخل، لمس شده، سوراخها و تمیزی - اسپات یک توپ قرمز بزرگ دارد (سپتامبر ۲۰۲۰)
مونولوگها
سگهای آبی روی اورانوس - مرثیههای لولو - فانوس دریایی - آدم کوچولوها - حلقه - کوههای ماه - سیکوراکس - داستان آقای مک گرگور - تلهپاتی - ولگردی روی طناب با میمونها - عدم قطعیت (مه ۲۰۱۱)
بلاواتسکی - بلیتز - وب - هبوط انسان - بلعیده شده - دکتر سینیستری در جزیره زامبیها - پهپادها - نیک لوسیفر در کلاب هل (دسامبر ۲۰۱۱)
باغ گیاهان گوشتخوار کودک – کرواتوآن - کروکودیل - درهمتنیدگی/گرفتاری - عصرهای نزدیک کیف - افق رویداد - چهره در پنجره – قطعات/تکهها - کوره - تاریخچه شیطان (ژوئیه ۲۰۱۲)
تکههای شبح/تکههای روح - دختر و کلاغها - گرینگونور - درست از گوشه چشمش - تالاب/مرداب - گوش دادن - پری دریایی - میوز - نیستی - خیابان مالبری – الهه شعر و موسیقی - صد منظره از کوه فوجی – پالمپسست – پلنگ - پاین بارنز – پورتال – برهوت کاج - داستان موشگیر - نمایشگاه اسکاربورو - گوسفند آگزی - توقف در کنار جنگل در یک عصر برفی (اکتبر ۲۰۱۲)
مارینا - تالار پومرین - مزامیر استخوانهای پراکنده – ملکهها - جنگلی که در آن چیزها اسمی ندارند (ژانویه ۲۰۱۴)
عذرخواهی – آپولوجیا (مه ۲۰۱۴)
آنائیس در خانه آینهها - هنری میلر زنان را توضیح میدهد - میبل در جنگل - جنون شاه اوبو - پیرزن در مترو - کیک عروسی خانم هاویشام - معماهای مادر هابارد (ژوئن ۲۰۱۷)
بوگل - مسابقه بریمستون – فرار گوگردی (فوریه ۲۰۱۸)
بلوند هیچکاک - هامپتی دامپتی (اکتبر ۲۰۱۸)
سبک و ساختار
دان نیگرو از جمله نمایشنامهنویسانی است که آثارش بیشترین تعداد انتشار و تولید را در جهان دارد و با بهکارگیری طیف گستردهای از قراردادها و سبکهای نمایشی، به خلق مجموعهای عمیقاً مرتبط و متنوع از ادبیات نمایشی ادامه داده است، اثری که اغلب مرموز و غیرقابل طبقهبندی است و از طیف گستردهای از قراردادهای نمایشی و سبکهای ارائه استفاده میکند. او مونولوگها و حماسهها، درامهای واقعگرایانه و نمایشهای عروسکی آدمکش سورئال، نمایشنامههایی با موسیقی و نمایشنامههای منظوم نوشته است. او همچنان به ساخت چرخه طولانی نمایشنامههای شهرستان پندراگون ادامه میدهد که تاریخ آمریکا را از طریق زندگی چندین خانواده مرتبط در شرق اوهایو از قرن هجدهم تا به امروز دنبال میکند و شخصیتهای زیادی را به تصویر میکشد که زندگی آنها از جوانی تا میانسالی و پیری در تعدادی از نمایشنامهها که ممکن است در ترکیبهای متنوعی ارائه شوند، دنبال میشود. او همچنین چرخه طولانی نمایشنامههایی درباره نویسندگان و هنرمندان روسی نوشته است که شامل پوشکین، اونگین و تاتیانا در اودسا، داستایوفسکی، ماهیگیر در دریاچه تاریکی، خاطره احساسی و شبها در کافه سگ ولگرد میشود.
مدرنیستها هم جایگاه ویژهای نزد او دارند: جیمز جویس، تی. اس. الیوت، فاکنر و البته ساموئل بکت، هارولد پینتر و پیتر بارنز. در میان انبوه آفریدههای نیگرو مجموعه نمایشنامههای بازرس رافینگ بود که نام او را در عالم سینما هم مطرح کرد: برداشت سینمایی ۱۱۵ دقیقهای کن بریس ـ از کمدی سیاه و روانشناختی ریونزکرافت ـ در ۱۹۹۹ با نام ملک اربابی و حضور پیتر اوتول در نقش آقای ریونزکرافت. بخش دیگری از پروندهی هنری نویسندهی ریونزکرافت را مجموعه نمایشنامههای بهاصطلاح روسی او شکل میدهد: پوشکین، گوگول، راسپوتین، ماندلشتام، حافظهی هیجانی، یک نمایشنامهی روسی و ... اما غیرروسها هم بینصیب نماندهاند و نیگرو نمایشنامههایی هم دربارهی ادگار آلنپو، هنری ایروینگ، آنتونن آرتو و فروید و نامآوران دیگری دارد.
نیگرو برخی از تأثیرات اصلی نمایشی خود را شکسپیر و ژاکوبنها، ساموئل بکت ، هارولد پینتر ، پیتر بارنز ، تام استوپارد و آثار اولیه جان آردن و ادوارد باند ذکر کرده است. او تأثیرات اصلی غیر نمایشی خود را آثار ویلیام باتلر ییتس ، جیمز جویس ، تی. اس. الیوت ، ویلیام فاکنر ، فورد مدوکس فورد ، مارسل پروست و خورخه لوئیس بورخس ذکر کرده است. او همچنین کتاب مقدس شاه جیمز ، باستر کیتون و برادران مارکس را نیز ذکر کرده است .
سبک نوشتاری دان نیگرو «آمریکایی» (American) نام دارد و با نمایشنامههای طنز و فلسفی شناخته میشود که مفاهیم پیچیدهای را در قالب رویدادهایی شبیه به کابوس به نمایش میگذارند. سبک او ترکیبی از طنز و فلسفه است که اثرات بکت و پینتر به خوبی در آثارش قابل مشاهده است و گاه این سبک خود را به صورت کابوسها و یا حوادث غیرمنطقی نمایان میسازد.
با وجود طنزی که در آثار نیگرو جاری است، او به مضامین عمیقی همچون کودکی، افسانههای پریان، خانواده، ازدواج، مذهب، باور، خاطره، مرگ و عشق و خیانت و اعتماد اشاره میکند و با تعداد کثیر نمایشنامههایش طیف عظیمی از موضوعات را پوشش داده است. گرچه کمیت زیاد نمایشنامهها برای نمایشنامهنویسان ایرانی بد و غریب جلوه میکند اما دان نیگرو نمونه خوبی است برای رد این ادعا.
با وجود تعداد بسیار بالای آثار نیگرو که غریب به ۵۰۰ نمایشنامه کوتاه و بلند میباشد، اما تنها ۳ اثر از او به فارسی ترجمه شده است. «منظره دریا با کوسهها و رقصنده» با ترجمه رضا عابدین زاده از نشر قطره، «چیزهایی که شب تق و توق میکنند» و «تاریکی همچون رویا» با ترجمه مونا هدایتی از نشر نیلا، منتشر شدهاند.