عدهای هرگونه بیان مشکلات کشور از سوی رئیسجمهور و اعضای دولت را «ارسال پالس ضعف» میدانند؛ گویی در قرن بیستویکم میتوان واقعیتهای اقتصادی و سیاسی یک کشور را از جهان پنهان کرد و صرفاً با نگفتن مشکلات، آنها را از دسترس دیگران خارج ساخت. مگر امروز دشمن برای فهم وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی یک کشور منتظر میماند تا رئیسجمهور درباره آن سخن بگوید؟ آمارها، دادهها، گزارشهای اقتصادی و حتی کوچکترین تحولات سیاسی، بهسادگی در دسترساند.
با این حال، اگر قرار باشد از «پالس ضعف» سخن بگوییم، شاید بهتر باشد به جای اظهارات دولت، به رفتارهای متناقضی نگاه کنیم که در داخل کشور رخ میدهد. امروز ونس، در گفتوگویی با رویترز، مدعی شده است که پزشکیان و عراقچی از اختیارات لازم برای رسیدن به توافق برخوردار نیستند. اگر بیان مشکلات و اختلافات داخلی پالس ضعف است، آیا چنین ارزیابیای از سوی یک مقام آمریکایی را نمیتوان مصداق آشکار همان چیزی دانست که این جریانها از آن میترسند؟
پرسش مهمتر این است: آیا آنجا که رئیسجمهور صریحاً از ضرورت توافق و مذاکره سخن میگوید، اما همزمان گروهی در مجلس و بیرون از آن با توهین، تهدید و فشار سیاسی میکوشند اساس مذاکره و حتی تلاش برای رسیدن به یک تفاهم را متوقف کنند، این رفتار پالس ضعف نیست؟ وقتی طرح استیضاح وزیر خارجه به مجلس برده میشود و در همان حال دولت در تلاش است مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد، این دوگانگی دقیقاً چه پیامی به طرف مقابل مخابره میکند؟
مسئله اینجاست که این رفتارها تنها یک اختلاف نظر سیاسی ساده نیستند؛ بلکه مصداق همان «رفتار دوگانهای» هستند که بارها درباره آن نوشتهام. یک جریان سیاسی برای خود حق اعتراض، فریاد زدن، توهین کردن و حتی ایجاد مانع در مسیر تصمیمات دولت قائل است و همه اینها را ذیل عنوان «بصیرت» توجیه میکند؛ اما هنگامی که کسی از مشکلات کشور سخن میگوید یا روایتی متفاوت از وضعیت موجود ارائه میدهد، ناگهان سخن گفتن از مشکلات به «تضعیف کشور»، «برهم زدن وحدت» و «ارسال پالس ضعف» تبدیل میشود.
اگر قرار است وحدت ملی حفظ شود، این وحدت نمیتواند به معنای سکوت یکطرفه باشد. اگر نقد کردن مجاز است، باید برای همه مجاز باشد؛ و اگر بیان مشکلات پالس ضعف است، این قاعده باید درباره همه صادق باشد، نه فقط درباره دولت و منتقدان آن.
نمیتوان از یک سو هر نوع اختلاف داخلی را به نام آزادی و انقلابیگری مشروع دانست و از سوی دیگر، صرف بیان واقعیتها و مشکلات کشور را خیانت به وحدت ملی تلقی کرد. نمیتوان مذاکره را از دولت خواست، اما هر قدم دولت برای مذاکره را در داخل تخریب کرد؛ نمیتوان از ضرورت ایستادگی در برابر دشمن سخن گفت، اما همزمان چنان شکاف و ناتوانی سیاسی در داخل ایجاد کرد که طرف مقابل به این نتیجه برسد که مذاکرهکنندگان ایرانی حتی اختیار تصمیمگیری ندارند.
پالس ضعف، بیان مشکلات و اختلافات نیست؛ پالس ضعف، نبود یکصدایی در دستگاه حاکم، تعدد مراکز تصمیمگیری و ناتوانی در ارائه یک موضع نهایی و روشن است. آنچه طرف مقابل را امیدوار میکند، نه دانستن مشکلات ما، بلکه ندانستن این است که در نهایت چه کسی تصمیم میگیرد و آیا تصمیمی که امروز از سوی دولت اعلام میشود، فردا از سوی بخش دیگری از حاکمیت نقض خواهد شد یا نه.
تا کجا قرار است این دوگانگی را تحمل کنیم؟ تا کجا قرار است هر تلاش برای گفتوگو و تفاهم، با توهین و تهدید و فشار سیاسی پاسخ داده شود؟ و مهمتر از همه، تا کجا قرار است کسانی که خود را مدافع امنیت و منافع ملی میدانند، با دامن زدن به خشونت و تشدید تنش، کشور را هر روز یک قدم دیگر به سوی جنگ نزدیکتر کنند؟
اگر واقعاً نگران «پالس ضعف» هستیم، شاید بد نباشد پیش از متهم کردن دولت و منتقدان، به جای آنکه از بیان مشکلات بترسیم، نگران نبود یکصدایی و نبود تصمیم نهایی در ساختار حاکمیت باشیم.