از مهسا چیز زیادی نمی‌دانیم. شاید همین، قصه را غم‌انگیزتر می‌کند. ما او را بیشتر از آنکه از زندگی‌اش بشناسیم، از روزی می‌شناسیم که زندگی‌اش به پایان رسید؛ از عکسی که از یک دختر جوان باقی ماند و نامی که بعد از شهریور ۱۴۰۱ دیگر برای خیلی‌ها فقط یک نام نبود.
مهسا بیست‌ودو سال داشت. سنی که آدم هنوز خودش را تمام‌شده نمی‌بیند؛ هنوز آینده بیشتر از گذشته جا دارد و خیلی از اتفاق‌های مهم زندگی حتی اسم ندارند. شاید قرار بود چند سال بعد، خودش هم آدم دیگری شده باشد؛ چیزهایی را که امروز دوست دارد کنار بگذارد، چیزهایی را که هنوز نمی‌شناسد پیدا کند و به زندگی‌ای برسد که هیچ‌کس نمی‌توانست از قبل شکلش را حدس بزند. اما خشونتِ حاکمیت، این فرصت را از او گرفت.
فکر کردن به مهسا برای من از جایی سخت می‌شود که دیگر نمی‌توانم او را فقط در همان بیست‌ودو سال ببینم. ذهنم مدام به سال‌هایی می‌رود که وجود نداشتند؛ به سی‌سالگی‌ای که هیچ‌وقت نرسید، به عکس‌هایی که هیچ‌وقت گرفته نشد، به حرف‌هایی که هیچ‌وقت گفته نشد. مرگ، گاهی فقط پایان یک زندگی نیست؛ پاک شدنِ تمام ادامه‌هایی است که می‌توانست داشته باشد.
و شاید به همین دلیل است که مهسا برای یک نسل، این‌قدر نزدیک شد. نه چون همه او را می‌شناختند، بلکه چون هیچ‌کس برای تصور کردن جای او احتیاج به شناختنش نداشت. کافی بود یک دختر جوان را تصور کنی که صبح از خانه بیرون می‌رود و فکر می‌کند شب دوباره به خانه برمی‌گردد. کافی بود بفهمی ممکن است یک زندگی کاملاً معمولی، در برخورد با قدرتی که برای انسان حرمت کافی قائل نیست، به چیزی تبدیل شود که دیگر هرگز معمولی نخواهد بود.
در این میان، چیزی بیش از یک جان از دست رفت؛ اعتماد به همان تصور ساده‌ای که زندگی باید حق بدیهی انسان باشد. شاید برای همین «مهسا» در حافظه ماند. چون نام او یادآور لحظه‌ای شد که برای بسیاری، فاصله‌ی میان قدرت و انسان دیگر یک مفهوم سیاسی نبود؛ یک واقعیت انسانی بود.
سه سال بعد، هنوز وقتی به مهسا فکر می‌کنم، بیشتر از اینکه بخواهم درباره‌ی مرگش حرف بزنم، به زندگی‌ای فکر می‌کنم که می‌توانست داشته باشد. این شاید غم‌انگیزترین بخش ماجرا باشد: ما درباره‌ی دختری حرف می‌زنیم که فرصت نکرد آن‌قدر زندگی کند که بتوانیم بفهمیم چه کسی بوده است.
و هیچ روایت، هیچ توضیح و هیچ گذر زمانی نمی‌تواند این فقدان را کامل کند.
چون مسئله فقط این نیست که مهسا دیگر نیست؛ مسئله این است که چرا نبودن او باید نتیجه‌ی خشونتی باشد که از سوی همان قدرتی اعمال شد که باید پاسدار جان و کرامت انسان می‌بود.
شاید نام مهسا به همین دلیل هنوز سنگین است. پشت آن، یک زندگی کوتاه نیست؛ یک آینده‌ی قطع‌شده است. و پشت آن آینده، سؤالی که هرچه زمان می‌گذرد، ساده‌تر نمی‌شود:
چگونه ممکن است حکومتی آن‌قدر از انسان فاصله بگیرد که زندگی یک دختر بیست‌ودوساله، در برابر حفظ اجبار و قدرت، این‌چنین بی‌ارزش شود؟
مهسا برای ما پاسخی به این سؤال نیست؛ خودِ سؤال است. سؤالی که مانده، چون دختری که می‌توانست پاسخ زندگی‌اش باشد، دیگر فرصت ادامه دادن پیدا نکرد.
زن،زندگی،آزادی
