خبرها را که کنار هم میگذاریم، نگرانی فقط از اتفاقی که افتاده نیست؛ از اتفاقی است که ممکن است در راه باشد. منطقه در وضعیتی قرار دارد که هر تصمیم و هر تأخیر میتواند هزینهای تازه روی دست ما بگذارد. ما هم فقط خبرها را دنبال میکنیم، بدون اینکه بدانیم پشت این رفتوآمدها چه میگذرد و قرار است چه تصمیمی برای آیندهمان گرفته شود.
سفر نتانیاهو به امارات را در چنین شرایطی نمیشود صرفاً یک دیدار تشریفاتی دانست. این برداشت من است؛ از محتوای دقیق گفتوگو خبر نداریم، اما به نظر میرسد تصمیم یا ایدهای مطرح بوده که چنین نشستی را ضروری کرده است. آن هم در این شرایط منطقه.
از طرف دیگر، بازگشت عراقچی از نیویورک، دستکم تا اینجا، نشانهٔ روشنی از موفقیت یا پیشروی در مذاکره پیش روی ما نگذاشته است. به نظر میرسد تنگه هرمز هم بهعنوان امتیازی تعیینکننده در مذاکره از دست رفته، یا دستکم بخش زیادی از قدرت قبلی خود را از دست داده است. گزارشها از بازگشت بخش بزرگی از صادرات نفت منطقه، با استفاده از تنگه و مسیرهای جایگزین، همین نگرانی را بیشتر میکنند.
این هم همان مشکل ما با جمهوری اسلامی است: کارتی را که در یک مقطع ارزشمند است، آنقدر در دست نگه میدارد که آخرش فرصت استفاده از آن میگذرد و امتیاز از دست میرود. نگرانی بعدی این است که برای بازپسگیری همان امتیاز، دوباره به سمت افزایش تنش برود؛ یعنی هزینهٔ فرصتی که از دست رفته را هم ما بدهیم.هنوز هم آن سؤال تکراری باقی است: چه کسی دستور حمله به کشتیها را بعد از تفاهم اسلامآباد داد؟ آن تصمیم با چه محاسبهای گرفته شد و قرار بود چه چیزی به دست بیاورد؟
خبرهای مختلف دربارهٔ افزایش تنش در منطقه، نیاز به عقلانیت در دستگاه دیپلماسی و تصمیمگیری سریعتر از سوی ایران را بیشتر میکند. فرصتها قرار نیست تا هر وقت که تصمیم گرفتیم، منتظرمان بمانند.
خطرات زیادی همین حالا ما را تهدید میکند و زیرساختهای ما زیر تهدید است. نه میدانیم قرار است چه شود، نه میتوانیم کاری بکنیم. فقط باید نشست و امیدوار بود که بالاخره نوعی از عقلانیت در دستگاه دیپلماسی و تصمیمگیری جمهوری اسلامی دیده شود؛ قبل از اینکه باز هم هزینهٔ تأخیر و اشتباه را مردم بدهند.