هر سال در اواخر سپتامبر، نمایندگان کشورهای مختلف جهان در نشست سالانه سازمان ملل در نیویورک دور هم جمع میشوند. احتمالا برای خیلیها این نشست چیزی جز چند روز سخنرانی رسمی، حرفهای تکراری و دیپلماتهایی نیست که پشت تریبون از صلح و همکاری حرف میزنند. اما شاید در شرایط امروز جهان، بهتر باشد کمی متفاوت به این نشست نگاه کنیم.
ما در جهانی زندگی میکنیم که تقریبا در هر گوشه آن یک بحران وجود دارد. جنگ، درگیری، رقابت قدرتهای بزرگ، تنشهای منطقهای و کشورهایی که هر روز بیشتر از قبل به سمت رویارویی میروند. در چنین شرایطی شاید یکی از معدود چیزهایی که هنوز میتواند جلوی بدتر شدن اوضاع را بگیرد، همان چیزی باشد که معمولا کمتر از قدرت نظامی دربارهاش حرف میزنیم: دیپلماسی.
نشست سازمان ملل قرار نیست یک شبه جنگهای جهان را تمام کند و قرار نیست اختلافات چند ده ساله کشورها را با یک سخنرانی حل کند. اما اهمیتش شاید دقیقا در همین باشد که کشورهایی که در بسیاری از مسائل با یکدیگر اختلاف دارند، هنوز جایی برای دیدار و گفتوگو دارند. جایی که میتوانند مستقیما با هم حرف بزنند، پیامهایشان را منتقل کنند و شاید قبل از اینکه یک بحران به مرحله خطرناکتری برسد، راهی برای کنترل آن پیدا کنند.
تاریخ نشان داده که خیلی از بحرانها فقط زمانی به جنگ تبدیل نشدهاند که یک طرف قدرتمندتر بوده؛ گاهی گفتوگو و مذاکره توانسته جلوی بدتر شدن شرایط را بگیرد. شاید مذاکره همیشه نتیجه ندهد، شاید بعضی اختلافات واقعا بسیار عمیق باشند، اما نبود گفتوگو میتواند هر سوءتفاهمی را بزرگتر و هر تنشی را خطرناکتر کند.
به همین دلیل، در جهانی که هر روز خبر یک جنگ یا بحران تازه از گوشهای از آن میرسد، نشست سالانه سازمان ملل را میتوان یک فرصت دید؛ فرصتی برای اینکه کشورها به جای اینکه فقط میدانهای درگیری را بزرگتر کنند، پشت یک میز همدیگر را ببینند و حرف بزنند.
شاید دیپلماسی نتواند همه فجایع جهان را متوقف کند، اما میتواند از بعضی از آنها جلوگیری کند. و شاید در شرایط فعلی، همین هم کم چیزی نباشد.