با زندانی کردن رسایی مخالفیم.
این به معنای تأیید حرفها یا مواضع او نیست. اتفاقاً میتوان با یک جریان سیاسی بهشدت مخالف بود و همزمان با زندانی کردن اعضای آن جریان به دلیل بیان دیدگاههایشان مخالفت کرد.
هرچند خود ایشان زمانی گفته بود «اوین هتل است» و تاجزاده در هتل زندگی میکند، اما پاسخ به این تناقض نباید این باشد که همان منطق را درباره او اجرا کنیم.
مشکل زندانی کردن چهرههای سیاسی و رسانهای این است که گاهی آنها را از یک سیاستمدار یا فعال سیاسی به «قربانی» تبدیل میکند. ناگهان به جای اینکه جامعه درباره حرفها، مواضع و کارنامهشان صحبت کند، خودِ زندان رفتن آنها تبدیل به موضوع اصلی میشود و این امکان را به آنها میدهد که برای جریان تندرو و حامی خودشان تصویر قهرمانانه بسازند.
اگر قرار است این جریان از قدرت کنار گذاشته شود، راهش گرفتن آزادی بیانشان نیست. بگذارید حرف بزنند. بگذارید مواضعشان را علنی کنند. بگذارید درباره جنگ، سیاست خارجی، اقتصاد و مسائل داخلی همان چیزی را بگویند که به آن باور دارند؛ اما از اتاقهای تصمیمگیری بیرونشان کنید. اجازه بدهید حرف بزنند، اما اجازه ندهید برای سرنوشت میلیونها نفر تصمیم بگیرند.
چون بخش بزرگی از جامعه همین حالا هم با شنیدن این دیدگاهها احساس انزجار و تنفر میکند و هرچه این حرفها آشکارتر و بیپردهتر در معرض افکار عمومی قرار بگیرد، مردم بهتر میتوانند آنها را بشناسند و دربارهشان قضاوت کنند. مسئله این نیست که صدای این جریان را خفه کنیم؛ مسئله این است که قدرت تصمیمگیری را از آنها بگیریم و قضاوت را به جامعه بسپاریم.
بگذارید مردم آنقدر این دیدگاهها را بشنوند که نه بهخاطر زندانی شدن صاحبانشان، بلکه بهخاطر خودِ حرفها و نتایج واقعی این نوع تفکر، به این جریان برسند؛ بگذارید مردم با پوست و گوشت و استخوان تبعات این تفکر را حدس بزنند و آنقدر از آن بیزار شوند و تنفر پیدا کنند که دیگر نیازی به زندان کردن صاحبان این افکار نباشد.
در مورد جرائم رسانهای و مواردی که ماهیتشان عمدتاً به بیان، انتشار مطلب یا فعالیت رسانهای مربوط میشود نیز بهتر است تا حد امکان از مجازاتهای سالب آزادی فاصله بگیریم. جریمه نقدی متناسب، الزام به اصلاح یا تکذیب، حق پاسخ و سازوکارهای حرفهای میتوانند راههایی برای ایجاد مسئولیت باشند، بدون اینکه زندان به ابزار برخورد با فعالیت رسانهای تبدیل شود.
آزادی بیان البته به معنای بیمسئولیتی نیست؛ هر آزادیای میتواند در چارچوب قانون با مسئولیت همراه باشد. بحث بر سر تناسب مجازات و این اصل است که زندان، بهخصوص برای فعالیت سیاسی و رسانهای، نباید اولین پاسخ باشد.
مسئله دفاع از رسایی یا هر فرد دیگری نیست. مسئله این است که اگر با یک جریان سیاسی مخالفیم، بهتر است اجازه دهیم جامعه آن جریان را با حرفها، عملکرد و کارنامهاش بشناسد؛ نه اینکه با زندانی کردنش، برایش امکان قهرمانسازی فراهم کنیم.