ما واقعاً در وضعیت فاجعهآمیزی زندگی میکنیم. فقط حالمان نیست که در حال نابودی است؛ آیندهمان هم هر روز نامطمئنتر میشود. اقتصاد فرسوده است، زیرساختها آسیبپذیرند و اینترنت، که برای نسل ما بخشی حیاتی از زندگی، آموزش و ارتباط با جهان است، هر لحظه میتواند محدود شود.
اما مسئله فقط اینها نیست. ما حالا میان دو گروه گرفتار شدهایم که هر کدام آینده ایران را به شکل متفاوتی میبینند.
یک طرف کسانی هستند که جنگ را در چارچوب ایدئولوژیک خود میبینند؛ نبردی میان خود و «شیطان» که باید تا پایان ادامه پیدا کند. برای بخشی از این جریان، جنگ فقط یک مسئله سیاسی یا نظامی نیست، بلکه بخشی از یک روایت ایدئولوژیک و آخرالزمانی است.
طرف دیگر کسانی هستند که جمهوری اسلامی را مانع اصلی تغییر میدانند و به همین دلیل خواهان ادامه یا ازسرگیری بمباران ایران هستند. از نگاه آنها، فشار نظامی میتواند راهی برای تغییر نظام باشد.
اما تکلیف ما وسط این دو چه میشود؟
ما نه جنگ میخواهیم و نه جمهوری اسلامی را میخواهیم. نه میخواهیم کشورمان در یک جنگ ایدئولوژیک بیشتر ویران شود و نه میخواهیم به نام تغییر نظام، زیرساختها و زندگی مردم نابود شود.میشود همزمان با جمهوری اسلامی مخالف بود و با بمباران ایران هم مخالف بود. این دو موضع هیچ تناقضی با یکدیگر ندارند.
ما اینترنت میخواهیم، اقتصاد میخواهیم، دانشگاه میخواهیم، زیرساخت میخواهیم و مهمتر از همه آینده میخواهیم. چیزهایی که در جنگ، پیش از هر چیز، همینها هستند که آسیب میبینند.اما واقعیت تلخ این است که قدرت در دست ما نیست. قدرت تاثیرگذاری امروز در دست همان دو گروهی است که یکی جنگ را بخشی از مبارزه ایدئولوژیک خود میبیند و دیگری آن را ابزاری برای تغییر سیاسی میداند.
ما وسط این دو ایستادهایم و هزینه تصمیمهایی را میدهیم که خودمان نگرفتهایم.
پس واقعاً چه کاری از دست ما برمیآید؟
شاید در شرایط فعلی تنها چیزی که برایمان باقی میماند، گفتوگو باشد. با یکدیگر حرف بزنیم، حتی اگر مخالف هم هستیم. بدون خشونت، بدون حذف کردن یکدیگر و بدون اینکه طرف مقابل را دشمن فرض کنیم.
من فکر میکنم در هر دو سناریو، چه جنگ ادامه پیدا کند و چه جنگی در کار نباشد، آیندهای سخت و بالقوه خشن در انتظار ایران است. اختلافات سیاسی و اجتماعی ما یکشبه ناپدید نمیشوند و خشونت میتواند به اشکال مختلف ادامه پیدا کند.
نمیدانم. شاید نکند. شاید تأثیرش بسیار کم باشد. شاید گفتوگوهای ما اصلاً نتواند تصمیم کسانی را که قدرت در دستشان است تغییر دهد.حتی گاهی با خودم فکر میکنم شاید این اصرار بر گفتوگو فقط راهی برای آرام کردن عذاب وجدان خودم باشد؛ اینکه احساس نکنم در برابر چیزی که دارد اتفاق میافتد، کاملاً منفعل نشستهام.اما با تمام این تردیدها، من برای این قشر که اتفاقاً کم هم نیست، راه دیگری نمیبینم.برای آدمهایی که نه میخواهند در کنار جنگطلبی ایدئولوژیک بایستند و نه حاضرند ویرانی ایران را به امید تغییر نظام بپذیرند، شاید گفتوگو تنها کاری باشد که هنوز از دستشان برمیآید.شاید گفتوگو معجزه نکند. شاید جلوی جنگ را نگیرد. شاید جمهوری اسلامی را تغییر ندهد. شاید حتی فقط روی چند نفر اثر بگذارد.اما از انفعال مطلق بهتر است.
شاید نتوانیم جلوی همه تصمیمهایی را که در سطح قدرت گرفته میشود بگیریم، اما میتوانیم نگذاریم خشونت به تنها زبان ارتباطی ما با یکدیگر تبدیل شود.میتوانیم مخالف باشیم و همچنان با هم حرف بزنیم. میتوانیم عصبانی باشیم و همچنان یکدیگر را انسان ببینیم. میتوانیم برای آیندههای متفاوتی که میخواهیم تلاش کنیم، بدون اینکه برای رسیدن به آنها نابودی دیگری را ضروری بدانیم.
واقعاً بخش بزرگی از آینده در اختیار تصمیمهایی باشد که دیگران میگیرند.اما گفتوگو چیزی است که هنوز میتوانیم انتخابش کنیم.پس اگر قرار است منتظر بمانیم، دستکم در سکوت و نفرت منتظر نمانیم.
با هم حرف بزنیم.
هرچه بیشتر میتوانیم، گفتوگو کنیم.
شاید نتوانیم تمام خشونت آینده ایران را متوقف کنیم، اما میتوانیم سهم خودمان را در بیشتر شدن آن کمتر کنیم.