یکی از نگرانیهای مهم آمریکاییها پیش از ورود به جنگ، این بود که حوثیها بتوانند کنترل خود را بر بابالمندب تثبیت کنند؛ تنگهای که فقط یک نقطه جغرافیایی در یمن نیست و برای امنیت کشتیرانی و اقتصاد جهانی اهمیت دارد. حالا به نظر میرسد معادله در یمن در حال تغییر است.
گزارش جدید رویترز میگوید نیروهای دولت یمن، با پشتیبانی عربستان، مدعی تصرف مواضع کلیدی در منطقه ذوباب و پیشروی تا نزدیکی بابالمندب شدهاند. رویترز از «کنترل مؤثر» بر بخشهایی از این منطقه سخن گفته، هرچند درگیریها ادامه دارد و حوثیها نیز این ادعاها را رد کردهاند. بنابراین هنوز برای اعلام تغییر قطعی موازنه در بابالمندب زود است، اما نفس این پیشروی اهمیت زیادی دارد.
از طرف دیگر، تصاویر و گزارشهای مربوط به حملات هوایی به صنعا منتشر شده و همزمان دولت یمن از آغاز یک عملیات گسترده برای بازپسگیری مناطق تحت کنترل حوثیها خبر داده است. در کنار آن، امروز مقامهای عربستان، ترکیه و پاکستان نیز در چارچوب پیمان دفاعی مکه در ریاض گرد هم آمدهاند. این نشست به خودی خود به معنای آغاز یک عملیات نظامی مشترک نیست، اما قرار گرفتن آن در کنار تحولات میدانی یمن، قطعاً قابل توجه است.
حتی اگر بخشی از خبرها و تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی بعداً نادرست از آب دربیاید، کنار هم قرار گرفتن مجموعه این تحولات یک تصویر قابل تأمل میسازد: موازنهای که چند هفته پیش با پیشروی حوثیها تا سواحل دریای سرخ و نزدیک شدن آنها به بابالمندب به وجود آمده بود، حالا با یک ضدحمله جدی روبهرو شده است. جالب اینکه رویترز تنها چند روز پیش از برنامه عربستان برای شکستن این «گلوگاه» و بازپسگیری مناطق ساحلی خبر داده بود.
این برای تهران اهمیت ویژهای دارد. حوثیها یکی از مهمترین اهرمهای منطقهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بودهاند و حالا به نظر میرسد این اهرم، دستکم در حال ورود به مرحلهای نامطمئنتر است. هنوز نمیتوان از شکست حوثیها یا تغییر نهایی موازنه سخن گفت؛ آنها همچنان توان نظامی و جغرافیای مهمی در اختیار دارند و حتی در همین روزها در بخشهایی از یمن پیشرویهایی داشتهاند.
اما مسئله دقیقاً همینجاست: سیاست خارجی فقط درباره کارتهایی نیست که امروز در دست داریم؛ درباره این هم هست که چه زمانی آنها را خرج کنیم.
هشدارهایی که پیش از این بارها تکرار شد، همین بود: کارتهای منطقهای را نسوزانید. اگر قرار است از این اهرمها در مذاکره استفاده شود، باید زمانی استفاده شوند که هنوز ارزش چانهزنی دارند؛ نه زمانی که یکییکی در میدان از دست رفتهاند و بعد باید برای چیزی که زمانی در اختیارمان بود، امتیاز بیشتری پرداخت کنیم.
تحولات امروز یمن هنوز پایان یک بازی نیست. اما شاید یکی از آن لحظههایی باشد که باید با دقت بیشتری به صفحه نگاه کرد؛ چون بعضی مهرهها در حال جابهجا شدناند.