انتخابات میاندورهای آمریکا با شکست سنگین جمهوریخواهان به پایان رسید؛ شکستی که میتواند فراتر از یک تغییر معمول در ترکیب کنگره، نشانهای از آغاز یک تحول در ساختار سیاسی حزب جمهوریخواه باشد. اگرچه دموکراتها با این نتیجه دستاورد مهمی به دست آوردهاند، اما شاید مهمترین بازنده این انتخابات نه صرفاً حزب جمهوریخواه، بلکه شخص دونالد ترامپ و جریانی باشد که طی سالهای اخیر هویت این حزب را تا حد زیادی تحت سلطه خود قرار داده است.
البته در تحلیل انتخابات میاندورهای باید یک واقعیت تاریخی را در نظر گرفت: حزب مستقر در کاخ سفید معمولاً در این انتخابات بخشی از کرسیهای خود را از دست میدهد. رأیدهندگان اغلب از این فرصت برای نشان دادن نارضایتی خود از دولت و ایجاد توازن در قدرت سیاسی استفاده میکنند. بااینحال، به نظر میرسد ابعاد شکست جمهوریخواهان را نمیتوان صرفاً با این قاعده توضیح داد. این انتخابات میتواند نشانهای از فرسایش سرمایه سیاسی ترامپ و کاهش جذابیت الگوی سیاسی او باشد.
یکی از مهمترین دلایل این اتفاق را باید در فاصله گرفتن حزب جمهوریخواه از سنت سیاسی و اقتصادی خودش جستوجو کرد. جمهوریخواهان برای دههها بر اقتصاد آزاد، محدود کردن مداخله دولت، انضباط مالی، ثبات نهادی و سیاست خارجی مبتنی بر منافع ملی تأکید داشتند. اما در سالهای اخیر، این اصول تا حد زیادی تحتتأثیر جریان سیاسی ترامپ قرار گرفتهاند.
پوپولیسم ترامپ از یک جهت توانست خلأ مهمی در سیاست آمریکا را پر کند؛ او نارضایتی بخشی از جامعه از نخبگان سیاسی، ساختارهای بروکراتیک و پیامدهای جهانیشدن را به یک نیروی انتخاباتی قدرتمند تبدیل کرد. اما بسیج افکار عمومی با ارائه یک برنامه پایدار برای حکمرانی تفاوت دارد.
ادبیات سیاسی مبتنی بر دوگانهسازی دائمی، شخصیسازی اختلافات و تبدیل منتقدان به دشمنان سیاسی، شاید در کارزارهای انتخاباتی مؤثر باشد، اما در بلندمدت به اعتماد عمومی و انسجام سیاسی آسیب میزند. سیاستمدار نمیتواند تمام موفقیتها را به نام خود ثبت کند و در برابر ناکامیها همواره دیگران را مقصر بداند. به نظر میرسد همین سبک سیاستورزی که زمانی مهمترین مزیت انتخاباتی ترامپ بود، حالا به یکی از نقاط ضعف او تبدیل شده است.
در حوزه اقتصاد نیز تناقضهایی قابل مشاهده است. سیاست تعرفهای گسترده ترامپ، با وجود توجیهاتی مانند حمایت از تولید داخلی، با سنت تجارت آزاد و رقابت اقتصادی که بخش مهمی از هویت جمهوریخواهان بوده، فاصله دارد. تعرفهها ممکن است در برخی صنایع مزایایی ایجاد کنند، اما هزینه آنها میتواند به مصرفکنندگان و کسبوکارهای آمریکایی منتقل شود. این مسئله در شرایطی که کاهش هزینههای زندگی یکی از وعدههای اصلی دولت بوده، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در سیاست خارجی نیز شعار «اول آمریکا» انتظارات مشخصی ایجاد کرده بود؛ از جمله پرهیز از درگیریهای پرهزینه و تمرکز بر منافع مستقیم ایالات متحده. هرگونه ورود به منازعات طولانی، بدون اهداف روشن و چشمانداز مشخص برای پایان آنها، میتواند بخشی از همان پایگاه انتخاباتی را با تردید مواجه کند. این مسئله بهویژه برای جمهوریخواهانی که سیاست خارجی واقعگرا و پرهیز از مداخلات غیرضروری را دنبال میکنند، اهمیت دارد.
اما شاید مهمترین مسئله، آینده خود ترامپ در حزب جمهوریخواه باشد.
ترامپ در سال ۲۰۲۴ توانست بار دیگر حزب را حول شخصیت و گفتمان خود متحد کند، اما این اتحاد الزاماً به معنای شکلگیری یک جریان سیاسی پایدار نیست. وابستگی بیش از اندازه حزب به یک رهبر، در کوتاهمدت ممکن است انسجام انتخاباتی ایجاد کند، اما در بلندمدت مانع ظهور نسل جدیدی از رهبران و شکلگیری یک برنامه سیاسی مستقل میشود.
به نظر میرسد جمهوریخواهان اکنون در آستانه یک انتخاب تاریخی قرار دارند: ادامه مسیر ترامپیسم یا حرکت به سمت بازسازی هویت مستقل حزب.
دو سال دیگر، با پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ، او دیگر امکان حضور در رأس قدرت اجرایی را نخواهد داشت. این اتفاق میتواند نقطه آغاز پایان دوران سلطه او بر جمهوریخواهان باشد. ترامپ احتمالاً همچنان از نفوذ رسانهای و پایگاه اجتماعی قابلتوجهی برخوردار خواهد بود، اما تفاوت بزرگی میان تأثیرگذاری بر یک حزب و در اختیار داشتن قدرت سیاسی آن وجود دارد.
در واقع، شاید انتخابات اخیر نخستین نشانه جدی از ورود جمهوریخواهان به دوران پساترامپ باشد. شکستی که میتواند رهبران این حزب را به این نتیجه برساند که ادامه وابستگی به ترامپ، بیش از آنکه تضمینکننده پیروزی باشد، به مانعی برای گسترش پایگاه انتخاباتی آنها تبدیل شده است.
با کنار رفتن تدریجی ترامپ، فرصت ظهور چهرههایی با رویکردی متفاوت فراهم خواهد شد؛ چهرههایی که بتوانند بدون تکرار ادبیات قطبیکننده او، بخشهای مختلف ائتلاف جمهوریخواه را دوباره گرد هم بیاورند. بازگشت به محافظهکاری اقتصادی، تأکید بر حاکمیت قانون، مسئولیتپذیری مالی، ثبات نهادی و سیاست خارجی واقعگرا میتواند مبنای این بازسازی باشد.
البته پایان ترامپیسم به معنای بازگشت خودکار جمهوریخواهان به قدرت نیست؛ اما میتواند فرصتی باشد که این حزب برای مدتی طولانی از دست داده است: فرصت فاصله گرفتن از سیاست شخصیتمحور و بازتعریف یک هویت سیاسی مستقل.
شاید بزرگترین اشتباه جمهوریخواهان این باشد که تصور کنند برای حفظ قدرت، باید ترامپ را حفظ کنند. گاهی برای نجات یک حزب، باید از محبوبترین چهره آن عبور کرد.
ترامپ شاید مهمترین عامل بازگشت جمهوریخواهان به قدرت در سال ۲۰۲۴ بود، اما لزوماً کسی نیست که بتواند آینده این حزب را نیز تضمین کند. شاید شکست امروز، آغاز فرصتی برای جمهوریخواهان باشد تا پس از ترامپ، دوباره جمهوریخواه شوند.