فصل گراز داستانی در هفت ایپزود
بخش دو: ورود حنانه و مناظره
صبح که رسید، قهوه‌خانه دیگر قهوه‌خانه نبود. شب قبل، دود قلیان و بوی قهوه داشت، حالا بوی باروت و گچ سوخته می‌داد. پنجره‌ها شکسته بود، میزها را کنار دیوار چیده بودند، و روی زمین، میان خرده‌شیشه‌ها، کودکان نشسته بودند: گئورگ، کارل، زیگموند، کارل گوستاو، جلال‌الدین، شمس‌الدین، منصور، هانا. کسی اینجا را مهدکودک کرده بود، بی‌آنکه از کسی بپرسد.
من باز گوشه‌ای نشسته بودم، دفترچه روی زانو. این بار قلم خشک نبود. از شب قبل چیزی در هوا مانده بود که باید نوشته می‌شد.
حنانه اما تنها نیامده بود. از همان دم صبح، کنار دیوار ایستاده بود، چای‌اش را خودش دم کرده بود و می‌نوشید. انگار همیشه آنجا بوده. انگار دیوارها او را می‌شناختند.
شیدا آمد، با همان لیوان قهوهٔ شب قبل. نگاهش با حنانه گره خورد. این بار حنانه لب باز کرد:
حنانه: دیشب شنیدمت. گفتی حقیقت ساختنی است. گفتی هر که شمشیر دارد، می‌سازد. اما نگفتی آن که می‌سازد، خودش ساختهٔ کیست؟
شیدا لیوانش را چرخاند: «ساختهٔ قدرت خویش است. قدرتی که اگر نباشد، حقیقتش هم نیست.»
حنانه چای‌اش را نوشید، آرام: «تو خودت روزی گفتی: هر که در این راه، بار خود ننهد، به منزل نرسد. حالا بگو، این باری که بر دوش می‌کشی، بار خودت است یا بار این کودکان؟»
شیدا نگاهش به کودکان افتاد. گئورگ عینکش را برداشته بود و به شیشه‌های شکستهٔ پنجره نگاه می‌کرد. کارل مشتش را باز و بسته می‌کرد. زیگموند انگار با خودش حرف می‌زد. جلال‌الدین زیر لب زمزمه‌ای داشت. شمس‌الدین پشت دستش را به لبش می‌زد. منصور دست‌هایش را روی زانو قفل کرده بود. هانا به جایی بیرون خیره بود.
شیدا برگشت به حنانه: «بار من آموختن است. آموختن اینکه دنیا گرگ است و گرگ را با دست خالی نمی‌شود جلو آمد.»
حنانه لبخند زد، همان لبخند کهنه، میان خنده و اخم: «خودت گفتی: درد، کیمیای جان است. اما نگفتی بعضی دردها کیمیا نمی‌شوند. بعضی دردها فقط دردند. تو به اینها کیمیا می‌دهی یا زهر؟»
کارل سر بلند کرد: «ما زهر را می‌شناسیم. دیشب تا صبح توی کوچه‌ها بوی باروت بود.»
شیدا نگاهش به کارل بود: «زهر را باید شناخت تا از آن پرهیز کرد. من زهر را نشانتان می‌دهم.»
حنانه آمد جلو، ایستاد روبه‌رویش: «خودت گفتی: علم آن است که تو را از تو برباید. فلسفه‌ات امروز می‌رباید یا به زنجیر می‌کشد؟ اینها را از خودشان ربودی، به کجا رساندی؟»
زیگموند آرام گفت: «ما که چیزی نشنیده‌ایم. فقط حرف است و حرف.»
گئورگ عینکش را دوباره به چشم زد: «حرف که تاریخ را عوض نمی‌کند. تاریخ را عمل عوض می‌کند.»
حنانه نگاهش به گئورگ بود: «پس تو می‌دانی عمل چیست؟»
گئورگ ساکت شد.
شیدا لیوانش را زمین گذاشت. نگاهش با نگاه حنانه درگیر شد: «به جایی که بدانند حقیقت بی‌قدرت جسد است.»
حنانه دستش را برد سمت شیدا، اما شیدا عقب کشید. حنانه گفت: «خودت گفتی: خدا در دل شکسته است. دل‌هایشان را می‌شکنی، باش. اما اگر در آنها نمانی، اگر فقط گرگ را نشانشان دادی و چوپان را نه، دوزخ از همین امروز شروع می‌شود.»
جلال‌الدین زمزمه کرد: «دوزخ؟ ما که توی دوزخیم. از دیشب.»
هانا برای اولین بار لب باز کرد: «دوزخ یعنی هیچ‌کس نماند. یعنی همه بروند.»
سکوت سنگین شد.
شیدا نگاهش را دزدید، به پنجرهٔ شکسته خیره شد: «من چوپان نیستم.»
حنانه لبخندش را نگه داشت، اما چیزی در نگاهش نرم‌تر شد: «نه. معلمی. اما معلمی که چوپان نباشد، گرگ تربیت می‌کند. تو گفتی حقیقت بدون قدرت جسد است. اما نگفتی قدرت بدون حقیقت چه بلایی سر آدم می‌آورد.»
منصور دست‌هایش را باز کرد: «قدرت یعنی شمشیر. شمشیر که داشته باشی، حقیقت را خودت می‌نویسی.»
حنانه برگشت سمت منصور: «و اگر شمشیر دست کسی باشد که حقیقت را نمی‌شناسد؟»
منصور جوابی نداشت.
شمس‌الدین پشت دستش را از لبش برداشت: «آن وقت مستی از سرت می‌پرد. آن وقت شراب هم دیگر شراب نیست.»
حنانه ادامه داد: «خودت روزی گفتی: هر چه غیر اوست، هیچ است. امروز به اینها «هیچ» را نشان دادی. اما «او» را هم نشانشان دادی؟ یا فقط «هیچ» را دیدند؟»
کارل گوستاو که تا حالا ساکت بود، به شیدا نگاه کرد: «ما سایه‌ها را دیدیم. سایه‌ها را که ببینی، دیگر «او» را نمی‌بینی.»
حنانه به کارل گوستاو نگاه کرد: «سایه که باشد، نور هم هست. فقط باید برگردی و نگاه کنی.»
شیدا برگشت سمتش. نگاهشان به هم گره خورد، طولانی: «اگر «او» هست، باید خودشان پیدایش کنند.»
حنانه سر تکان داد: «پیدا می‌کنند. اگر تو کنارشان بمانی. اگر فقط درس ندهی، اگر گاهی چای دم کنی، دست بشویی، زخم ببندی.»
و بعد، آهسته‌تر، انگار که رازی را فاش کند: «خودت گفتی: طریق نه در قدم است و نه در دم، طریق در دل است. دل اینها امروز شکست. فردا صبح که بیدار شوند، اگر تو نباشی، دل‌هایشان را باد می‌برد.»
سکوت بلندی نشست. قهوه‌خانه بوی باروت می‌داد، اما بوی چای حنانه هنوز در هوا بود. بچه‌ها به هم نگاه می‌کردند. هیچ‌کس چیزی نمی‌گفت.
پایان بخش دو
#فراگراز #فرائیسم #میم‌فروغی
بخش سه: مهدکودک — درس اول شیدا — در انتظار
