
نبره صدا یا تکیه صوت
نبره های صدا و انواع و عوامل آن️
آشنایی با نَبْر یا آکسان :
روشهایی که در کشورمان و سایر کشورهای اسلامی برای آموزش نبر و آکسانهای قرآن مورد استفاده قرار میگیرد، روش هجا شماری (شناسایی نبر کلمات با شمارش هجای کلمات) است و با توجه به نواقص آن ، کار را برای فراگیری اندکی سخت میکند ، اما در روش جدید (که در کتاب نیز به آن اشاره شده است) شناسایی نبر به واسطه شمارش تعداد حروف هر کلمه مد نظر است و به سهولت میتوان نبر را پیدا کرد.
نبر و آکسان در زبانهای مختلف اسامی گوناگونی دارد. در زبان فارسی تکیه یا فشار، در زبان عربی نَبر یا ضَغظ ، در زبان انگلیسی استرس و در زبان فرانسه اکسنت ( آکسان ) نامیده میشود.
با توجه به اینکه زبان مادری ما فارسی است، باید کلمه فارسی تکیه را به کار ببریم که در کتاب و برنامه آموزشی از آن استفاده کردهام و نیز مورد تأکید شیخ عصفور است. تکیه یعنی وارد کردن فشار صوتی که به دو صورت بیان میشود ؛ تکیه بر حرفی از حروف کلمه و تکیه بر کلمهای از کلمات و عبارات که بیشتر در قرائت تحقیق قرآن کریم رایج است.
️ انواع تکیههای(نبره ) صوتی و عوامل تکیه ساز:
انواع تکیههای صوتی:
۱- تکیههای مؤثر بر صحت قرائت :
رعایت نکردن تکیههای صوتی در تلاوت قرآن کریم موجب دگرگونی معنای کلمه و از بین رفتن صحت قرائت میشود ، یعنی صحیح بودن قرائت را زیر سؤال میبرد ، به طور مثال کلمه «ألَم» که دارای دو معنا است ؛ یکی «درد» و دیگری أ (همزه استفهام) و «لَم» به معنای اینکه آیا نیست؟
اتفاقاً تمام مواردی که در قرآن آمده است از نوع دوم است و کلمه «ألَم» به معنای درد را نداریم و اکثر افرادی که قرائت قرآن میکنند تکیه صوتی را به جای اینکه روی «لام» قرار دهند، بر روی «أ» قرار میدهند که موجب میشود تا معنای کلمه تغییر کند و این صحت قرائت را زیر سؤال میبرد.
ملاحظه میکنید که رعایت نکردن یک موضع نبر در دو حرف پشت سرهم در دو کلمه ، موجب تغییر معنا میشود.(برای اطلاع از مثال به فیلم مراجعه شود.)
۲- تکیههای مؤثر بر فصاحت :
در قرآن کریم مثالهای زیادی است. خوشبختانه تغییر در تکیه این کلمات موجب تغییر معنا نمیشود ، چون کلمه «رَبَّنا» و… .
در مبحث عوامل تکیه ساز، به دو عامل اصلی تقسیم میشود:
الف) تعداد حروف کلمات است که شامل :
۱- کلمات یک تا سه حرفی :
(در این بخش کلمه میتواند، دارای حرکت کوتاه، کشیده و ساکن هم باشد) مثل لَه ، هُوَ ، کَسَبَ
۲- کلمات بیش از سه حرف :
(در این قسمت کلمات چهار و پنج حرفی، لزوماً تمام حروف آن دارای حرکت کوتاه است) مثل کَلِمَةٌ و أَحَدُکُما
ب) ساکنها :
۱- شامل خود ساکن :
۲- تشدیدها :
(حروف مشدد نوعی ساکن هستند، هر حرف مشدد از یک حرکت ساکن و حرکت متحرک تشکیل شده است.)
۳- حروف مدی :
(از انواع ساکنها هستند ، اما در ابتدای آن اول متحرک و بعد حرف ساکن است.)
معرفی عوامل تکیه ساز و شیوه شمارش حروف متحرک و ساکن هر کلمه:
حروف متحرک:
در این شیوه شمارش هر حرف کوتاه متحرک یک حرف حساب میشود چون کَتَبَ (سه حرفی است)
حروف ساکن:
اگر حرف ساکن بین دو حرف متحرک قرار گیرد، یک حرف شمرده میشود ، چون عِندَ (سه حرفی است) و اگر این ساکن در پایان کلمه قرار گیرد، خنثی خواهد بود و خوانده نمیشود.
حروف مشدد:
همانطور که گفته شد ، حروف مشدد دو حرف است یک ساکن و دیگری متحرک ، لذا هر حرف مشدد دو حرف محاسبه میشود ، چون رَبَّکَ (رَ+بْ+بَ+کَ)
حروف مدی:
هر حرف مدی دو حرف کوتاه محاسبه میشود ، اگر حروف مدی اول و وسط کلمه بیاید، دو حرف حساب میشود و اگر در انتهای کلمه قرار گیرد یک حرف حساب میشود ، چرا که آخر حرف مدی ، ساکن است چون بَلی (دو حرفی است).
ادامه دارد....
نظر دهید.