قسمت هفتم: یکی باید برگردد
صبح، هومان مدت زیادی کنار پنجره ایستاد و به جاده نگاه کرد. شهر آن پایین بود؛ نزدیکتر از چیزی که به نظر میرسید، اما هنوز انگار فاصلهای میان او و آن وجود داشت. گوشیاش را برداشت. چند تماس و پیام تازه آمده بود. میتوانست همین حالا راه بیفتد و دوباره وارد همان زندگی شود؛ همان خیابانها، همان آدمها و همان روزهایی که تا چند روز پیش خیال میکرد تمام آیندهاش را ساختهاند. اما حالا دیگر نمیتوانست مطمئن باشد که برگشتن، یعنی برگشتن به همان زندگی.
کاوه چای را روی میز گذاشت و گفت: «بالاخره باید یکی بره».
هومان نگاهش کرد. «کجا؟»
کاوه گفت: «همونجایی که ازش اومدی».
هومان ساکت ماند.
کاوه ادامه داد: «آدم نمیتونه تا ابد توی پناهگاه بمونه. یه وقت باید برگرده و ببینه بیرون چه خبره».
هومان به جاده خیره شد. شاید پناه گرفتن برای همیشه نبود؛ شاید آدم گاهی باید از جایی فاصله بگیرد تا دوباره بتواند با چشم باز به همانجا نگاه کند.
گفت: «اگه برگردم و همهچیز همونطوری باشه که بود چی؟»
کاوه جواب داد: «اونوقت تو دیگه همون آدمی نیستی که از اونجا اومد».
هومان به قفسه کوچکی که برای کاوه ساخته بود نگاه کرد. چند روز قبل، حتی فکر نمیکرد چنین چیزی بسازد. حالا میفهمید تغییر همیشه با تصمیمهای بزرگ شروع نمیشود؛ گاهی با یک تکه چوب، یک گفتوگو و چند روز فاصله گرفتن از هیاهو آغاز میشود.
کیفش را برداشت، اما روی شانه نینداخت.
هنوز نمیدانست برگشتن چه چیزی برایش خواهد داشت. فقط میدانست اگر قرار است دوباره پا به شهر بگذارد، نباید همان آدمی باشد که از آن فرار کرده بود.
ماشین را روشن کرد و راه افتاد. کلبه کمکم میان درختها گم شد و جاده او را به سمت همان شهری برد که چند روز پیش با عجله از آن بیرون زده بود. هرچه پایینتر میرفت، صداهای شهر بیشتر میشد؛ بوق ماشینها، رفتوآمد مردم و هیاهویی که برایش آشنا بود. سالها در همین خیابانها زندگی کرده بود؛ کار کرده بود، دوست پیدا کرده بود و برای آیندهاش نقشه کشیده بود. اما حالا، بعد از چند روز فاصله گرفتن، انگار شهر را از بیرون نگاه میکرد.
گوشیاش زنگ خورد. مدیر شرکت بود. این بار جواب داد. مدیر پرسید: «کجایی هومان؟» چند لحظه سکوت کرد و گفت: «دارم میام.» تماس که تمام شد، هومان به روبهرو نگاه کرد. ساختمانهای شهر یکییکی نزدیک میشدند. شهر همان شهر بود، اما هومان دیگر همان آدم چند روز قبل نبود.
یاد آخرت
اصحاب کهف سالها در خواب بودند؛ قرآن مدت ماندنشان را سیصد سال و نه سال بیشتر بیان میکند. وقتی بیدار شدند، خودشان هم نمیدانستند چه مدت گذشته است و گمان میکردند تنها بخشی از یک روز یا یک روز کامل در خواب بودهاند. در نگاه المیزان، همین بیخبری از گذشت زمان، بخشی از نشانهی این حادثه است؛ انسان در برابر قدرت خدا و حقیقت زمان، چقدر محدود و ناتوان است.
وقتی یکی از آنان برای تهیه غذا به شهر فرستاده میشود، احتیاط میکند؛ چون شهری که از آن بیرون رفته بودند، پس از سه قرن دیگر همان شهر سابق نیست. آدمها، باورها و شرایط تغییر کردهاند و کسی که وارد شهر میشود، نمیداند چه چیزی در انتظار اوست.
بعد، آیات از همین ماجرا به حقیقتی بزرگتر میرسند: انسان درباره فردا و نتیجهی تصمیمهایش یقین مستقل ندارد. در المیزان، «إنشاءالله» یادآور همین وابستگی اراده و عمل انسان به مشیت خداست.
شاید هومان هم وقتی به شهر برمیگردد، باید این را به یاد داشته باشد؛ او فقط چند روز دور بوده، اما همان چند روز برایش کافی بوده تا بفهمد برگشتن به یک شهر، لزوماً برگشتن به زندگی قبلی نیست.