سلام بر آغاز دگرگونساز پاییز و خنکای خوشایند آن و سلام بر شما که جامهی وجود را در این زمان به عاریت بر تن دارید. این هفته نتایج کنکور بچهها آمد. اگرچه حال ملک و وضع میهن چنان نیست که آرزوهای دور بتوان داشت و افقهای روشن بتوان دید ولی این فرصت زیستن، این یک دم میان دو عدم را نشاید به کل در زندان افسردگی و میدان اندوه گذراند. به بچهها گفتم باید دو اصل را در نظر داشته باشید: نخست این که هرگز نگذارید مسیر زندگیتان از بیرون از خودتان تعیین شود و اگر هم سرنوشت شما را شکست داد و مسیرتان چنان شد که خود نمیخواستید درونتان، روحیهتان و شخصیتتان را خوب نگه دارید که در این موارد اختیار کامل دست خودتان است. آدمی در زندان تواند بود ولی فراخ، فضیلتمند، آرام و عمیق و در بالای قلهها تواند بود و حقیر، ذلیل، مضطرب و همچون برگ در باد سرگردان.
اصل دوم این که خود را نه بیش از آنچه هستید بدانید و نه کمتر. در این صورت اولا خود را دوست خواهید داشت و ثانیا نفرت از شما کاری سخت خواهد شد.
امسال نخستین سالی است که شش روز درس میدهم. خستگی تن وقتی کاری را میکنی که دوست داری مساوی است با خستگی ذهن افسردهساز اضطرابزا و در نتیجه طعم نایاب خوشبختی گاه زیر زبان روح آدم می آید و چه سترگلحظه ای است.
روزی که دیر هم نیست میآید که من هم همچون پیشینیان میمیرم و سایهی وجود از سرم برداشته میشود و دریغ و فسوس که باد پاییز را بر گونهام نتوانم یافت. برای تسلای دوستان و عزیزانم در آن هنگام اینجا مینگارم که این هنگامهی زیستن برایم لااقل در پاییز یکهزاروچهارصدوپنج، غنی و لطیف و مهربان بود و این از عمل به همان دو اصل آمد که به دانشآموزان گفتم.