این روزها کافی است چند دقیقه در شبکههای اجتماعی بچرخیم تا با تصاویری از غذاهای رنگارنگ، برگرهای چندلایه، پنیرهای کشدار، دسرهای براق و نوشیدنیهای خنک روبهرو شویم. تصاویری که گاهی آنقدر جذاباند که حتی اگر گرسنه نباشیم، ناگهان هوس خوردن میکنیم. به این نوع نمایش اغراقآمیز و وسوسهکننده غذا، معمولاً «فودپورن» یا «فود پورن» گفته میشود؛ اصطلاحی که به معنای تحریک میل و اشتهای مخاطب از طریق تصویر، و نه لزوماً ارائه اطلاعات درباره خود غذاست.

فودپورن فقط عکس یک بشقاب غذا نیست. در این تصاویر معمولاً همهچیز حسابشده است: نورپردازی، زاویه دوربین، رنگ بشقاب، بافت غذا و حتی لحظهای که سس روی آن ریخته میشود یا بخار از سطحش بلند میشود.
هدف این است که غذا نهتنها خوشمزه، بلکه رؤیایی و دستنیافتنی به نظر برسد. تصویری که قرار است پیش از معده، چشم و ذهن ما را سیراب یا تحریک کند.
یکی از دلایل محبوبیت فودپورن این است که غذا با احساسات ما ارتباط عمیقی دارد. غذا فقط وسیلهای برای رفع گرسنگی نیست؛ با خاطرات، آرامش، دورهمی، پاداش و لذت گره خورده است. دیدن یک غذای آشنا ممکن است خاطره خانه مادربزرگ را زنده کند و تصویر یک دسر خاص، حس شادی یا هیجان به وجود بیاورد. به همین دلیل، محتوای غذایی معمولاً بیش از بسیاری از موضوعات دیگر قابلیت جذب مخاطب دارد.
بااینحال، فودپورن همیشه بیضرر نیست. تصاویر اغراقشده میتوانند توقع ما را از غذا بالا ببرند. ممکن است غذایی را فقط به خاطر ظاهرش سفارش دهیم، اما بعد متوجه شویم طعم، اندازه یا کیفیت آن با چیزی که در تصویر دیدهایم فاصله زیادی دارد. در بسیاری از تبلیغات، تصویر غذا با واقعیت تفاوت دارد؛ رنگها تقویت میشوند، مواد غذایی به شکل خاصی چیده میشوند و گاهی از ترفندهایی استفاده میشود که بیشتر برای دوربین مناسباند تا سفره.
از طرف دیگر، تماشای مداوم چنین تصاویری میتواند رابطه ما با غذا را تغییر دهد. ممکن است بیشتر از آنکه به گرسنگی واقعی توجه کنیم، بر اساس میل لحظهای و تحریک بصری غذا انتخاب کنیم. بعضی افراد نیز خودشان را با سبک زندگی، سفره یا توانایی مالی دیگران مقایسه میکنند و احساس کمبود به سراغشان میآید؛ درحالیکه آنچه در شبکههای اجتماعی میبینیم، اغلب تنها یک قاب انتخابشده و ویرایششده از زندگی است.
فودپورن در وجه مثبت خود میتواند هنر آشپزی، فرهنگ غذایی و خلاقیت افراد را معرفی کند.
بسیاری از رستورانها و آشپزهای خانگی با استفاده از همین تصاویر، مخاطب پیدا میکنند و غذاهای محلی یا دستورهای تازه را به دیگران میشناسانند. مشکل از جایی آغاز میشود که تصویر جای تجربه واقعی را بگیرد و ظاهر غذا از کیفیت، سلامت و لذت واقعی آن مهمتر شود.
شاید بهترین راه این باشد که از فودپورن لذت ببریم، اما اسیر آن نشویم.
هر تصویر جذابی الزاماً نشانه یک غذای عالی نیست و هر غذای سادهای هم برای خوشمزه بودن به نورپردازی حرفهای نیاز ندارد. گاهی یک کاسه غذای خانگی، در سکوت و کنار آدمهای دوستداشتنی، لذتی دارد که هیچ تصویر پرزرقوبرقی نمیتواند آن را بازسازی کند.
اردتمند: مهران زند