
سلام! توی قسمتهای قبلی دیدیم مغزمون چطور با خلبان خودکار کار میکنه و چطور با سوگیری تأیید فقط چیزهایی رو میبینه که دلش میخواد. حالا توی قسمت سوم میخوام برم سراغ تلهای که خیلی از ماها توی کار، پروژهها و حتی روابط شخصی پامون توی اون گیر میکنه: مغالطه هزینه سوخته (Sunk Cost Fallacy).
تا حالا شده فیلمی رو دانلود کنی و ۲۰ دقیقه اولش ببینی افتضاحه، اما با خودت بگی: «چون حجم اینترنت دادم و وقت گذاشتم، تا تهش میبینم»؟ یا توی دنیای کاری: روی پروژهای ماهها زمان و هزینه گذاشتی و همه نشانهها میگن این پروژه شکست خورده است، اما باز هم پول بیشتری پایش میریزی چون میگی: «حیفه اینهمه زحمتی که تا الان کشیدم»؟
مغالطه هزینه سوخته یعنی چی؟ این تله ذهنی زمانی اتفاق میافته که ما تصمیمهای امروز و آیندهمون رو بر اساس «هزینههایی که در گذشته کردیم و دیگه قابل بازگشت نیستن» (مثل پول، زمان، انرژی یا غرور) میگیریم؛ نه بر اساس منافع واقعی آینده!
مغز ما از «پذیرش شکست» و «حس خسارت» متنفره. برای همین حاضریم خسارت بیشتری بدیم، فقط برای اینکه نپذیریم تصمیمی که در گذشته گرفتیم اشتباه بوده.
چرا این مغالطه توی کسبوکار و مهندسی خطرسازه؟
ادامه دادن پروژههای مرده: درگیری با یک مسیر اشتباه یا یک محصول ناموفق، فقط به این دلیل که ۶ ماه روش کار شده.
وفاداری به ابزار یا روشهای قدیمی: عدم استفاده از فناوریهای جدید، چون برای سیستم قبلی هزینه زیادی شده.
اصرار بر تصمیمات اشتباه مدیریتی: نپذیرفتن خطای استراتژیک به خاطر حفظ ظاهر و غرور کاری.
چطوری از تله «هزینه سوخته» خلاص بشیم؟
۱. گذشته را «سوخته» فرض کنید: پولی که خرج شده و زمانی که رفته، هر کاری کنید برنمیگرده. موقع تصمیمگیری، از خودتون بپرسید: «اگر امروز با نقطه صفر مواجه بودم و هیچ هزینهای نکرده بودم، آیا بازم این مسیر رو انتخاب میکردم؟» ۲. تصمیمگیرنده بیطرف باشید: فرض کنید یک دوست نزدیک با این شرایط پیش شما اومده و نظر میخواد. از بیرون به قضیه نگاه کنید تا احساسات قبلی روی حسابتان تأثیر نگذارد. ۳. شهامت رها کردن داشته باشید: رها کردن یک مسیر اشتباه، شکست نیست؛ بلکه جلوی اتلاف منابع بیشتر در آینده را گرفتن است.
توی قسمت بعدی میخوام برم سراغ آخرین تله این فصل؛ جایی که فکر میکنیم نحوه کارکرد خیلی چیزها رو بلدید، اما موقع توضیح دادنش به بنبست میخوریم! (توهم درک).
شما تا حالا شده توی کاری فقط به خاطر «زحمتهای قبلی» بمونید و بیشتر ضرر کنید؟