گمشده در دنیای شغلها: راهنمای پیدا کردن مسیر شغلی
هفته گذشته یک همایش راهنمای مسیر شغلی دانشگاه علم و صنعت دعوت بودیم. سخنرانهای زیادی تو این همایش حضور داشتن تا دانشجوها با رشته های مختلفی که نیاز امروز بازار کار هست دقیقتر آشنا بشن. این همایش فرصت خوبی برای من بود .
همه ما بارها با این سوالات روبرو شدیم: "چطور شغلی رو یاد بگیرم؟" یا "نمیدونم این کار برای من مناسبه یا نه؟". در ابتدای هر مسیر جدید، لیست بلند بالایی از سوالات بیجواب ذهنمون را مشغول میکنه و ترس از ناشناخته ها، ما رو تو منطقه امن خودمون نگه میداره. این بیعملی، برچسبهایی مثل "اهمالکار" و "تنبلی" رو به همراه دارد و حتی در این مواقع صدای سرزنشگر درونمون، اوضاع رو بدتر میکنه.
امّا چطور میشه از این سردرگمیها عبور کرد و مسیر شغلی مناسب رو پیدا کرد؟ من اینجا یکم بلند بلند فکر کردم و فکرامو نوشتم.

اولین قدم: خودشناسی
پیش از هر چیزی، باید به این سوال پاسخ بدیم که "من چه جور آدمی هستم؟". چه ویژگیها و علایق شخصیتی دارم؟ نقاط قوت و ضعف من چی هستن؟
مثلا طراح شدن نیازمند خلاقیت، کنجکاوی، علاقه به یادگیری و درک مفاهیم حل مسئله است. اگر این ویژگیها رو در خودتون میبینید، احتمالاً در این مسیر موفق خواهید بود. اما اگر این ویژگیها رو در خودتون کمرنگتر میبینید به این معنی نیست که نمیتونید طراح بشید؛ اما احتمالاً طراح خوشحالی نیستید.
یا مثلا اگر شما به DevOps علاقهمند باشین باید بدونید کار استرسزایی هست و ممکنه حتی در روزهای تعطیل هم onCall باشین و باید همه جا لپتاپ کنارتون باشد یا برای Deploy نیاز باشد شبی رو هم در شرکت بگذرونید.
نقش تحصیلات و دانشگاه
تحصیلات دانشگاهی، حتی اگر در رشتهای غیر مرتبط با علایق شما باشد، میتونه در مسیر شغلیتون مفید باشه. میدونیم که دانشگاه محیطی برای رشد فردی و اجتماعی به حساب میاد و میتونه در ارتقای برند شخصی ما موثر باشه. (از فواید دیگهاش هم بخوام بگم برای گرفتن امریه سربازی، رتبه بندی حقوقی در بیمه و…)
در مورد دیزاین (طراحی تجربه و طراحی محصول، میتونم بگم که این شغل، پذیرای افراد با تمام بکگراندهای دانشگاهی و کاریه. برای مثال کسی که قبلا در مرکز تماس کار کرده، شاید بهتر از کسی که در دانشگاه طراحی خونده بتونه نیازهای کاربر رو در یک موضوع خاص درک کنه و باهاش همدلی کنه.
سوالات کلیدی برای انتخاب شغل
پس از شناخت خودتون، نوبت به پرسیدن سوالات کلیدی در مورد شغل مورد نظرتون میرسد:
از کجا شروع کنم و چطور یاد بگیرم؟ منابع آموزشی متعددی مانند کتاب، ویدیو، دورههای آنلاین، مربیان خصوصی و ... برای یادگیری هر مهارتی وجود دارد. روش یادگیری مناسب خودتون را پیدا کنین.
روش بهینه یادگیری، یکی از مسائل پیچیده است که با روشهای حل مسئله میشه رفت سراغش. پیشنهاد من اینه که روشهای مختلف رو تست کنید و ببینید کدومش برای شما جواب میده. مثلا برای یادگیری فرآیند دیزاین اول برید سراغ مطالعه کتاب. ۲۰ صفحهای ازش بخونید و بعد تصمیم بگیرید که این روش برای شما کار میکنه یا لازمه که تغییرش بدید. دوباره با یک منبع دیگه، مثلا با ویدیوهای یوتیوب سعی کنید این مورد رو یاد بگیرید. مدام تست کنید و فرآیند خودتون رو بهبود بدید.
چقدر زمان لازمه تا به تسلط نسبی در این شغل برسم؟ با در نظر گرفتن تعهد و تلاش خود، تخمین واقعبینانهای از زمان لازم برای یادگیری داشته باشید. اما بدونید گاهی یادگیری کارهایی نیاز به زمان های طولانی دارد. مثلا تو ۶ ماه نمیشه برنامه نویس کاملی شد و دانشتون به حدی برسه که بتونید وارد بازار کار بشین یا مثلا فکر کنیم دو ماه وقت میذارم میرم کلاس و بعدش استادکار میشم. (حالا شاید تو دنیای واقعی ادمای پر سرعتی وجود داشته باشن اما میدونیم همیشه هم راه صد ساله رو نمیشه یه شبه رفت)
میزان حقوق این شغل چقدر است؟ باید ببینید با سبک زندگی و خواستههای شما همخوانی داره یا نه. چون اوایل شروع کار شاید حقوق دلچسبی نداشته باشید اما اگر به قدر کافی علاقه داشته باشید و هدفمند پیش برید میدونید این درامد همیشه اینطوری نمیمونه و این درامد کم مانع پیشرفت و ایجاد دلسردی در شما نمیشه.
یادگیری چه مهارتهای دیگری میتواند امتیاز محسوب شود؟ مهارتهای جانبی مانند زبان خارجی، نرمافزارهای تخصصی و ... میتوانند در ارتقای شانس شما موثر باشند.
چطور میتونم دانشم را بهروز نگه دارم و پیشرفت کنم؟ مطالعه مستمر، شرکت در دورههای آموزشی، حضور در رویدادهای تخصصی و ... از جمله راههای ارتقای دانش و مهارت هستند.
چطور وارد بازار کار بشم؟ رزومه و نمونه کار قوی، اولین قدم برای ورود به بازار کار هستند. اما مهارتهای ارتباطی و عضویت در انجمنهای تخصصی هم میتونه تو پیدا کردن شغل مناسب موثر باشه. مثلا linkedin یه فضای خوب و حرفه ای برای ارتباط گرفتنه.هر اطلاعاتی هم در مورد هر شغلی خواستید میتونید از ادمی که دقیقا تو همون رشته داره کار میکنه بگیرید. البته این روزا comunityهای زیادی تشکیل شده که با یه سرچ ساده توی تلگرام و اینستاگرام میشه پیداشون کرد.
آیا هوش مصنوعی رقیب منه و آینده شغلیم رو تهدید میکنه یا ابزاریه برای پیشرفتم؟ هوش مصنوعی میتونه در انجام کارها به شما کمک کند و فرصتهای جدیدی را براتون خلق کنه.
حرف آخر
انتخاب مسیر شغلی، تصمیمی مهم و سرنوشتسازه. با صبر، حوصله و خودشناسی، میتونید شغل ایدهآل خودتون را پیدا کنین و به موفقیت برسید. شاید هم یه روزی به این نتیجه برسید شغلی که فکر میکردین مناسبتونه اصلا دلخواهتون نیست و دوست دارید سریعا ازش استعفاء بدید. باید بگم ایرادی نداره. حالا با این شناختی که از خودتون دارین قطعا دفعه بعد در شغل بعدی بهتر ظاهر میشین.