
بخش اول
بعد از چندین دهه تلاش، تحقیق، کار گروهی و بین رشتهای، پروژه خاب روزهای آخرش را سپری میکرد. پناهگاه "رویای شکارچی" واقع در قطب شمال دیگر مثل قبل شلوغ نبود، راهروها خلوتتر شده بودند و جو پژوهشگاه کمی غمگین شده بود، در طول این چند سال دوستیهای زیادی شکل گر فته بود، و همه کسانی که در پروژه شرکت کرده بودند اوقات زیادی را باهم سپری کرده بودند و کنار یک دیگر کار کرده بودند. دکتر حسین اسکینر از پشت شیشه دفترش به محوطه آزمایشگاه مرکزی نگاه میکرد، جایی که تحت عنوان "قلب خاب" شناخته میشد. آزمایشگاه مرکزی فضای عظیمی بود که به نحوی دفتر اسکینر به سقف آن متصل بود و او از بالا به تمام آزمایشگاه اشراف داشت، در جایجای آن گیاهان سبز کاشته بودند و در مرکز آزمایشگاه مغز خاب قرار داشت. سه کره بزرگ بههم متصل که هرکدامشان یک ابر کامپیوتر بود، که به احترام سه تن از پژوهشگران پروژه که در حمله تروریستی کشته شده بودند؛ کسپر، درویش و ویسلاوا نامگذاری شده بودند. اسکینر به صورت متناوب به انعکاس خودش در شیشه و محوطه آزمایشگاه نگاه میکرد، هروقت از یکی خسته میشد به آن یکی نگاه میکرد. صدای فریاد کسی آن پایینها اورا به خودش اورد، آن جا همه سرها به سمت کسی با روپوش آزمایشگاهی قرمز برگشته بود، روپوش قرمز وسایلش را زیر بغلش زد و به سمت آسانسور حرکت کرد. اسکینر میدانست به احتمال زیاد مقصد او دفترش است ولی به خودش زحمت نداد و به تماشای آزمایشگاه ادامه داد، همانطور که بقیه خیلی زود علاقشان را از دست دادند و به سر کارشان برگشتند. بعد از چند دقیقه در دفتر اسکینر باز شد.
-آهای اسکینر! و بعد با عجله به سمت او آمد.
-بالاخره تموم شد، فکر نمیکردم من کسی باشم که اینو بت تحویل میده! خاب آبهوا رو درست تخمین زده، انتخابات ریاست جمهوری رو درست حدس زد و حتی تونست عنوان خیلی از خبرها و مقالاتی که چاپ میشن رو درست پیشبینی کنه ، اون داره کار میکنه، همونجوری که ما میخواستیم، باورت میشه؟ داده دهی بش تقریبا کامل شده به زودی حواسشو قطع میکنیم و اون خودش به صورت کاملا منزوی به شبیهسازی ادامه میده.
اسکینر سنگینی گزارش را دردستانش حس کرد، چندصد صفحهای بود. قلب او با دیدن برگه زرد روی گزارش و عبارت "گزارش برسی نهایی: تایید شده" لحظه ای گرفت. گزارش را روی میزش انداخت وپشت میزش نشت و به آن خیره شد.
-راشل، تموم شد؟ باورم نمیشه. منم فکر نمیکردم کسی باشم که این گزارشو تحویل بگیره.
اسکینر فشار دستان راشل را روی شانههایش حس کرد، سرش را بالا اورد، چند سانتیمتر بین صورت او و راشل فاصله بود.
-اره پسر تموم شد، اصلا انگار واقعی نیست، باورم نمیشه! باید کمکم بریم برای خواب زمستونی.
راشل عقب پرید، چرخی در دفتر اسکینر زد و جلوی میز او برگشت.
-تا اخر هفته همه کارا تموم میشه، و فرداش هم تیم پاکسازی برای انجام کاراشون میان.
راشل لحظهای مکس کرد و اسکینر متوجه هیجان درون چشمان او شد.
-اسکینر جشن، باید جشن بگیریم.
دهان اسکینر خشک شد، جشن؟ او هیچوقت فکر نمیکرد که پروژه تمام شود، حتی زمانی شروع کردن چنین کاری هم برای او رویا بود، حالا باید جشن میگرفت، آن هم جشن پایان پروژه خاب. اسکینر متوجه رفتن راشل نشد، صندلی اش را چرخاند و به سمت شیشه دفترش برگشت، اینبار فقط به انعکاس خودش نگاه میکرد.
*****
گذشتن آن هفته به اندازه تمامی این سالها طول کشید، حال اسکینر و نزدیکترین دوستش آلن دم در پناهگاه ایستاده بودند، آلن کسی بود که بخشی از مدارهای عصبی خاب را طراحی کرده بود، درواقع خاب تنها از قطعات الکترونیک و مکانیکی ساخته نشده بود؛ ویژگی شگفتانگیز مهندسی خاص خاب در دارا بودن بخشهای ارگانیک بسیاری بود، مدارهای عصبی، بافتهای چربی، ماهیچهای، استخوانی و چندین لیتر خون که مدارم در سرتاسر کل پناهگاه میچرخید. دیگر کسی آنجا نبود، فقط اسکینر و آلن باقی مانده بودند.
-اسکینر فقط من و تو موندیم، مثل همیشه.
-آهای آقای اسکینر، آقای بل!
دکتر پاول بود، نزدیک شد، دست اسکینر را فشرد و او را در آغوش کشید.
-خیلی از شما ممنونم، این چند سالی که اینجا کار کردم، کنار همه همکارانم، فوقالعاده بود، افسوس افسوس؛ میدونم که چنین جویی انقدر علمی، انقدر انسانی دیگه تکرار نمیشه، حداقل فعلا.
-دکتر معلوم نیست آینده چی برامون داره!
اسکینر از این حرفش پشیمان شد، ناسلامتی همین هفته پیش پروژهای را تمام کرده بود که هدفش پیشبینی و تخمین آینده بود؛ اما دکتر پاول حرف او را شوخی ای در نظر گرفت، باهم خداحافظی کردند، در پناهگاه باز شد و طولی نکشید که پاول در برف ناپدید شد.
-خب اسکینی، این بار دیگه واقعا فقط من و خودت موندیم!
اسکینر پاسخی نداد.
-یادش بخیر حداقل23 سال پیش بود، جشن فارغ التحصیلیمون بود، دقیقا همچین حال و هوای سنگینی داشت، منو کشوندی یه گوشه و گقتی میخوای ماشینی بسازی که توی یک ثانیه، یک ثانیه آینده رو پیش بینی میکنه. خداوکیلی احمقانه نبود؟
-اره مخصوصا اینکه خودت بدون هیچ فکری موافقت کردی بام!
آلن خندید و ادامه داد:
-خب من فکرنمیکردم که ماشین قراره بدونه هیچ ارتباطی با دنیای خارجی این کار رو انجام بده، یجورایی این که بخواد خودش تمام دنیا رو برای خودش شبیه سازی کنه، پسر فکر کن؛ باید تکتک حرکات هر اتم رو تخمین بزنه.
آلن دست هایش را روی سرش میگذارد انگار که سر درد داشته باشد.
-فکر کردن بش کله ادمو منفجر میکنه!
اسکینر با اعتماد بنفس گفت:
-ولی ماشین ما این کارو میکنه، خاب از پس همه تستها بر اومد.
آلن نیشخند زد و با لحن جدیای ادامه داد:
-هنوز یه تست مونده، درواقع مهمترین تست، آیا میتونه این کار رو در طولانی مدت انجام بده؟ خودت میدونی برای جواب دادن به این سوال باید یه دوازده سال دیگه صبر کنیم. حق با آلن بود، خاب هنوز مهمترین امتحانش را نگذرانده بود، و برای همین قرار بود که برای 12 سال به حال خودش رها شود، تا به تنهایی دنیا را شبیهسازی کند، آن هم بدون کوچکترین ارتباطی با دنیای خارجی، چیزی که تحت عنوان خواب زمستانی رمزگذاری شده بود و همان چیزی بود که اسکینر را نگران میکرد؛ آیا دوازده سال بعد همه این تلاشها با یک شکست تمام میشدند؟ تلاش بالغ بر 657 محقق با خاک یکسان میشد؟ اسکینر از همین میترسید.
سرانجام اسکینر و آلن آنجا را ترک کردند، و خاب وارد خواب زمستانی 12 سالهاش شد.
بخش دوم
قطب شمال همچنان پر از برف و بوران بود، اسکینر سرانجام به دم در پناهگاه رسیده بود، آلن زودتر از او آنجا رسیده بود، تنها آن دو آنجا بودند.
-تعطیلات چطور بود اسکینر، یکم طول کشید ها! یه دهه بیشتر شد!
-اره گمونم، از چیزی که فکر میکردم راحتتر گذشت.
فقط اسکینر و آلن آنجا بودند، در کنار یکی از ورودی های پناهگاه، در به سختی و با کندی باز شد، 12 سالی میشد که کسی وارد پناهگاه نشده بود، با ورود آن دو چراغها روشن شدند و سیستم تهویه بعد از یک دهه دوباره فعال شد.
هردو در امتداد راهرویی کشیده قدم زدند، در انتهای راهرو آسانسور قرار داشت، وارد اسانسور شدند، آلن با چشمان درخشانش به اسکینر نگاه کرد.
-آماده ای؟
منتظر پاسخ او نماند و دکمه طبقه 73- را زد، درهای اسانور به ارامی بسته شدند.
بخش سوم
بعد از چیزی حدود یک ربع اسانسور به مقصدش میرسد، درهایش به همان کندی باز شدند، اسکینر و آلن هردو خارج میشوند، رو به روی آنها راهرویی باریک به عرض 3 متر وجود دارد که تا چندین متر کشیده شده است، در انتهای آن فضا کمی بزرگ میشود و دری ساده به چشم میآید.
دو طرف راهرو وتا انتهای آن شیشه ضخیم و باریک یک تکهای کشیده شده است، پشت آن میتوان تمام اندامهای داخلی، موتور و تمامی تجهیزات خاب را دید، نور راهرو فقط چندمتری از فضای پشت شیشه را روشن میکرد و مابقی آن در تاریکی فرو رفته بود.
هردو قدم برداشتند، آلن جلوتر بود. تا اینکه به انتهای راهرو رسیدند، الن بر روی یکی از دو مبل راحتی نشست، اسکینر جلوی در ایستاد، به سایه خودش بر روی در فیروزهای رنگ نگاه کرد، خودش این در را رنگ کرده بود و میدانست داخل اتاق چه چیزی وجود دارد. اتاق کوچکی بود، به سختی به 4 متر مربع میرسید، بر روی یکی از دیوارها یک صفحه کلید وجود داشت، کنار آن شکاف افقی باریکی قرار داشت که از طریق آن خاب گزارشش را ارائه میداد.
اسکینر چند لحظهای منتظر ماند، سرانجام دستش را بر روی دستگیره گذاشت و در بر روی پاشنهاش چرخید.
چیزی حدود 40 دقیقه گذشت، در دوباره باز شد و اسکینر از آن بیرون آمد، آلن با هیجان از جایش بلند شد.
-خب؟ چیشد؟
اسکینر فقط به او نگاه کرد، چیزی نگفت.حالت صورتش گیج کننده بود و فکش محکم قفل شده بود. اسکینر بعد از چند لحظه چرخید، نزدیک دیوار شد و سرش را به آن تکیه داد و به سایهاش خیره شد.
اسکینر با صدای تالاپی به خودش آمد.
آلن با کف دستش به شیشه راهرو کوبیده بود.
-هی اسکینر، فراموش نکن ما یه کامپیوتر ساختیم که با ادرنالین کار میکنه! کم کاری نیست.
اسکینر آرام سرش را چرخاند و به آلن نگاه کرد و بعد به چندمتری از زیرساختهای خاب که زیر نور مصنوعی لامپهای راهرو معلوم بودند. آرام خندید و دکمه کوچکی که بر روی دیوار قرار داشت را فشار داد، قسمتی از دیوار کنار رفت و کامپیوتر کوچکی ظاهر شد.
اسکینر شروع به تایپ کردن کرد و در آخر دکمه اینتر را کمی محکم تر از بقیه فشار داد.
برگشت و به آلن نگاه کرد.
-وقتشه که بریم دوست من، کار ما تموم شد.
-وایسا ببینم به تیم تشریح نامه زدی؟
-اره، ما کار خودمون رو کردیم، خاب هرچیزی باشه، چیز کمی نیست! وقتشه بقیه ازش سود ببرن، به زودی میان و از هم بازش میکنن و هر قسمتشو میفرستن یه جای دنیا؛ برای تحقیق، برای گسترش....برای حل کردن مشکلات.
این بار اسکینر منتظر آلن نماند، چرخید و هردو به سمت آسانسور بازگشتند، این بار برای همیشه.
پایان