من برنامهنویس نیستم. عمران خوندم، بعد مدیریت. ده ساله کارم نقرهست: ریختهگری، آبکاری، بستهبندی، فروش.
ولی امروز سه تا نرمافزار که کارخانه با اونها نفس میکشه رو خودم نوشتم. نه با یه تیمِ برنامهنویس، با هوش مصنوعی. این متن دربارهی اینه که چطور، و چی یاد گرفتم.
مسئله
یه کارخانهی جواهر با ۸۰ نفر آدم یعنی هزاران قطعه که هر روز بین کارگاه، آبکاری، بستهبندی و فروش جابهجا میشن. هر قطعه یه وزن داره، یه رنگِ آبکاری، یه سایز، یه مشتری. تا چند سال پیش همهی اینها روی کاغذ بود، توی اکسل، و توی حافظهی آدمها.
هر اشتباه گرون بود. یه وزنِ اشتباه یعنی ضرر. یه قطعهی گمشده یعنی یه روز جستوجو. و من بهعنوانِ مدیرِ تولید هیچ تصویرِ لحظهای از کارخانه نداشتم؛ فقط چیزی که آدمها یادشون میموند بهم بگن.
نرمافزارهای آماده رو امتحان کردیم. هیچکدوم شبیهِ کارِ ما نبود. یا باید کارمون رو عوض میکردیم که به نرمافزار بخوره، یا نرمافزاری میساختیم که به کارمون بخوره.
چی ساختم
یک: سامانهی یکپارچه. فاکتور، مشتری، کالا، انبار، حقوق و دستمزد، فروشِ اینترنتی، و دفترِ امانتِ کارگاهها (اینکه چقدر نقره الان دستِ کدوم کارگاهه). مدیرها روی گوشیشون یه داشبورد دارن که همون لحظه میگه امروز چی فروختیم و کجا گیر کردیم. و وقتی جایی از سامانه خراب میشه، خودش گزارش میده، لازم نیست کسی زنگ بزنه.
دو: سامانهی بارکد. هر قطعه که از کارگاه درمیاد، روی ترازو میره. وزنش خودکار خونده میشه، اپراتور رنگِ آبکاری و سایز رو میزنه، و برچسب چاپ میشه. از عکسِ قطعه، رنگِ آبکاری خودش تشخیص داده میشه تا اپراتور فقط تأیید کنه. همهی اینها بدون موس؛ فقط با کیبورد، چون دستِ اپراتور مشغوله.
سه: جستجوی تصویری. عکسِ یه قطعه رو میدی، شبیههاش رو بین هزاران محصول پیدا میکنه. مشتری یه عکس از اینستاگرام میفرسته و میپرسه «این رو دارید؟»؛ قبلاً باید کسی از حافظه جواب میداد.
چطور
ابزارِ اصلیم یه دستیارِ هوش مصنوعی برای کدنویسیه . ولی «هوش مصنوعی برام کد مینویسه» نصفِ ماجراست. نصفِ دیگهش اینه که کی داره میگه چی بنویسه.
من میدونم اپراتورِ آبکاری صبح چی لازم داره. میدونم ترازو چطور جواب میده و کجا خطا میکنه. میدونم مشتری چطور سفارش میده و کجا حوصلهش سر میره. این دانش توی هیچ نرمافزارِ آمادهای نیست، و هوش مصنوعی هم خودش نداره. من میگم، اون میسازه، من مثلِ کاربر تستش میکنم.
سه قانون برای خودم گذاشتم:
1. «کامپایل شد» یعنی هیچی. هر تغییر باید مثلِ یه کاربرِ واقعی تست بشه: کلیک کن، عدد وارد کن، برچسب چاپ کن. یه بار سامانهی تستمون سبز نشون میداد در حالی که هیچ تستی اجرا نمیکرد. اگه چشمی نگاه نکرده بودم، نمیفهمیدم.
2. اول گیت، بعد سرور. هیچ تغییری مستقیم روی سرورِ زنده نمیره. اول ثبت میشه، بعد میره بالا. این قانون چند بار جونمون رو نجات داده.
3. اپراتور باید بدون موس کار کنه. اگه برای یه ثبت ده تا کلیک لازمه، طراحی غلطه. کلید میشمرم، ثانیه میشمرم.
چی یاد گرفتم
دانشِ کار مهمتر از دانشِ کدنویسیه. کسی که ده سال توی کارگاه بوده و حالا ابزارِ ساختن داره، چیزی میسازه که یه برنامهنویسِ بیرونی نمیتونه. چون مسئله رو از داخل دیده.
هوش مصنوعی خطا میکنه، با اعتمادبهنفس. اگه تستِ واقعی نکنی، خطاهاش رو با خودت به سرور میبری. سریع بودنش فریبدهندهست.
کوچیک شروع کن. اولین چیزی که ساختم یه صفحه بود که یه نفر هر روز استفاده میکرد. وقتی اون یه نفر گفت «این بهتر از قبله»، رفتم سراغِ بعدی. اگه از اول میخواستم «سامانهی یکپارچه» بسازم، هیچوقت تموم نمیشد.
الان کجاییم
هر روز کارمندها با این سامانهها کار میکنن. خیلی چیزها هنوز ناقصه و هر هفته یه چیزی رو درست میکنم. ولی اون تصویرِ لحظهای از کارخانه که ده سال نداشتم، الان روی گوشیمه.
زیرِ نوشتهی قبلی یه نفر خواست از مسیرِ خودِ کارگاه بنویسم: از مغازه تا کارخانه. نوشتهی بعدی همونه.