
امروز به درخواست عزیزی به خانهاش رفتم.
سروِ نهم در طوفان هفتهی گذشته افتاده بود، اما سنگینیِ افتادنش روی شانهی هشت سروِ دیگر مانده بود. حالا صاحبخانه ایستاده بود زیر سایهشان؛با دلی پر از هراس و چشمی که دیگر سبزی و ابهت آنها را نمیدید، بلکه وزنِ چوبها را اندازه میزد که نکند نیمهشبی روی سقف آوار شوند.
هشت سرو آزادِ قدکشیده؛ یعنی سالها، شاید چند دهه زندگی، ایستادگی در برابر باد و باران، و سایهای که آرامآرام قد کشیده است. برای کسی مثل منکه نبض خاک و گیاه را حس میکند، شنیدن حکم قطعِ اینهمه زندگی، درست مثل دیدن تخریب یک اثر تاریخی یا آسیب دیدن یک موجود بیدفاع است؛دردش مینشیند درست وسط سینه. سرو آزاد فقط چوب و برگ نیست؛ نماد نجابت و استواری است. چقدر سال طول کشیده تا به این ابهت برسند؟ چقدرپرنده روی شاخههایشان لانه کردهاند؟ چقدر باد در تنِ آنها آواز خوانده؟ اینکه آدمی بتواند با یک تصمیم ساده و صدای یک ارهبرقی چیزی را که دهههاشکل گرفته محو کند، غمانگیز است.
اما وقتی پای «ترس» و «خطر جانی و مالی» در میان باشد، ماجرا فرق میکند. باید به آن بنده خدا هم کمی حق داد. وقتی آدم با چشم خودش میبیندیک درختِ چند تنی در طوفان با خاک یکی شده، اولین حسِ غریزیاش ترس و ناامنی است. شبها با هر زوزهی بادی تنش میلرزد که نکند سقف خانهروی سرش بیاید یا دیواری فرو بریزد. واکنشِ اولیهی اکثر آدمها در چنین شوکی، پاک کردن صورتمسئله است: قطع کردنِ همه چیز.
خیلی وقتها آدمها از سرِ «ناآگاهی» سراغ تبر میروند، نه از سرِ دشمنی با طبیعت. فکر میکنند یا باید وحشت را به جان بخرند یا ریشه را بزنند؛ درحالی که به عنوان یک باغبان، میدانی ماجرای سروها دقیقاً یک مسئلهی فنی و معماری منظر است، نه یک دوراهیِ صفر و صدی میان «مرگ درختان» یا«امنیت جان».
سروهای آزاد وقتی سالها هرس نشوند، شاخ و برگهایشان در هم تنیده میشود. در طوفان، این تراکمِ انبوه درست مثل «بادبان بزرگ یک کشتی» عملمیکند؛ باد راهی برای عبور نمییابد و تمام خشمش را روی تن و ریشه خالی میکند. وقتی هم که بارانِ تندِ شمال خاک را شل کرده باشد، بادبان، دکل راواژگون میکند. چاره، نابودی دکل نبود؛ سبک کردن بادبان بود با یک هرسِ بهقاعده و کوتاه کردنِ سرِ شاخهها.
اما چقدر غریب است رابطهی آدمها با درخت… سالها در سایهاش مینشینند، چای مینوشند، قد کشیدنش را تماشا میکنند، اما کافی است یکبارزمین زیر پای یکی از آنها بلغزد، تا ناگهان تمام آن سالهای سایهبخشی فراموش شود و ارهبرقیها از غلاف بیرون بیایند.
سروها زبان گلایه نداشتند. فقط ایستاده بودند؛ سبز، آرام و راستقامت. باد ملایم عصرگاهی که میوزید، انگار برای برادرِ افتادهشان مرثیه میخواندند وهمزمان نگران دستهایی بودند که قرار بود به جای مرهم، نفسشان را ببرد.
به چشمهای نگران صاحبخانه نگاه کردم، بعد به قامت هشت برادرِ سبز. دانستم که نباید سکوت کنم؛ من آنجا بودم تا زبانِ بیزبانیِ سروها باشم ونگذارم ترس، زیبایی چند دهساله را خاکستر کند.
«گاهی برای نجاتِ زندگی، فقط کافی است کسی پیدا شود که ترسهای ما را بفهمد و راهِ همزیستی را نشانمان دهد. شما اگر جای صاحبخانه بودید،چه میکردید؟تا به حال در دوراهیِ حفظِ یک زیباییِ قدیمی و رسیدن به آرامش، قرار گرفتهاید؟»