
چرا باید از نیروی درونِ خود بهراسیم؟ مگر جوانههای ظریفِ پوتوس یا اسکاندیس، از خم شدن و قد کشیدن به سوی تکه نوری در تاریکترین گوشهی اتاقمیترسند؟ طبیعت در نهادِ هر بذر، دانشی باستانی برای زیستن قرار داده است. در دنیای گیاهان، پدیدهای داریم به نام «اتیولاسیون» (Etiolation)؛وقتی گیاه در سایه میماند، ناامید نمیشود، بلکه تمام توانِ سلولهایش را جمع میکند، ساقهاش را درازتر میسازد و برای پیدا کردن حتی یک باریکهی نور تقلا میکند. گیاه با سایه یکی نمیشود؛ او برای رسیدن به فوتونهای حیاتبخش، شجاعتِ رشد در تاریکی را انتخاب میکند.
چند نفر از ما با چشم دوختن به همکلاسیها، همسایهها یا اجدادمان، گمان کردهایم که باید درست مثل آنها شکوفه بدهیم و برگ و بار بیاوریم؟ مانندگیاهی که از تقلیدِ اقلیمِ دیگری میخشکد؛ کاکتوس که بیهوده تلاش نمیکند مثلِ سرخسِ جنگلهای مرطوب، برگهای پهن و نازک بدهد تا تحسین شود!
چیزی که اغلب فراموش میکنیم این است: ما تنها شاخ و برگهای بیرونیِ دیگران را میبینیم، نه فشارِ ریشههایشان و تقلایی که برای بقا دارند. اگرمیدانستیم چه اضطرابها و کمبودهایی به آنهایی که تحسینشان میکنیم انگیزه داده، شاید هرگز حاضر نبودیم خاک و اقلیمِ اختصاصیِ خودمان را بازندگیِ آنها معاوضه کنیم. ارزشِ یک ارکیده به ارکیده بودنِ اوست، نه به اینکه چقدر شبیه کاج قد کشیده است.
ریشه در خاکِ خویش دواندن و خدمت به حقیقتِ درون، و ایستادن پای آنچه در ذات خود هستیم، تفاوت را رقم میزند.
هربار دوستی با دلسوزی و خوش نیتی از من میپرسد: «چه کودی پای گلدانم بریزم تا برگهایش هرگز زرد نشود و هیچ آفتی نبیند؟» پاسخم همیشه یکچیز است: «کاری از دست تو برنمیآید. گیاه باید زیستِ واقعی را در سلولهایش تجربه کند؛ باید گاهی تشنگی بکشد تا ریشههایش به عمق بروند، بایدکمی تنش دمایی ببیند تا بافتِ چوبی بسازد و قوی شود.» وظیفهی ما تیمار و بسترسازی است، نه تحمیل یک محیطِ استریل و بیدرد.
ما نیز در گذر از ایستگاههای دشوار زندگی — بیماری، ورشکستگی، خستگیِ مفرط یا فروپاشی یک رابطه — ناچاریم دوباره فرمانِ حیات را به دست بگیریم؛ مستقل از تمامِ برچسبها، نقشها و گذشتهای که به ما تحمیل شده است. همه ما دیر یا زود به دیواری بتنی برمیخوریم؛ اما آنچه تفاوتِ نهایی رامیسازد، پاسخِ ماست. من در گلخانهها و خیابانها ریشههای نحیفی دیدهام که نه گلدانِ بتنی توانست مهارشان کند و نه قیر و آسفالتِ سخت؛ ساقههای پیچکی دیدهام که از سختترین دیوارها بالا رفتند، درزِ سنگها را شکافتند و در اوج به گل نشستند.
ما ناگزیریم به حاکمیت و اقتدارِ درونیِ خویش بازگردیم؛ زیرا تمنای حیات و معنا در درونمان چنان سرکش و عظیم است که دیگر نمیتوان آن را بانادیدهگرفتن یا سرکوب خاموش کرد. کارل گوستاو یونگ به درستی اشاره میکند: «خودشناسی به شما بینش میدهد، اما پس از بینش، تنها شجاعتِاخلاقی و پایداری است که انسان را به تحول میرساند.»
در گیاهشناسی، تفاوت بنیادینی میان نهالی که در محیطِ استریل و گلخانهایِ «کشت بافت» تکثیر شده با بذری که در خاکِ وحشی باد و طوفان را چشیدهاست، وجود دارد. گیاهِ کشتبافتی به کوچکترین نوسانِ دمایی حساس است و با کوچکترین آفتی پژمرده میشود، اما بذری که در دلِ سختی ریشه دوانده، سرسخت و منعطف است. وقتی در گذشته برای بقا ناچار شدهایم از حقیقتِ شخصیِ خود دست بکشیم، این اضطرابِ کهنه همیشه با ما خواهدماند؛ مگر آنکه آگاهانه رنجِ تغییر را بپذیریم و بذرِ شجاعت را در وجودمان آبیاری کنیم.
هنگامی که مسیری برای روحِ ما اصیل و راستین باشد، جریانِ شیرهی جان و آوندهای روانی خودبهخود با آن همراستا میشوند. وقتی بستر با حقیقتِ درونیِ ما سازگار است، حسِ غریبی از معنا، هدفمندی و ثبات در تاروپودمان جاری میشود؛ نوری که نهتنها برگهای خودمان را سبز نگه میدارد، بلکه هوایِ نفس کشیدنِ اطرافیانمان را نیز تازه میکند.
.