ما مدیون خانه ایم؛ بسیاری از خاطرات ما در خانه سکونت می یابند و اگر خانه اندکی استادانه بیان شود، اگر زیرزمینی داشته باشد و اتاق زیرشیروانی، کنجی و راهرویی، خاطرات ما پناهی می یابند که روشن تر به تصویر درآیند و همواره در تمام طول زندگی با رویا بدان بازگردیم. (گاستن باشلار)

خانه و اولین تجربه های فضایی در آن که در دوران اولیه زندگی حاصل می شود، ردپای محکمی در روان و ذهن انسان برجای می نهند و به بخشی جدانشدنی از هویت بدل می گردند که تا پایان عمر همراه آدمی است و بارها و بارها در رویای آگاهانه یا ناآگاه خویش بدان بازمی گردد؛ در لابه لای خاطرات کودکی در خانه، رویای بهشت گمشده خود را بازمی یابد و دلگرم از آرامش بی بدیل آن، به دنیای مسئولانه بزرگسالی بازمی گردد. اما خانه نیز همچون هر عنصر تاثیرگذار دیگر بر شکل گیری فردیت انسان، می تواند نقشی دوگانه ایفا کند؛ حمایتگری یا تخریبگری. فضای خانه برای کودکی که در آن می بالد، هم می تواند دعوت کننده باشد، هم پس زننده. هم می تواند بر عزت نفس کودک بیفزاید و درک و تخیل و هوشیاری اش را بالا برد و هم می تواند او را محدود کند و در تحکمی سرد و خشک، ناتوانی و کوچکی اش را عیان سازد.
کودکان می دوند، می پرند، با پیرامون خویش درگیر می شوند و در جستجوی خلوتگاه هایی گرم و صمیمی از گوشه ای به گوشه دیگر می خزند. جذابیت فضا برای کودکان، در گرو عمل فضایی ایشان و امکان استفاده فعال از فضاست. فضای دعوت کننده، نیازها و خواست کودکان را می بیند و بیش از آنکه بر زیبایی بصری تاکید داشته باشد که کیفیتی بزرگسالانه است، در پی فراهم کردن امکانی برای کاوش گری، جست و خیز و خلوت گزینی کودکان است. اصرار بر قواعد و نظم فضایی ثابت و خلل ناپذیر در خانه، چیدمان سرد و سنگین و منع تحرکات فضایی کودک، از اعتماد به نفس او در بهره مندی از فضا و حق زندگی می کاهد. کودکان قدرت عمل و اعتماد به خویشتن را در امکان اثرگذاری بر فضا می یابند و دریغ این امکان اثرات نامطلوبی بر روانشان دارد.
کودک شیفته کندوکاو در فضا است. کنج های خانه، راهروها، گنجه ها، زیرپله، زیرمیز، فضای خالی اندک میان صندلی ها، یا هر جای دیگری که امکان درگیری و تجربه فضایی خاصی را برای وی پدید آورد، از نگاه او جذاب و هیجان انگیز و در عین حال صمیمی و دوست داشتنی است. ابعاد فضایی مطلوب کودکان، با قد و قواره کوچک ایشان همساز است و چون پناهی ایشان را دربرمی گیرد. خانه کوچکی که در میان شاخه های درختان بنا می شود، یا از به هم پیوستن طناب ها و چادرها و گیره ها پدید می آید و یا از پشتی های بر هم تکیه کرده ساخته می شود، در پی تامین همین نیازهای کودکانه به فضاهای کوچک و خودمانی است؛ که در عین صمیمیت نیاز کودک به خلوت و قدرت اختیار را نیز تامین می کند. موهبتی که در سنین بالاتر، اتاق های تک افتاده، اتاق های زیرشیروانی، زیرزمین ها، انباری ها، ... به ایشان ارزانی می دارند.
اگرچه دسترسی به فضاهایی این چنینی در این زمانه دشوار شده، اما خانه های مدرن نیز امکانات ویژه و نوظهور خود را دارند. آنچه حائز اهمیت است، انعطاف پذیری در تعامل با کودکان و درک مطلوبیت های فضاییشان و همراهی با آنان برای یافتن نقاط دلبخواه و ویژه آنهاست. گاه حتی به هم ریختگی اندک خانه، بر کیفیت فضای درک شده از سوی کودک می افزاید. بدیهی است که منظور از به هم ریختگی، سهل انگاری در نظم و تمیزی خانه نیست؛ بلکه نوعی از رواداری در چیدمان اسباب و اشیاست که به کودکان نیز امکان بهره گیری از فضای زندگی را می دهد. گاهی بر هم ریختن قاعده های همیشگی خانه، کودکان را سخت به هیجان می آورد. هرج و مرج روزهای خانه تکانی در اسفند ماه، در ایام کودکی برای من جذابیتی بی نظیر داشت. نظم و قاعده های سخت و صلب از هم گسسته می شد و در نظم نوپدید، دنیاهای تازه ای پدید می آمد. آنچه دور از دسترس بود، نزدیک می شد و اجزا و عناصری که انگار در ثبات جاودانه خود برای ابد محکوم شده بودند، با فرم و چیدمانی ناآشنا بر هم تلنبار می شدند و با چینش حیرت انگیز خود، قواعد محکم پیشین را به سخره می گرفتند. چیدمان عجیبی که در گرفتاری اهل خانه، فرصت ویژه ای برای کند و کاو می ساخت. کودک به واسطه توانایی های اندکش، ساکن حاشیه ای دنیای بزرگسالان است و شاید از همین روست که برهم ریختن قواعد و ساختارهای دنیای ایشان را جذاب می داند.
کودک در اندازه کوچک خود، در تجربیات اندکش و در شکست های پیاپی اش، وضعیت ناتوان خود را در می یابد. فضاهای دعوت کننده و تجربیات فضایی جذاب در آنها، از نقاط عطف موثری است که او را در عبور از مرحله دشوار کودکی یاری می رساند. فضاهایی که با گرمی و صمیمیت کودکان را در آغوش کشند و نه تنها در کودکی که برای همه عمر او را در بر گیرند و خاطراتی بر جانش بنشانند که در لحظات دشوار زندگی به یاری اش بیایند. چونان رویاهایی گرم و درخشان و امیدبخش.