۱۲ مهر ۱۴۰۵
بعد از اینکه یک رمان ۷۶۴ صفحهای نوشتم و تمام کتابهای فریدا مکفادن را خواندم، یکجایی از مسیر ایستادم، نه اینکه دیگر چیزی برای نوشتن نداشته باشم، اتفاقاً ذهنم هنوز پر از کلمه و قصه و فکرهایی است که شبها تا صبح دور سرم میچرخند. فقط دیگر جایی برای نفس کشیدن نمانده، آنقدر روزمرگیهایم زیاد شده که گاهی حتی فرصت نمیکنم فکر کنم. چه تناقض عجیبی، ذهن من هیچوقت خاموش نمیشود اما زندگی آنقدر بلند و بیوقفه فریاد میزند که صدای ذهنم را هم نمیشنوم.
شبها به زور چهار ساعت میخوابم و با کوچکترین صدا یا حرکتی چشمهایم باز میشوند، صبح که میشود هنوز خستگی شب قبل روی شانههایم سنگینی میکند، اما درست همان لحظه که چشم باز میکنم یک صورت کوچک سهوجبـی روبهرویم ظاهر میشود. همان چشمهای بامزهای که انگار تمام دنیا را در خودش جا داده و با یک «سلام مامان» ساده لبخند را به صورتم برمیگرداند، و بعد بدو بدو شروع میشود، انگار شب فقط مکث کوتاهی بوده برای اینکه دوباره همهچیز از اول آغاز شود.
بشور و بساب و بپز و جمع کن، کتاب مردم را تحویل بده و بنویس و رسیدگی کن، دوباره جمع کن و دوباره بشور و دوباره از اول، تا ساعت یازده شب که بالاخره خانه ساکت میشود و همهچیز برای چند ساعت آرام میگیرد. آن وقت من میمانم و بدنی که خسته است و ذهنی که هنوز بیدار است، و فردایی که قرار است دوباره همین مسیر را از اول برود.
گاهی به زنهایی فکر میکنم که ده بچه داشتند، واقعاً چطور زندگی میکردند و اصلاً فرصت میکردند زندگی کنند؟ زنهایی که شاید یک قرن پیش تمام خانه روی شانههایشان بود، بچهها و غذا و لباسها و نظافت و شوهر و مهمان و هزار کار نادیده دیگر. چه کسی آن خستگی را میدید، چه کسی میگفت امروز دیگر کافی است و بنشین، تو هم آدمی.
و حالا ما فکر میکنیم همهچیز تغییر کرده، اما آیا واقعاً تغییر کرده است؟ زن هنوز برای هر بار مادر شدن بخشی از بدن و آرامشش را پشت سر میگذارد، سالها مراقبت میکند و بزرگ میکند و میشوید و میپزد و جمع میکند و میسازد. اما چرا نتیجه تمام اینها گاهی فقط یک جمله است، «خب کاری که نکرده، خانه بوده دیگر.»
خانه بوده، مگر خانه خودش اداره میشود؟ مگر غذایی که روی میز میآید خودش پخته میشود؟ مگر لباسها خودشان شسته میشوند؟ مگر کودکی که سالم و آرام و با محبت بزرگ میشود خودش بزرگ میشود؟ اگر زنی مثل من علاوه بر مادر بودن و خانهداری بخواهد کار کند و بنویسد و کتابهای دیگران را تحویل بدهد و رؤیاهای خودش را هم زنده نگه دارد، سهم او از یک شبانهروز چند ساعت است؟
اصلاً یک زن باید چند نفر باشد تا بتواند همه نقشهایی را که از او انتظار دارند درست بازی کند؟! چرا خستگی زن وقتی در خانه میماند کمتر از خستگی مردی دیده میشود که از خانه بیرون میرود؟ چرا کارهایی که تکرار میشوند دیده نمیشوند؟ چرا مادری که تمام روز در خانه بوده گاهی طوری تصور میشود که انگار فقط نشسته و نفس کشیده است؟
من گاهی دلم میخواهد فقط یک روز هیچکس چیزی از من نخواهد، نه غذا و نه تمیزی و نه کار و نه نوشتن و نه جواب دادن و نه حتی قوی بودن. فقط یک روز بتوانم کنار پنجره بنشینم و یک فنجان نسکافه بنوشم، ببینم ذهنم کجا میرود. شاید به هیچجا، شاید به یک داستان تازه، شاید به زنی که سالهاست پشت تمام این بایدها جا مانده.
شاید فقط به خودم فکر کنم، به منی که میان مادر بودن و همسر بودن و نویسنده بودن و کار کردن و هزار نقش دیگر گاهی یادم میرود خودم هم جایی در این زندگی دارم. و مگر یک زن چقدر میتواند خودش را فراموش کند، قبل از اینکه یک روز روبهروی آینه بایستد و از خودش بپرسد، پس من کی زندگی کردم؟